Hoefverzorging met Dr. Hiltrud Strasser

Dr. Hiltrud Strasser is een Duitse dierenartse die al ruim 20 jaar research doet naar hoeven en hoefproblemen, en in Tübingen, nabij Stuttgart, een hoefkliniek runt. Tijdens deze cursus werden de verschillende pijlers van haar methode uitgelegd, die streeft naar een lang en gezond leven voor het paard, met gezonde hoeven.
De methode bestaat uit 3 delen: natuurlijke levensomstandigheden, voldoende beweging en correct fysiologisch trimmen van de hoeven.

Tijdens de eerste twee dagen van de cursus kregen we dan ook een intensieve snelcursus over hoe je paarden gezond en natuurlijk kunt houden, en wat de nadelen zijn van de klassieke manier van paarden opgestald houden, die veel erger dan algemeen aangenomen blijken te zijn en bevestigd worden door de droevige statistieken over de levensverwachting van een gedomesticeerd paard, die gemiddeld amper 8 jaar (!) blijkt te zijn.
Er werden heel wat ideeën aangereikt om je bestaande situatie te verbeteren. Het is niet zo dat je heel wat ruimte nodig hebt om je paard voldoende beweging te geven, ook op een kleine ruimte kan je mits wat creativiteit en inspiratie heel wat verwezenlijken om het je paard aangenamer en vooral: gezonder te maken.
Uiteraard werd heel wat aandacht besteed aan de werking van de hoef en het hoefmechanisme, het belang van voldoende beweging en voldoende water voor de gezondheid van de hoef, en alle factoren die er een nadelige invloed op kunnen hebben.
Na dit theoretisch gedeelte was iedereen wel overtuigd van de belangrijke schade die ijzers teweegbrengen. Maar gewoon de ijzers eraf halen en je paard op de weide gooien, volstaat niet om terug gezonde en functionele hoeven te krijgen, waarmee je ook op harde wegen 15 km per dag en meer kan afleggen. Meestal zijn de hoeven al misvormd door al dan niet jarenlang beslaan of door onnatuurlijke slijtage bij afwezigheid van voldoende beweging op harde ondergrond.
Door de wijze waarop Dr. Strasser de hoeven trimt, probeert ze de natuurlijke slijtage te imiteren en aan de hoef alle mogelijkheden te geven om het hoefme-chanisme en de circulatie optimaal te laten functioneren.
Dr. Strasser heeft een aantal gecertifieerde ‘hoofcare specialists’ opgeleid, die idealiter om de 6 weken langskomen. Aangezien er ongeveer 1 maal per week moet getrimd worden om de natuurlijke slijtage te imiteren en vervormingen te vermijden als je paard dagelijks geen 15 km aflegt ("rijden of raspen"), is het van belang dat ook de eigenaar de (gezonde) hoef tussen twee bezoeken door zelf kan onderhouden en problemen vroeg kan onderkennen.
De laatste dag was dan ook gewijd aan het praktisch uitvoeren van de ‘Strasser-trim’ op kadaverhoeven. De weergoden waren ons alvast gunstig gezind, zodat we van een lentezonnetje konden genieten terwijl we aan het trimmen waren. Helaas bleek er tussen de 33 (willekeurig uitgekozen) kadaverhoeven geen enkele ‘goede’ hoef te zitten. Allemaal hadden ze meer of minder ernstige afwijkingen. Maar hoe weet je hoe een gezonde hoef er hoort uit te zien, als zelfs in anatomie-boeken hoeven met bijv. gecontraheerde hielen en andere afwijkingen als model worden afgebeeld?

Met het ideaalbeeld voor ogen probeerden we van elke hoef het beste te maken. Hielen (omzeggens steeds veel te lang) werden ingekort, steunsels getrimd en van de zool afgepeld, zolen concaver gemaakt, kwartieren uitgehold… Na afloop zagen een aantal hoeven er al heel wat beter uit, helaas te laat voor het paard zelf. Bij een aantal hoeven kwamen ook inwendige kneuzingen te voorschijn, veroorzaakt door verkeerd gegroeide structuren en te herkennen aan de rozige insijpeling van bloed in de hoorn.
Dat hoefproblemen ook bewegingspro-blemen en dus ook rijkunstige problemen kunnen geven, hoeft geen betoog. Hoeveel paarden zouden jaarlijks niet afgemaakt worden omdat ze pijnlijke voeten hebben, zonder dat de eigenaar dat beseft?

