Fjord Maud en de clicker

Eén van de horsemanship-methoden, is clickertraining. Clickertraining is eenvoudig uitgedrukt een manier van trainen/communiceren met je paard, waarbij je de mogelijkheid hebt het paard op het precieze moment van een gewenste gedraging een 'ja/akkoord' signaal te geven. Het hulpmiddel hier-bij is de clicker, waarvan het geluid te vergelijken is met dat van het kinderspeeltje de kikker-klikker - (ieder kind klikte vroeger de hele Sinterklaas- periode door). Door deze clicker in te drukken, wat een kort, duidelijk geluid geeft, geef je een signaal aan het paard dat dat wat het deed op het moment van de click, een gewenste gedraging was. Deze click wordt gevolgd door een beloning, meestal in de vorm van wat lekkers. Je kunt, ook wanneer het paard verder van je verwijderd is, altijd op een effectieve wijze communiceren. Alleen belonen met voer, of d.m.v prijzen, zal nooit zo goed getimed kunnen zijn dat het paard deze beloning ook daadwerkelijk zal koppelen aan de gewenste actie. Met andere woorden: je kunt niet tegen een paard zeggen, hier... dit brokje krijg je voor die mooie over- gang net tijdens het longeren. De clicker kan dit wél, op het moment zelf van die mooie overgang. Graag wil ik jullie vertellen, hoe een Fjord ervoor gezorgd heeft dat ik (weer) een nieuwe leerimpuls heb gekregen.

De Fjord heet Maud en is het vriendinnetje van mijn pony Mona. Ook zij (Maud) is totaal niet opgevoed door haar huidige eigenaar. Ze wordt gebruikt voor ritjes van A naar B en zolang je niet meer van haar vraagt, is ze erg tevreden. Buitenrijden vindt ze namelijk zelf heel erg leuk. Haar eigenaar is een heel gemoedelijke beginner. Hij had de pony voor zijn dochter gekocht, maar omdat dochter na 3 maanden gedesillusioneerd gestopt is, is papa maar op de pony geklommen. Maud staat altijd bij Mona in het land en is ranghoger. Daarnaast is haar als veulen 'geleerd' dat ze de 'persoonlijke ruimte' van mensen niet hoeft te respecteren. Onnodig te zeggen, dat dit toch wel botste met mijn Parelli-instelling. Omdat Mona dampig is gebruik ik Maud wel eens voor langere buitenritten. Vandaar dat ik dacht: och weet je wat, laat ik haar de 7-games leren, dat is wel zo handig. Even voor het plaatje, ik heb al meerdere paarden de 7-games geleerd. Dat is niet iets wat maanden hoort te duren. Voor iemand met wat meer ervaring moet binnen 10 uur de basis gelegd zijn. Zo niet, dan zal je jezelf een aantal vragen moeten stellen.
Dus ik aan de gang met Maud. Ik ga niet in details duiken over allerlei voorvallen, maar er zijn twee situaties die ik wel wil schetsen. De ene was, dat ik bij het steeds de druk verhogen, merkte dat ze super-sjacherijnig werd. Daar ze absoluut een hele hoge "pijn-grens" heeft, kan je bij wijze van spreken een stok op haar kapot slaan zonder dat ze reageert. Dus eigenlijk was het onzinnig om met fase 14 te werken, omdat er bij fase 4 toch geen reactie kwam. En ook niet bij fase 24 of 64.
Het tweede was dat deze vriendelijk pony überhaupt altijd sjacherijnig tegen me deed. En daar is mijn ego heeeeel gevoelig voor. Want blijkbaar wou ze me iets vertellen. Maar wat? Ieder paard had ik totnogtoe fantastisch de 7- games geleerd. Al met al dwong Maud me, eens heel goed na te denken over haar/mezelf en de manier waarop ik dingen van haar vraag/vroeg. En wat denk je wat het antwoord was? Eigenlijk heel simpel (zoals alles met paarden). Bij de 7-games gebruik je technieken als "upping de fases" . Je leert een paard te anticiperen, dat als hij niet doet wat er gevraagd wordt, er iets "negatiefs" (een "hogere fase) gebeurd. Je werkt er naar toe, dat een paard zich gaat afvragen, wat het is dat je van hem wilt. Zijn motivatie is het ontwijken van druk, zowel psychisch als fysiek. Maud was op deze manier niet te motiveren. Door haar "ongevoeligheid" was ze niet geïmponeerd door druk. (Dat maakt haar ook precies de juiste pony voor haar eigenaar, die mag dan wel ongebalanceerd met zwabberbenen en handen rijden, maar daar raakt ze echt niet van van de wijs. Bovendien transporteert ze hem met veel plezier.) In Maud haar geval moest ik dus naar een andere "motivator" gaan zoeken. Dat is, sinds ik met Parelli begon, niet eerder nodig geweest.! Ik ben met Maud aan de clicker-training gegaan, hoewel ik me in haar geval afvroeg of ze er niet nog verwender van zou worden. Ik clickerde o.a. al met Mona, maar meer voor de "fun"dingen zoals Spaanse pas, liggen, zitten en dat soort "tricks". En Charlie leert nu apporteren, maar mijn ego dwaalt nu af. Afijn, clickeren was echter het enige wat in Maud haar geval over was gebleven bij deze -in mijn ogen- toch wel wat domme en lompe pony.
En wat denk je, DAT was dus de oplossing!!!! Ik begrijp nu, dat een pony als Maud MIJ nooit begrepen heeft. Onder deze "lompe"pony, zit een heel intelligent, werkwillig en vooral enthousiast dier!!! Nu ze gemotiveerd wordt met positieve reinforcement, doet ze ineens vreselijk haar best om te begrijpen wat ik van haar wil. En we schieten als een speer vooruit. En ik heb maar weer eens geleerd, hoe gevaarlijk het toch kan zijn om er een vooroordeel op na te houden! En achteraf blijkt werken met voedsel bij Maud toch minder problemen op te leveren, dan waar ik bang voor was.
Maud leert nu "voetballen": ik schop een bal door de bak en daar moet ze dan achteraan rennen en met haar neus tegen duwen Ze krijgt er geen genoeg van. Als ik nu kom, staat ze met gespitste oren aan het hek te hinniken en ze verliest me geen moment uit het oog. Het liefst duwt ze de hele tijd met haar neus tegen me aan als ik Mona halster - alsof ze zegt pak mij , neem mij mee- maar een van de eerste dingen die ik haar geleerd heb is "jojo" op stem. Dus als ik Mona wil pakken zeg ik "terug" en dan "rent" ze bijna 5 meter meter achteruit, in afwachting van het clickje dat dan volgt. PNH is een programma om MENSEN te trainen. De technieken zijn geen doel op zich! Maud leert nu de 7-games met behulp van de clicker (positieve reinforcement) en heeft daar ontzettend veel lol in. En DAAR gaat het om! En ik ben helemaal verrukt van het feit, dat deze pony die ik zo veroordeeld heb om haar "domheid" "koppigheid" en "ongevoeligheid", aan mij een heel bijzondere les heeft geleerd!!! Natural Horsemanship hoort FUN te zijn, voor mens en paard. Bedenk wel, dat er vele wegen zijn die naar Rome leiden.

© Els van der Zanden