* Ninove *

" de oudste, de stoutste en de wijste van de steden "

Ninove, stad aan de Dender.

Ninove, een stad in het zuidoosten van Oost-vlaanderen, in de vruchtbare Dendervallei zowat halfweg tussen Aalst en Geraardsbergen.Oppervlakte Ninove = 1093 ha . Oppervlakte Groot-Ninove ( na de fusie) = 7314 ha.

Ninove kende dankzij de lokale industrie in de 18e tot eerste helft van 20e eeuw een grote bevolkingsaangroei.In 1834 telde de stad 4400 inwoners en in 1946 was dit 11577. Eind december 1976 , voor de fusie met 11 andere gemeenten, was dit aantal aangegroeid tot 12225 inwoners . Op 1 januari 2000 telde Groot-Ninove 34559 inwoners.

Archeologisch onderzoek wees op bewoning vanaf het Neolithicum. Tot na de Romeinse periode (400 na Chr.) was Ninove een kleine nederzetting in het gebied nu gekend als de Nederwijk. Met de komst van de Franken in de 5e eeuw begint een verdere groei tot de latere stad .

De naburige Dender werd in de loop van de 11e eeuw een belangrijke grens voor de toenmalige graaf van Vlaanderen Boudewijn V, een leenman van de Franse koning, die van dan af heerste over bijna het ganse gebied tussen Schelde en Dender. Op verschillende plaatsen langs de Dender werden versterkte burchten gebouwd om de grens met Brabant te verdedigen . De strategisch belangrijke versterking Castrum Ninive, gelegen tussen de verschillende Denderarmen werd dan ook uitgebouwd tot een burcht.Uit die periode dateren ook de eerste vermeldingen van de heren van Ninove.

De burcht met de plaatselijke heer , het wegenknooppunt en de stichting hier in 1137 van één van de grootste abdijen van België, de Sint-Corneliusabdij van de Orde Prémontré (Witheren of Norbertijnen), maakten dat Ninove reeds in de 12e eeuw een tamelijk belangrijk stadje was geworden .

Na een periode van relatieve bloei leed de streek vanaf het midden van de 15e eeuw en verder in de 16e en 17e eeuw sterk onder allerhande oorlogen (oa. godsdienstoorlogen), epidemieën (oa.pest), branden (een hevige brand in 1473 en in 1603 verminkten de stad erg).

Tot midden van de 19e eeuw was Ninove vooral een landbouwgemeenschap.In de 2de helft van de 19e eeuw kwamen mede dankzij de kanalisatie van de Dender (1867) , de aanleg van de spoorlijn Ath-Denderleeuw , de eerste fabrieken zich hier vestigen . Ninove werd, naast Geraardsbergen een centrum van de lucifernijverheid. De eerste luciferfabrieken , Violon en Cobbaert , werden resp. voor en na WO I opgericht .De laatste luciferfabriek sloot echter reeds tientallen jaren geleden zijn deuren .

Ninove kreeg in 1960 als een der eersten een industriecentrum gelegen aan de Dender, de spoorweg en goede aansluitingswegen. Sinds eind '84 werd de expresweg naar Aalst opengesteld, wat meteen voor een vlotte verbinding met de snelweg E40 zorgde . Het industrieterrein , oorspronkelijk 81 ha groot, werd in 1971 uitgebreid tot 106 ha .

De burcht en de stadspoorten van Ninove

In de 11e eeuw groeide het castrum Ninive , uit het einde van de 5e eeuw, uit tot een burcht . Deze was strategisch zeer goed gelegen tussen de 2 Denderarmen , aan de overzijde van de stad Ninove .

Burcht te Ninove op detail van oude kaart plattegrond Ninove :

1644.A.Sanderus, Flandria Illustra (stadsarchief Aalst)

Doordat de burcht een belangrijke steunpilaar was in de verdediging van het graafschap Vlaanderen , was ze dikwijls het strijdtoneel van menig oorlogsgeweld . Er blijft heden dan ook geen steen meer van overeind. Slechts enkele plaatsnamen roepen de herinnering op aan deze burcht : "Burchtdam" , "Burchtstraat",..