Dr. Strasser trimde zelf ook een levend paard. Ook hier weer ingegroeide steunsels, kneuzingen, ondergeschoven hielen… Vlak na de trim stond het paard al veel comfortabeler op haar voeten, en ook de afwijkende conformatie was al veel verbeterd.
Dat was trouwens een opmerking die veel deelnemers achteraf maakten, nadat ze thuis hun eigen paard(en) onder handen genomen hadden. Hoeveel beter de paarden na zo’n trim stonden of liepen, en hoe rustig de paarden uiteindelijk tijdens het trimmen werden.
In elk geval kreeg iedereen genoeg zelf-vertrouwen om zelf de hoeven van z’n paard onder handen te nemen. De deelnemers beseffen heel goed dat er nog heel veel te leren valt, maar hebben tijdens de twee theoriedagen toch heel wat informatie gekregen om te weten wat er binnen in zo’n hoef gebeurt.

Wie er meer van wil weten, kan de ‘hoofcare specialist’ cursus van 1 jaar volgen.
Het theoretisch gedeelte is schriftelijk (engels- of duitstalig) en wordt afgewisseld met een aantal weken trimmen onder toezicht. Slaag je in de examens, dan mag je jezelf Gecertifieerd Strasser Hoofcare Specialist noemen, waarna je dan nog jaarlijks bijscholing moet volgen om je certifiering te behouden. Het beroep van hoofcare specialist zit enorm in de lift, in Europa zijn er al zo’n stuk of vijftig. Engeland telt nu twee fulltime hoofcare specialistes, en in mei studeren er nog een tiental af. Helaas zijn er nog geen in België, Nederland en Frankrijk. En net zoals in de paardenwereld zelf, zijn 90% van de hoofcare specialists vrouwen….

Enkele reacties van deelnemers na de clinic

Ulrich:

Zondag heb ik Chinook gedaan. Eerste vaststelling, ik moet dringend wat aan mijn fysiek gaan doen. Andere vaststel-lingen, steunsels meer dan 1 cm over de zool gegroeid, teen te kort, 30° kroon-rand te vlak en bijgevolg 45° te steil. Achterhoeven waren iets beter. Ik heb heel de binnenkant, naar best vermogen gedaan. Van de wand heb ik niets weggenomen, heb ietsje meer dan 3 cm als hiel en zou dit graag eerst door iemand met ervaring laten uitvoeren. Tot mijn blijde verrassing ging hij na dit alles direkt wat meer gewicht op zijn hielen zetten. Dus hij had pijn :-(((. En iedereen maar zeggen dat hij zo'n goede harde hoeven heeft :-(.
Maandagochtend dan Apache getrimd. Nog een deel erger dan Chinook, alhoewel de hoeken beter kloppen. Waar ik echt van geschrokken ben, is dat zijn hoefwand vlak voordat deze terugdraait en het steunsel vormt, gebarsten is voor 1 cm naar boven toe en dit bij drie van de vier hoeven; op de vierde hoef is op deze plaats een plastische vervorming waar te nemen. De barst is telkens aan de meest gecontraheerde zijde van de hoef. Het is duidelijk dat hierop te veel kracht kwam die de hoefrand en de steunsels naar binnen duwde. Bij hem heb ik van voor dan toch de openingscut gedaan, maar ik denk nog niet ver genoeg.
Het leuke is dat we een uurtje later een compleet ander paard hadden. Eerst struikelde hij wel eens, en was hij altijd heel kalm en moest tot een redelijk tempo worden aangezet. Nu dartelt hij vrolijk achter ons aan, gaat spontaan in draf en galop, haalt boksalvo’s uit op de wei, daagt Chinook uit voor een spelletje, kortom gedraagt zich echt als een tweejarige zoals het moet. Vrij en ongedwongen.

Raf (dressuurruiter en –instructeur):

Na het lezen van een artikel over bloot-voets rijden, had ik onmiddellijk besloten dit ook te proberen. Zo haalde ik bij een jong beslagen paard de ijzers eraf. Na een aanpassingstijd die zeker niet optimaal volgens de methode van Dr. Strasser verliep, begon ik toch van dat paard een aangenamer gevoel te krijgen op gebied van aanleuning , ontspanning en bewegingsafloop. Ook andere paarden werden van de ijzers gehaald.
Door het volgen van het "hoofcare seminar" waarbij ik vrij toevallig betrokken raakte, is voor mij een nieuwe wereld opengegaan. Ik ontdekte er een aantal ontbrekende schakels die mij nu dagelijks helpen bij het rijden, lesgeven en corrigeren van probleempaarden. Het theorie- en praktijkgedeelte van de cursus gaven me een duidelijk beeld over de essentiële voorwaarden waaraan moet voldaan zijn om een gezond en gezond bewegend paard te bekomen. Vele door Dr. Strasser bewezen stellingen, over gezonde hoeven, zijn me nu helemaal duidelijk geworden. Ze zijn dikwijls tegengesteld aan hetgeen ik reeds vroeger geleerd had in een traditionele opleiding over hoefverzorging en hoefkappen.
Ik hoop me binnen afzienbare tijd terug te kunnen laten zien in Z- dressuur op een gezonder paard, wat zich momenteel na ongeveer 5 jaar hoefbeslag aan het omstellen is naar natuurlijke hoeven. Het paard zal zich in die tijd moeten aanpassen aan een andere bewegingsafloop. Ook zal de gehele hoef , die door hoefijzers vervormd en versmald is, door een juist "trimmen" terug naar zijn natuurlijke vorm gebracht moeten worden. Vervormde hoeven kunnen o.a. geen schokdempend effect hebben, en veroor-zaken kwetsuren in de hoef . Deze kwetsuren worden door een beslagen paard niet waargenomen omdat er zeer weinig zenuwwerking is, veroorzaakt door een slechte bloeddoorstroming in de hoef. Dit omschakelen is niet pijnloos maar zal in de toekomst zeker zijn vruchten afwerpen.

