Feldenkrais

De Feldenkraismethode is een bewegingsmethode.

Het gebruikt het geconcentreerde zelfbewuste bewegen als middel om ons natuurlijk leervermogen te verbeteren. Dr. Feldenkrais is geboren in Rusland en emigreerde naar Israel. Hij was eigenlijk een mechanica/electro-ingenieur en doctoreerde aan de Sorbonne in fysica. De eerste jaren daarna werkte hij in de vroege nucleaire research.

Al heel vroeg was hij geinteresseerd in de gevechtskunst. Hij studeerde bij prof. Kano, de "uitvinder" van het hedendaagse judo, en was een van de eerste Europeanen die een zwarte gordel behaalden. Hij kreeg zelf fysieke problemen, en z'n leven is een zoektocht geweest naar manieren om menselijk bewegen en functioneren te verbeteren. Fysica, neurologie, gevechtskunsten, cybernetica, lichaamsmechanica en psychologie resulteerden in een "synthese van wetenschap en esthetiek", zoals hij het zelf noemde. Hij wilde een methode vinden waarmee hij zowel algemeen-menselijke noden als individuele problemen kon aanpakken, en wel door de slapende, grotendeels onge- bruikte leercapaciteit van de hersenen te activeren.

Wat doet die Feldenkraismethode nu eigenlijk?

Als je zit terwijl je dit leest, ben je je dan bewust van je zitten? Misschien voel je je rug tegen de achterkant van de stoel, of je voeten op de grond, of je zitknobbels op de zit- ting van de stoel. Maar - weet je wat de achterkant van je nek aan het doen is? Wat is je borstkas aan het doen? Kan je je scheenbeen voelen?

En wat antwoord je dan? Het antwoord is meestal "het doet dit" - ofwel "ik heb geen idee wat het doet". We hebben maar heel weinig aandacht voor sommige van onze eigen "onderdelen" - en andere onderdelen zijn dan weer de enige waar we op letten.

Feit is dat we wel als geheel bezig zijn met alles wat we doen, maar dat we ons maar écht bewust zijn van een paar delen van onszelf - meestal dan nog dezelfde delen.

Als we nu van onszelf een meer compleet beeld produceren, en een meer evenwichtige verdeling maken van onze aandacht over ons gehele lichaam, ons bewust worden van de inspanning die elk onderdeel apart doet, dan is er een verbetering van beweging, én van ons denken daarbij.

Laat ons eens van dichterbij bekijken wat dat zou kunnen betekenen. Let goed op je voeten, waar ze zijn nu je neerzit. Sta nu langzaam recht, zonder de plaats van je voeten te veranderen. Het zou kunnen dat je het moeilijker of zelfs onmogelijk vindt om op te staan zonder je voeten van plaats te verande- ren. Ga terug zitten. Beweeg je voeten een beetje meer naar elkaar toe en sta recht. Ga terug zitten. Verplaats nu je voeten terug naar waar je begon, beweeg ze een beetje van elkaar weg en sta recht. Ga terug zitten. Verplaats nu je voeten terug naar waar je begon, beweeg ze een beetje verder voor je uit en sta weer recht. Ga terug zitten. Verplaats nu je voeten terug naar waar je begon, beweeg ze een beetje dichter naar je toe en sta weer recht. Je merkt wel hoe de verschillende plaatsing van je voeten beinvloedt hoe je recht kan gaan staan. Je kan de reeks eventueel nog eens doen, en letten op hoe je ademen verandert, je kaak, je nek, je evenwicht, de benodigde inspanning. Sta traag op terwijl je naar beneden kijkt. Sta traag op terwijl je naar boven kijkt. Terwijl je naar rechts kijkt. Naar links. Naar rechts beneden; links beneden; rechts boven; links boven. Voel je dat zelfs die kleine verschillen in houding het rechtstaan anders maken? Je merkt vanzelf al de implicaties tijdens het rijden...Wie bijvoorbeeld een Integrated Riding-clinic van Nicole Zoet al meemaakte, weet nu waar haar vraagstelling vandaan komt...De basis van dit soort ontdekkingswerk zit 'm in het leren. Niet het soort leren dat gebaseerd is op zuivere informatieverwerking, maar leren dat kan leiden tot een verandering in onze acties, in hoe we denken en voelen. De introductie van nieuwe variaties wekt onze nieuwsgierigheid op en leert ons hoe we onszelf voortdurend aanpassen aan veranderende omstandigheden. Eerder dan het alleen maar aanleren van "de juiste manier" om iets te doen, en dan alleen te "corrigeren" en "vasthouden", gaan we op zoek naar meer keuzemogelijkheden, meer opties. Meer manieren om onszelf te gebruiken, zodat we effectiever kunnen zijn, bewuster weten waar we mee bezig zijn.

Hoewel beweging het eerste doel van ons zelfonderzoek is, is het interessant te zien hoe een verschuiving in onze bewegingspatronen tegelijk een verschuiving in onze denkpatronen teweeg brengt: hoe we denken, voelen en omgaan met anderen.

Als we dus onze geconcentreerde aandacht kunnen leren gebruiken in omgevingen die veilig, makkelijk en overzichtelijk zijn (zoals op verschillende manieren gaan gaan rechtstaan vanuit je stoel), dan kunnen we dat vernieuwde bewustzijn overbrengen in steeds moeilijkere situaties - zoals lichtrijden te paard, bijvoorbeeld. Zo komen we vanzelf tegen hoe eventuele onbewuste gewoontes ons goeie functioneren in de weg kunnen zitten. Het individu wordt als het ware z'n eigen laboratorium.

Er zijn twee soorten "lessen" in Feldenkrais:

Awareness Through Movement

Deze lessen: een serie gestructureerde bewegingen waar groepen mensen verbaal worden doorgeleid. Aandacht, perceptie en verbeelding zijn hier de sleutelwoorden. Het eerdere voorbeeld van zitten en staan is hier een voorbeeld van. Er zijn zo meer dan 1000 bewegingslessen met bewegingen die evolueren van eenvoudige basispatronen tot ingewikkelde houdingen. De bewegingen worden zittend of liggend uitgevoerd, op een individueel tempo. De kwaliteit van de beweging wordt bepaald door het comfort en het gemak waarmee de beweging kan worden uitgevoerd, en het ontwikkelen van de zelfzekerheid (inner authority) van de persoon die ze uitvoert.

Functional Integration

is een hands-on methode, specifiek aangepast aan de individuele behoefte. De praktijkleraar leidt z'n student -meestal met behulp van z'n handen- naar een meer gevarieerd gebruik van z'n eigen lichaam. Ook hier ligt of zit de student. Het gaat hier zeker niet over massage: de aanrakingen zijn niet ingrijpend, eerder informatief en interactief. De toepassingen van deze methode lopen heel ver uiteen: van pijncontrole over fysieke én mentale revalidatiebewegingen tot het verbeteren van de beweging bij professionele atleten, dansers, muzikanten, acteurs... en ruiters.

© Inge Teblick