Buitenrit met Majoor: tussen negative en positive reenforcement.

Veel mensen stellen zich nog altijd vragen bij clickertraining voor paarden en het werken met voedselbeloningen. En rond het niet straffen, en of je als je met de clicker werkt soms toch straf nodig hebt en hoe je dat dan met elkaar rijmt. En rijden met de clicker lijkt nog moeilijker te begrijpen zijn.
Daarom het verhaal van Majoors eerste “echte” buitenrit als voorbeeld hoe je, met de bridge al of niet in combinatie met straf, het probleem van een plakkerig of moeilijk van huis willend paard kan verbeteren.
Wat rijden in combinatie met clickertraining betreft zijn wel alvast in goed gezelschap. Jane Savoie, Sue Blinks, US dressuurteam in 2000 (Sydney met FlimFlam) en Beezie Madden (US jumping 2004 (Athene met Authentic) gebruiken ook clickertraining. Dus voor mij als simpele recreatieruiter kan het niet slecht zijn…

Wat vooraf ging:
Majoor is nu 3 en een half, ongeveer een half jaartje een beetje onder het zadel. Majoor is clickergetraind, kent de betekenis van de excellente “X”. Hij heeft geleerd dat enge dingen een kans zijn om een X te verdienen en dus niet echt eng zijn maar het onderzoeken waard. Hij kent de stemcommando’s vooruit, draf en min of meer halt. Hij is ietwat bestuurbaar, je kan meestal al wel de richting bepalen waarin hij gaat, maar veel meer nog niet. Hij kent ook de intermediate bridge: “nognognognog” wat betekent dat hij, ook al is het heel moeilijk, nog heel even door moet gaan tot de verlossende en belonende X komt. En sinds enkele dagen kent hij naast “kalm” (hoofd omlaag houden op stemcommando) in stilstand ook een beetje kalm in stap of draf aan de longe.
Wandelen aan de hand buiten is geen enkel probleem, overal waar ik durf gaan kan het niet echt gevaarlijk zijn dus volgt hij me. Ook over enge brugjes, langs vreemde paarden (wel met het nodige drukdoen en een beetje showen, want hij vindt zichzelf natuurlijk heel erg stoer en macho). Maar eens ik op zijn rug zit, en mensen met ervaring met jonge paarden kennen dit fenomeen vast ook wel, is hij erg onzeker en helemaal de bange kleuter die hij eigenlijk nog is. Dus plots omkeren om veilig naar huis te rennen, plakken achter andere paarden, schrikken van alles en nog wat en zeer frequente meningsverschillen over tempo en richting met de ruiter die er op zit, met mij dus.
De eerste pogingen tot het maken van een buitenrit verliepen niet zo goed. Ik was genoodzaakt om te voet te vertrekken alleen al om te kúnnen vertrekken, veel gestress onderweg en het laatste stuk ging ik er ook maar af om naar huis crossen te voorkomen. Maar afwisselend leiden en rijden lukte, en zo konden we het buitenrijden al wat opbouwen. En we gingen al een paar keer ergens anders naar toe om in een manege of buitenpiste te rijden, met of zonder andere paarden er bij.
En toen was het tijd voor de eerste échte buitenrit.

Het vertrek
Slachtoffer van dienst om ons op weg te helpen werd mijn eigen dochter met haar zeer betrouwbare welsh pony Conquistador. Voor mijn dochter was het ook wel een vuurdoop want voor het eerst moest zij de leiding nemen en voorop rijden op een buitenrit. Op haar aandringen maakte ik toch maar een oud sperriempje aan mijn zadel vast voor het geval Majoor het al te bont zou maken, dan had ik wat extra houvast zei ze. Slimme meid, die dochter van me! (En waar dienen die ringetjes vooraan aan het zadel anders voor?)
Aan de hoek gekomen ging Conquistador netjes het fiets-wandelpad op. Majoor maakte rechtsomkeer en rende naar zijn shetvriendjes thuis.
Terug omgedraaid, benen er aan, geen reactie dus tik met de lange zweep en toen ging het wel. X en een hap gras. Opnieuw teugels aannemen en aanstappen. Toen kreeg hij de pony van mijn dochter terug in het oog dus daarheen stappen lukte verder wel. En zo waren we vertrokken.

Gewenningsfase.
In het begin schrok hij van alles en nog wat. Op de weide is Conquistador lager in rang, dus hij leek echt niet op hem te vertrouwen. Maar toen die pony telkens wat blasé omkeer naar zijn gek heen en weer gespring en weggeschiet begon hij te kalmeren. Hij is jong, dus snel bang, maar ook wel een koudbloed, dus snel de dingen gewoon. Brugje over (waarom maken ze die leuning zo dat hij ter hoogte van mijn beugels komt?) en door het bos. Reclameborden en wapperend lint werd hij ook al snel gewoon. Voorbij andere paarden was wat lastiger. Kleine stukjes draf achter de pony aan afgewisseld met lange stukken stap. Draf was vrij stressvol maar nu en dan lukte “kalmdraf” terwijl ik met mijn handen ook vroeg om na te geven. En toen hij door had dat daar een X voor kwam en hij even mocht stilstaan en zelfs nu en dan een hap gras nemen lukte het heel goed.
Hier merkte ik nog maar eens hoe belangrijk het is dat ik goed gewerkt heb aan beleefdheid tijdens het werken met voedselbeloningen. Hoe veel mensen kennen niet een paard wat te pas en vooral te onpas hapjes gras en blaadjes neemt onderweg of eens aan het grazen moeilijk doet om verder te gaan? Maar dit ging heel goed: X was rust of gras, één hapje en dan verder en er werd niet geprobeerd om stiekum spontaan ergens van te smullen.
Auto- en bus-chauffeurs leken blijkbaar in een goede bui vandaag (of zagen dat ik op een nog niet geheel betrouwbaar paard zat), minderden netjes snelheid en gingen ruim voorbij. Petje af!
En toen pikten we Sira op, een zeer ervaren en redelijk bomproof wandelpaard van een vriendin dat bovendien goede maatjes is met Majoor.