Wat is een normale hoef?

Hoe zeer we een vervormd beeld hebben van een ‘normale’ hoef, blijkt uit dit artikel over hoefverzorging, verschenen in een Frans tijdschrift.

Bekijken we deze hoef van dichterbij, dan zien we:

    1. gecontraheerde hielen: een lijn evenwijdig met de laterale straalgroeve, snijdt door de ballen van de hiel ipv dat deze volledig binnen de lijnen vallen

    2. de hielen zijn veel te hoog, bijna het dubbele van de fysiologische hoogte van 3 cm

    3. de steunsels overgroeien de zool

    4. de hoorn van de zool is schilferig en van slechte kwaliteit.

     

 

 

 

Ook in anatomieboeken worden afwijkende hoeven als voorbeeld genomen:

1. opnieuw contractie
2. de steunsels zijn aan deze kant afgebroken door de hefboomwerking van de hoge hielen.
3. de steunsels groeien tot ver over de zool. Links is aangeduid waar de steunsels zich in een normale hoef bevinden.
4. de witte lijn is verbreed.

Ter vergelijking hierbij een foto van een gezonde hoef: De ballen van de hiel vallen duidelijk binnen de lijnen van de laterale straalgroeven.

 

Hier zie je een aantal kadaverhoeven in verschillende stadia getrimd, om je een idee te geven. Het is in geen geval een doe-het-zelf gids en zeker niet volledig, begin er dus niet aan zonder enige kennis!

De punt van de straal wordt vrijgemaakt, zodat je de overgang tussen straalhoorn en zoolhoorn ziet:

De bevuilde groeve tussen straal en zool wordt schoongemaakt tot ongeveer de helft van de lengte van de straal:

Vanaf dat niveau wordt de zool getrimd en worden de steunsels die over de zoolhoorn gegroeid zijn, afgepeld. De zool voor de punt van de straal, de zogenaamde ‘maansikkel’ wordt nooit getrimd!

De steunsels worden laagje per laagje ‘afgepeld’ van de zoolhoorn, totdat ze zich op hun fysiologisch normale positie bevinden en halverwege slechts 1 cm hoger dan de straalgroeve zijn. Rechts zijn de hielen reeds ingekort en het achterste steunpunt meer naar achter gebracht, links nog niet. Een correcte hiel-lengte is 3 cm, of beter: 3,5 cm vanaf de punt van het hoefkraakbeen. Ook wordt de hoefwand zodanig ingekort dat de kroonrand een hoek van 30° vormt. Op die wijze krijg je een hoefbeen dat parallel met de grond is.

De zool voor de punt van de straal, de zogenaamde ‘maansikkel’ wordt nooit getrimd! De steunsels worden laagje per laagje ‘afgepeld’ van de zoolhoorn, totdat ze zich op hun fysiologisch normale positie bevinden en halverwege slechts 1 cm hoger dan de straalgroeve zijn. Rechts zijn de hielen reeds ingekort en het achterste steunpunt meer naar achter gebracht, links nog niet. Een correcte hiellengte is 3 cm, of beter: 3,5 cm vanaf de punt van het hoefkraakbeen. Ook wordt de hoefwand zodanig ingekort dat de kroonrand een hoek van 30° vormt. Op die wijze krijg je een hoefbeen dat parallel met de grond is.

De beide hielen zijn nu ingekort en de steunsels op maat getrimd. Ze steken slechts enkele mm boven het zooloppervlak uit en vormen zo een antisliprem.

Ter hoogte van de kwartieren wordt de hoefwand licht uitgehold om een maximale expansie van het hoefkapsel tijdens de steunfase mogelijk te maken.

Bemerkt de erge contractie van deze hoef, ook te zien aan de vorm van de ballen. Om het uitzetten van deze vernauwde hoef te bevorderen, wordt een zogenaam-de ‘opening cut’ aangebracht in het verlengde van de zijdelingse straalgroeven.

 

 

Op deze wijze getrimd, krijgt de hoef weer alle kansen om normaal uit te groeien.

 

© Monique Moons