Triggerpunten

Is je paard hersteld na een ongeval of kwetsuur maar wordt hij maar niet 100% OK? Zijn er bepaalde plaatsen op z’n lichaam waar je nog niet naar mag wijzen of je krijgt een hevige reactie? Lijkt je paard OK zolang hij maar in de weide mag rondlopen, maar krijg je problemen en verzet onder het zadel?

Veel kans dat je paard last heeft van een of meerdere triggerpunten, ook wel “stresspunten” of “bloccages” genoemd.


Wat zijn triggerpunten?

Triggerpunten zijn bepaalde kleine plaatsen in een spier die bij lichte druk een pijnreactie geven. Typisch is de uitstralende pijn naar een of meerdere spieren, die daarom niet direct aan het triggerpunt grenzen. Zo kan je bijv. een pijnlijke samentrekking in schouderspieren zien bij prikkeling van een triggerpunt ter hoogte van de schoft.

Als oorzaak wordt meestal een directe spier- of gewrichtsbeschadiging, chronische spieroverbelasting of langdurige onderkoeling gezien.

Triggerpunten kunnen de pijnzenuwvezels stimuleren.
Een latent triggerpunt is een triggerpunt waarbij de stimulatie niet voldoende is om een pijnreactie te veroorzaken. Bij actieve triggerpunten is de zenuwstimulatie zo erg dat steeds stralingspijn te localiseren is. Latente triggerpunten kunnen door kleine impulsen zoals overrekking, directe overbelasting of immobilisatie actief worden. Door stofwisselingsstoornissen in dit groepje spiercellen gebeurt de energielevering overwegend anaeroob, wat zorgt voor een hoger lactaatgehalte; het proces in de spiervezel komt in een vicieuze cirkel terecht, wat weefselbeschadiging en spasticiteit veroorzaakt.

Een triggerpunt is dus in feite een groepje spiercellen dat in spastisch samengetrokken toestand verkeert. Het kan gevoeld worden als een kleine strakke band.
Een triggerpunt is meestal gelocaliseerd op de overgang van spier naar pees. Bij een paard kunnen triggerpunten ontstaan door direct trauma of plotse overspanning, door onaangepaste training, door herhaald microtrauma, bijv. van het zadel, door voortdurende contractie (stress...). Het gevolg van een triggerpunt is dat het paard een pijnsensatie in die spier krijgt voordat de normale strekking van de spier bereikt is. Andere spiergroepen proberen dan de pijnlijke beweging over te nemen, met mogelijk secundaire triggerpunten in die spieren tot gevolg.
De triggerpunten die bij paarden voorkomen werden in kaart gebracht. De locatie is echter niet absoluut: een triggerpunt kan gemakkelijk 10 à 20 cm verder voorkomen dan op de kaart aangeduid.


Sommige triggerpunten zijn wel typisch voor bepaalde oorzaken: zo kan je een triggerpunt op nr. 10 vinden bij gebruik van slofteugels; is nr. 20 typisch voor tuig-of trekpaarden waar die door de broekriem veroorzaakt wordt, is nr. 16 typisch bij heupproblemen en kan nr. 19 ook voorkomen bij rhinopneumonie.

Triggerpunten verdwijnen niet spontaan of door rust. Als de oorspronkelijke oorzaak al lang verdwenen of genezen zijn, kan het zijn dat je paard nog altijd last heeft van die triggerpunten. Recent ontstane triggerpunten kunnen met fricties of diepe massages behandeld worden. Hierdoor ontstaat een plaatselijk verhoogde bloedcirculatie die voor betere resorptie van de afvalstoffen zorgt. Hoe je hierbij tewerk gaat, kan je vinden in het boek van Jack Meagher, Beating muscle injuries in horses, waar alle triggerpunten stuk voor stuk beschreven staan.

Langer bestaande triggerpunten zijn door manipulatie echter nauwelijks te beïnvloeden. Hier moeten we onze toevlucht nemen tot biotherapie of biopunctuur.

Principe

De pijnimpulsen die triggerpoints veroorzaken worden langs A-delta zenuwvezels (snelle pijn) en C-zenuwvezels (trage pijn) geleid. Door stimulatie van deze A-delta zenuwvezels kan je pijnsensatie in de C-zenuwvezels blokkeren. De A-delta zenuwvezels kunnen gestimuleerd worden door het inbrengen van naalden, zonder daarbij iets in te spuiten, het zogenaamde “dry needling”. Een triggerpunt zelf kan vrij diep liggen, maar de A-delta-vezels liggen vrij oppervlakkig zodat de naald maar een paar mm. diep moet ingebracht worden. Het paard kan een korte reactie tijdens het inbrengen vertonen, maar na 30 seconden is elke pijnreactie meestal verdwenen.
Om een langer aanhoudend resultaat te krijgen kan je ook een kleine hoeveelheid van bepaalde producten injecteren, zoals zout water, Traumeel of een langwerkend jodiumpreparaat.

De behandeling moet soms herhaald worden, maar dit kan meestal met langere tussenpozen. Er kunnen meerdere triggerpunten tegelijk behandeld worden.

Belangrijk is evenwel dat ook de oorzaak van de triggerpunten verdwenen of genezen is. Zo kan je met hoefproblemen triggerpunten in de schouderspieren krijgen. Zolang die hoefproblemen niet van de baan zijn, zullen die triggerpunten dan ook blijven terugkeren.


© Monique Moons, 2002, voor het eerst verschenen in Horsemanship 2002-nr 3 (juni 2002).