Merk ook op dat Ninove nooit echte stadsmuren heeft gehad. Er waren wel 4 stadspoorten aan de uitvalswegen die met elkaar verbonden waren door middel van 10 à 15m brede vestigingsgrachten.Van deze vier poorten rest ons heden enkel nog de Koepoort. Zij werd op het einde van de 14de eeuw gebouwd en heette toen "Waarmoespoort". Later werd dit "Nederwijkse Poort", om dan tenslotte haar huidige naam "Koepoort" te krijgen .

Koepoort

Langs deze stadspoort lieten de boeren hun vee naar de Dendermeersen in de Nederwijk (vandaar Koepoort).

Oorspronkelijk was de Koepoort met tegels en kleine platte pannen bezet en hierop kwam een bezetting van stro. Rond 1600 gaf het stadsbestuur de opdracht tot de verbouwing naar haar huidige vorm . In 1629 was het gebouw klaar. De poort is gebouwd in zandsteen uit Zandbergen, net als de abdijkerk.(Zie ook Virtuele Tour Ninove ). Na de voltooiing werd het gebouw gebruikt als stadsgevangenis.

Door de later ontwikkeling van de stad lagen de andere poorten in de weg en werden afgebroken . De "Brabantse poort", gelegen aan de Burchtdam, was de scheiding met de grens aan het hertogdom Brabant. Ze werd in 1778 gesloopt. De "Geraardsbergse poort", gelegen aan de Lavendel- en Geraardbergse-straat, werd in 1785 afgebroken . De grootste poort , de "Kloosterpoort ", was gelegen in de huidige Stationstraat.

De oudste,de stoutste en de wijste der steden

" Ninive quattor habet portas. Haec portae, quamvis posint, vix umquam clauduntur : unde vulgari loco Ninive dicitur antiquissima, audacissima, sapientissima " (Sanderus, Flandria Illustrata 1644)

Zo werd Ninove genoemd in Flandria Illustra . De oudste omdat de naam gelijkt op Ninive, indertijd de hoofdstad van Assyrië. De stoutste omdat men de vijand durfde ontvangen met open poorten . De wijste omdat de verenigingen van Ninove geen nar hadden.

De Norbertijnenabdij

De vestiging in 1137 van de Sint-Corneliusabdij van de orde van Prémontré.(Witheren of Norbertijnen ) , op vraag van Geraard 1 heer van Ninove, zou voor altijd het uitzicht en het aanzien van de stad en haar omstreken sterk beinvloeden .Ook op cultureel vlak was de abdij te Ninove een belangrijke pijler . Eén van de belangrijkste bronnen van onze middeleeuwse geschiedenis , de kroniek van Boudewijn van Ninove uit de 13e eeuw, werden hier opgetekend voor het nageslacht .

Omstreeks 1300 was het abdijdomein reeds vrij uitgebreid . Het gotisch kloostercomplex werd rond 1400 gedateerd. Als bouwheren worden de abten Jan Nokerstock en Bart Van Hoemen (1391-1447) genoemd in de abdijkronieken . In 1578 en de daarop volgende jaren werd de abdij zwaar beschadigd door de Geuzen . De oude kerk, die onherstelbaar beschadigd was , werd in 1623 afgebroken . Naar plannen van zijn voorganger Jan David( + 1636) , legde abt Roelofs de fundamenten van de nieuwe abdijkerk . De eerste steenlegging vond plaats in 1635. Deze eerste succesvolle bouwcampagne werd gestaakt in 1665.

Abt Ferdinand Vanderhaeghen ( + 1754 ) voltooide de kerk tussen 1716 en 1727 . De eigenlijke kerkwijding vond plaats op 27-04-1725. De rijkelijke binnendecoratie van de abdijkerk werd in 1728-1742 voltooid .

De 17e eeuwse Abdijpoort , ook St-Corneliuspoort & Veldpoort genoemd.

Geklasseerd op 12-07-1957 en gerestaureerd in 1981.

Opgetrokken in Zandbergse zandsteen met verdiep in bak- en zandsteenstijl.

