|
|
|
|
Wegen spelen in onze samenleving een enorme rol. Naast hun toeristische en recreatieve betekenis, hebben ze vandaag vooral een economische functie. Via deze verbindingen worden mensen, dieren en goederen vervoerd van de ene naar de andere plaats. Eigenlijk was dit in het verleden niet anders. Ze zijn ontstaan en hebben zich ontwikkeld omdat mensen zich wensen te verplaatsen tussen twee punten. In de Middeleeuwen gebruikten pelgrims ze bijvoorbeeld om zich van hun verblijf naar een bedevaartsoord te begeven. Ook in het landschap nemen ze een belangrijke plaats in. Ze doorsnijden het en oriënteren het meteen. Ze zorgen voor een ruimtelijke en structurele indeling.
In eerste instantie werden wegen vooral aangelegd met militair-strategische doeleinden: opdat legereenheden gemakkelijker zouden kunnen oprukken, om vlugger te kunnen ingrijpen en om de kampplaatsen te bereiken. Deze 'via militaris' vergemakkelijkte eveneens de bevoorrading en de koerierdiensten. Hier spelen de Romeinen geen onbelangrijke rol. Zij kunnen prat gaan op de hoge kwaliteit en densiteit van hun wegennet. Hun hoofdwegen waren inderdaad slagaders voor de militaire en politieke organisatie en hielpen mee aan de economische bloei, bevorderden de communicatie en zorgden voor een grotere culturele spreiding. De Romeinen hebben de wegen in onze gewesten geïntroduceerd. Daarvoor kozen ze goedgelegen stroken grond uit. Ze maakten gebruik van het reliëf en de rivierlopen - meestal in valleien- en verhardden dan het aangelegde tracé met stenen uit de omgeving. Op die manier konden ze gemakkelijker streken onder controle houden. De kwaliteit van het Romeinse wegennet was, gemeten naar de technische mogelijkheden van die tijd, zeker in het zuiden vrij goed. Heel wat antieke schrijvers waren vol lof over de aanleg ervan. Mijlstenen duidden soms de afstanden aan. Vaak vormen, naast wat kiezelstenen, enkel karrensporen nog de enige materiële getuigenis van het bestaan ervan. Hier en daar verwijst de benaming van een huidige straat nog naar zo'n heirweg. Zo liep dwars door het latere België van oost naar west, de vrij rechtlijnige heirweg van Bavay naar Keulen. Die doorsneed het land over zo'n vijfhonderd kilometer en lag in twee Romeinse provincies: Gallia Belgica en Germania Inferior. Zo werd de Atlantische Oceaan met de Rijn verbonden. Het Was de kortste en meest directe weg tussen enkele belangrijke Romeinse nederzettingen, waaronder Boulogne, Kamerrijk, Bavai en Keulen. Door deze weg op die manier aan te leggen, moesten weinig rivieren worden overgestoken en bruggen gebouwd. In de omgeving van Brussel en in het Pajottenland heeft die verbinding nog steeds de naam van de Romeinse Steenweg. Langsheen deze route ligt ook een groot deel van de (latere) slagvelden. Toch moeten we hier de vraag stellen of de herkomst van al die zogenaamde heirwegen wel degelijk in de Romeinse oudheid te situeren valt en of de benaming niet al te verblindend werkt? Met een grote zin voor nauwkeurigheid maakten de Romeinen vrij rechte
verbindingen tussen twee In de nabijheid van dergelijke wegen werden zowel villa's als tabernae, waar voedsel en drank te koop waren, opgetrokken, evenals ook stationes, mutationes en stabulae of soorten primitieve hotels. Daar kon eventueel van paarden worden gewisseld, waren rust- en eetplaatsen en konden de reizigers gebruik maken van allerlei diensten. De tijden zijn niet veranderd. Plinius de Oudere stelde zelfs onomwonden dat de landwegen de snelle verspreiding van slechte zeden en gewoonten voor gevolg hadden. Ook grotere en kleinere villae werden in de nabijheid van deze gebouwd. Hier en daar zijn er opgegraven. In de tentoonstelling wordt ook uitvoerig aandacht besteed aan de beroemde Peutingerkaart, een zgn. Romeinse wegenkaart. De kaart zelf wordt in Wenen bewaard en is in feite een dertiende-eeuwse kopie. Maar in vlaanderen werd de kaart voor het eerst uitgegeven door Abraham Ortelius. De diverse uitgaven komen in deze tentoonstelling aan bod. Ook bepaalde teksten van Latijnse schrijvers bezorgen ons aanvullende inlichtingen over de Romeinse wegen, maar vooral over de manier van reizen, van de vervoersmiddelen...
Met dank aan: Stedelijk Archeologisch Museum Oudenburg De Tentoonstelling loopt nog tot en met 3 Oktober 2004
|
|
|
plaatsen en gebruikten daarvoor al vernuftige
toestellen. Deze landmeetkunde wordt eveneens in de tentoonstelling uitvoerig
behandeld. Bij ons is zo'n weg drie tot acht meter breed en heeft aan
weerszijden een greppel. Met de opgeworpen aarde vormden makers de agger. Die
lag hoger en daarop werd de eigenlijke bestrating aangelegd, bestaande uit een
fundering van grotere stenen (bv. silex), afgedekt met één of meer lagen
kiezelsteentjes. In Vlaanderen treffen we geen sporen van grote straatstenen
aan, zoals in Italië en Zuid-Frankrijk. Bij de toegang van een stad lagen
misschien wat stenen platen.
Hiernaast
de doorsnede van een Romeinse weg.