Wat betekent grondwerk voor horsemanship? Waarom moet het meer zijn dan alleen longeren? Wat kan je bereiken met grondwerk?

1. Werk aan (wederzijds) respect

Wat is "respect"? Het woordenboek zegt: "-2.het door zijn gedrag doen blijken van eerbied, hetzij in een gezagsverhouding, hetzij als uiting van een gevoel van hoogachting of waardering op grond van prestatie of zedelijke kwaliteit." Of, zoals mijn vader altijd zei: "respect krijg je niet, dat moet je verdienen." Respect is bovendien wederzijds. Je krijgt respect voor je paard als individu, en aanvaardt daarmee onvoorwaardelijk z'n integriteit en goede wil.
Wat heeft grondwerk in godsnaam te maken met respect, hoor ik je denken. Waarbij vooral mag gesteld worden dat we ons niet willen focussen op dominantieverhoudingen (ik ben de baas en mijn paard moet nu direct gehoorzamen), maar eerder op het "passive leadership"-idee van Mark Rashid. Grondwerk (ik ben een goeie, rustige leider en daarom sluit mijn paard zich vrijwillig bij mij aan), dat geeft je het antwoord op hoe.
Nu is het niet zo dat grondwerk absoluut noodzakelijk is - als je veel talent hebt, en je paard doet altijd precies wat je verwacht, en je kan daar altijd perfect op anticiperen en je komt nooit in conflict met 'm. Niet bij dat poortje, niet bij die "enge" struik, niet als je andere paarden kruist, niet als je 'm borstelt zonder 'm vast te moeten zetten, niet als hij stilstaat en blijft staan waar en hoelang je dat van 'm vraagt, niet als hij op een drafje naar je toekomt op de wei (ook als je een halster vasthebt), niet in die smalle gang, niet als hij z'n voeten zelf voor je ophoudt, niet als hij fluitend naar buiten wandelt zodra je de staldeur opendoet, niet als hij beleefd wacht tot je in het zadel zit voor hij alvast wegwandelt, niet als hij niet met z'n hoofd in de etensbak duikt als je 'm komt voederen, niet... Enfin, je krijgt het idee.
Maar ook niet als hij nooit z'n lichtheid verliest tijdens het rijden (- afgezien dan van z'n fysieke kunnen). Kan je gerust leven met het feit dat hij maar één, of twee van die kleine dingen doet? Lees het artikel over kudde-hierarchie dan maar een tweede keer - vooral die paragraaf over hoe een paard z'n leider begint te testen.
Het is gewoonweg onmogelijk om compleet respect in het zadel te hebben als je het niet op de grond hebt, en hoewel het waar is dat sommige paarden meer respect tonen in het zadel dan op de grond, of omgekeerd, is het zo dat als je grondwerk gaat doen, ook je rijden verbetert.
Is een gehoorzaam paard een zielig paard? Mist het "spirit"? Kijk eens naar Anky of Isabel, als ze een Kür rijden - hun paarden zijn super-gehoorzaam. Zien ze er zielig uit? No way. Want de uitstraling die je daar ziet komt van lichtheid, en vrijheid en expressie van beweging, zelf-dragend en voorwaarts. En dat blijft zo, ook in een gedisciplineerd paard - tenzij de ruiter met z'n gewicht of hulpen het paard hindert.
Daarbij, volgens het standpunt van dierenpsychologen is vooral stabiliteit in de relatie belangrijk voor een paard, want de regels zijn duidelijk. Met grondwerk bereik je dat, zonder het loodgieterende gebruik van geweld, al dan niet occasioneel, uit frustratie, of uit gewoonte.