Aan het werk.
We hadden een breed en rustig pad uitgezocht, aan de ene kant dennenbos en aan de andere kant de Stiemer, een locaal stroompje.
Mijn bedoeling was “haasje over” (paarden halen elkaar telkens in en lopen zo afwisselend achteraan en op kop) te spelen en zo Majoor geleidelijk aan leren stukjes voorop lopen. Majoor voelde zich wel heel veilig achter Sira’s billen en was er dus bijna niet van achter te krijgen. Majoor: draf! En X zodra er ook maar één drafpasje kwam. We geraakten tot bij Sira’s schouder, maar niet verder. Majoor: draf!, tik met de zweep, …nognognog… en we waren er voorbij. X!!! Voedselbeloning was niet nodig, de grootst mogelijke beloning was terug achter Sira’s billen mogen kruipen.
Grappig was wel dat door de enge dingen training Majoor minder opkeek van wapperend plastiek en glascontainers dan Sira. Ik maak een uitzondering voor rood-wit wegenwerkenlint, daar moet ik eens een oefenrol van halen heb ik gemerkt.
De eerste keer écht op kop resulteerde in alle remmen dicht en bokken maar. Sira bleef onder al deze omstandigheden rustig en onverstoorbaar doorstappen. Maar dank zei de X begon Majoor te dénken en niet langer alleen maar te panikeren. En door de intermediate bridge “nognognog” raapte hij telkens opnieuw de moed bijeen om nog net een pasje verder te gaan. Je zag hem echt ontspannen en “oef” denken als de X kwam en hij wist dat hij terug naar achter mocht. En plots voelde ik een soort werklust en zekerheid die ik bij hem tot nu toe alleen op de grond heb ervaren. Door het machtige communicatiemiddel van de X leek hij door te krijgen dat ik er nog steeds was en nog steeds veiligheid en leiding kon bieden, ook al zat ik nu boven op zijn rug.
Toen hij twee keer echt heel flink een stukje zonder protest voorop gelopen had kreeg hij na de X een langere graaspauze en een “gedaan”, voor hem het sein dat ik niet echt meer veel van hem zou vragen.

De terugweg.
Samen terug naar huis. Het tempo was vlotter en eindelijk liep mijn kereltje rechtuit (zijn balans is nog zo slecht dat hij gewoon zijn neus volgt en hij dus als hij naar iets kijkt meteen begint te zwalpen), gelijk kontakt op beide teugels en het hoofd laag. Hij was moe. We namen een ander en korter bospad en daar kwamen we zowaar voorbij een kapelletje met een hele Enge Bank. Moe genoeg, maar toch nog nieuwsgierig. Met wat aanmoediging en veel ge-X (toch nog een keertje werken dus) ging hij op onderzoek uit en durfde zowaar de bank met zijn neus aanraken. X! En toen kreeg hij in de gaten dat Sira onverstoorbaar doorgestapt was en wel een heel eind voorop lag. Zo besloten we onze wandeling met een onverwacht galopje.
Het laatste stuk naar huis stapten we uit en dan mocht hij de weide op. Conquistador wilde nog even galoperen en spelen, maar na enkele passen hield Majoor het voor bekeken, hij was véél te moe en ging lekker rollen.

En verder?
Ik wilde de weide uitgaan maar werd tegengehouden door een paard. Jawel, Majoor kwam kijken of er nog iets te verdienen viel. Hoofd laag? Voet omhoog? Neen? Écht niet?
En dát is nu voor mij het beste bewijs dat ook rijden met de bridge werkt. Mijn paard heeft voor zijn doen echt hard gewerkt en een heleboel stress gehad. En zelfs een paar keer straf door een tik van de zweep bij het niet luisteren naar mijn voorwaartse beenhulp en stemcommando. Maar waar hij misschien anders zou blijven bokken en vechten verlegt hij nu met plezier zijn grenzen en komt nog om meer vragen.
En voor mezelf heb ik nog meer gebok en verzet vermeden door te focussen op het goede en is de situatie daardoor een beetje veiliger geworden. De relatie met mijn paard is ook nog een stukje verbeterd door het samen overwinnen van de “gevaren” van de wandeling.
We zullen dit zeker herhalen en ik zal hem proberen, eens het haasje over spelen echt goed gaat, langere en langere stukken voorop te laten lopen. En als dat ook goed gaat kunnen we proberen alleen, zonder andere paarden, op stap te gaan zonder dat ik grote stukken moet voorop lopen. Tot hij zich onder het zadel net zo veilig bij met voelt en net zo graag voor me wil werken als op de grond.

Gudrun.