In 1813 werd, na de opheffing van de abdij tijdens de Franse revolutie, werd de abdijkerk overgedragen naar de stad als parochiekerk.Van de andere abdijgebouwen, die in loop van de 18e eeuw gedeeltelijk werden vernieuwd, blijft niet veel meer over . In 1822 werden deze gebouwen verkocht en een jaar later waren de afbraakwerken volledig voltooid.In 1844 werden de laatste stenen gelegd van de huidige toren . De scheuren in de koormuren, de eerste maal gemeld in 1840, werden vooreerst gedicht in 1846. deze scheuren en de verzakking van de toren in oostelijke richting vormen een terugkerend probleem.

Abdijkerk met op de voorgrond de archeologische site .

Archeologische opgravingen op de site van de voormalige abdij waren onmogelijk zolang zij als stedelijk kerkhof diende .Sinds 1991 echter, eerst op initiatief van het Ninoofse stadsbestuur en later onder leiding van het Instituut voor het Archelogisch Patrimonium, werden indrukwekkende restanten blootgelegd. Eind '95 bekroonde de Koning Boudewijnstichting het project om deze archeologische site om te vormen tot archeologisch park. Naast de muurresten van de classicistische en gotische abdijcomplex werden ook steenfragmenten van de oudste (romaanse) abdij opgegraven. Tevens werden naast een grote hoeveelheid scherven van gebruiksvoorwerpen ook skeletten opgegraven .In de zomer van 1997 werd bv. het abtstoilet blootgelegd. De inhoud van de beerput werd door biologen onderzocht om zo het menu van de abten te kunnen wedersamenstellen .....

De archelogische opgravingen langs de Kloosterweg .

De Onze-Lieve-Vrouwe-Kerk met haar sombere barokstijl in harmonie met de neo-klassieke stijl van de 19e eeuwse toren is, samen met de naast gelegen archeologische site méér dan een bezoek waard . De opgravingen kunnen enkel in de zomer bezocht worden en uitsluitend met gids .

Info : Dienst voor toerisme en VVV. Ninove 054/337857 Fax: 054/319277.

Ninovieters, kaffeegieters en wortelkrabbers

Ninovieters staan bekend als wortelkrabbers. Deze naam hebben ze te danken aan het volgende : Tijdens een van de interstedelijke ruzies waren de Aalstenaars van plan om Ninove in te nemen .Totaal verrast wilden de ninovieters de Koepoort afsluiten. De pin om de poort af te grendelen was echter zoek. Daarom staken ze er een wortel in. Er kwam echter een ezel langs die de wortel opat .... Zo kregen de Aalstenaars vrije toegang tot de stad. ......

Ze worden ook kaffeegieters genoemd naar een oude Ninoofse volksgewoonte die ondertussen in onbruik geraakt is. Tijdens de pinksterdagen trokken vroeger in massa, ook uit West-Vlaanderen, bedevaarders via Ninove naar Halle . Sommige Ninovieters staken toen de mei uit als teken dat men bij hen een heerlijke kop koffie kon krijgen . Vandaar .....

Van Neonifus naar Ninove.

De oudste vermeldingen dateren als " Neonifus " dateren uit de 9e eeuw (oa . oorkonden van Lodewijk de Vrome & Karel de Kale).Later werd " Ninive " gebruikt en van 14e tot 17e eeuw " Nineve " . Er bestaan 2 theorieën over de afkomst van deze naam. De ene is van Frankische en de andere van Romaanse afkomst . Beide geven echter dezelfde betekenis aan de stadsnaam : " nieuw weiland "

Zicht op stad vanop Denderbrug Ring

Het wapenschild van de stad.

Het wapenschild van stad Ninove dateert uit de Middeleeuwen . Het werd op 20 december 1846 bevestigd bij Koninklijk besluit en op 01 januari 1977 , bij de fusie met de deelgemeenten , door de gemeenteraad aangenomen als wapenschild voor Groot-Ninove.

Het wapenschild bestaat uit twee delen van goud : het eerste deel bedekt met een dubbele arend en het tweede deel met een zwarte leeuw. De dubbele zwarte arend is het wapen van de Habsburgers en de leeuw was het wapen van het graafschap Vlaanderen . Dit alles wijst op het feit dat Ninove eeuwenlang deel uitmaakte van het graafschap Vlaanderen dat op zijn beurt dan weer een deel was van het Heilig Roomse Rijk der Duitse Natie .

 

On the Net since 27/01/98 -------- Last update : 28/09/2001

Send your mail to : peter.de.clercq6@pandora.be