2. Ontwikkel je gevoel voor je paard

"Gevoel" alleen al beslaat een hele bladzijde in het woordenboek: maar één zin springt eruit: -4.besef, bewustzijn: het innerlijk gevoel zegt hun hoe ver de natuur gaat boven de leer ( - mooi hè).
Bij "gevoeligheid" staat er ook: -2.het aanwijzen van zeer kleine verschillen. Voor het eerst kijken naar je paard. Niet naar z'n conformatie, of of hij wel voldoende ondertreedt, en of hij wel netjes inbuigt. Voor het eerst kijk je naar je paard als individu, en daarmee naar het hele scala van uitdrukkingen waarmee hij met z'n lichaam met je communiceert. Soms fluistert, soms schreeuwt. Leer het fluisteren zien, en hij hoeft nooit meer naar je te schreeuwen. Leer zien hoe hij het antwoord op je vraag probeert te vinden, en hoe je veel sneller kan belonen. Leer omgaan met de gevoeligheden van je paard, en hoe subtiel hij kan reageren op hele kleine aanwijzingen, als je 'm maar de kans geeft. Ontwikkel zelf ook meer je eigengevoel. Hoe je bewust wordt van je eigen lijf, en het belang van elke handeling. En hoe je paard naar je terug-voelt, en elk van zijn bewegingen op de jouwe afstemt.

3. 't Is gewoon praktisch, toch, een gedisciplineerd paard?

Een paard dat ten allen tijde weet waar je staat (je tenen gered!)? Dat niet uitslaat als iemand plots achter 'm langs loopt? Dat niet bang is van een plastic zak? Of van een touw dat langs z'n benen strijkt? Dat wacht om te vertrekken tot jij het zegt? Dat zelf z'n hoeven voor je omhooghoudt? Dat met een lichte druk of zelfs maar vingerwijzing voor- of achterhand van je wegdraait? Dat gemakkelijk vooruit of achteruit gaat, zodat je makkelijker doorkan? Dat gemakkelijk op een cirkel vertrekt, en op je aanwijzingen let, zodat je die longeerzweep niet meer nodig hebt? Dat gemakkelijk - ook in draf of galop- van hand verandert tijdens het longeren? Dat de zijwaartse gangen al op jouw vraag voor je doet, voor je het in het zadel gaat proberen? Dat zonder problemen ook smalle doorgangen doorgaat, en bijna fluitend de trailer opwandelt? Dat z'n hoofd voor je naar je beneden doet en het bit uit je handen neemt? Dat altijd netjes en ontspannen achter je blijft bij het leiden, op een veilige afstand?
En dat in het zadel rust, lichtheid en verzameling zelf aan je aanbiedt?

4. Gymnastiseer je paard, ook als je er niet op zit

Omdat je naast je paard staat, of op een afstand, er langs loopt, met hem meeloopt, hij van je wegbeweegt.... kijk je naar je paard, en deze keerniet alleen maar vanaf z'n rug naar z'n oren. Je leert hem niet alleen mentaal goed kennen, maar ook z'n lijf, z'n sterktes, z'n onvolkomenheden. Zo kan je sommige zwaktes opvangen nog voor je het hem extra moeilijk maakt door jouw gewicht op zijn rug. Je kan hem oip voorhand al een heleboel uitleggen. En als je om een of andere reden niet toekomt aan rijden, kan je nog steeds met hem werken.

5. Bovendien is het helemaal niks nieuws

...al is het wel zo, natuurlijk, dat er een aantal oefeningen zijn die "nieuw" zijn. Grondwerk wordt al heel lang gedaan, en het bereikt z'n hoogtepunt in de klassieke dressuur en vrijheidsdressuur. De Spaanse Rijschool in Wenen en Circus Knie zijn wereldberoemde instituten waar courbettes, levades en passades tot uitvoer worden gebracht. Dat alles is het resultaat van grondwerk. En hoewel sommige mensen deze dingen zomaar cadeau van hun paard krijgen, dan nog is er altijd dat andere paard - en z'n eigenaar- die een heel pak grondwerk kunnen gebruiken.

© Inge Teblick - 2000
http://www.ingeteblick.be