Tuva Photo gallery

In de nasleep van het ecologisch kamp in Siberië werd een droom werkelijkheid voor mij: een trip door het prachtige Tuva. Het is een droom die begon met de film Urga van Mikhailkov en een staartje kreeg bij de herdersvolkeren van Kirgizstan en uiteindelijk uitkwam. Tuva is een veel te onbekende Russische deelrepubliek. Afgescheiden van de rest van Rusland door de Sayan-bergen, hebben de Tuvanen hun traditionele herderscultuur kunnen behouden. Ondanks de slechte economische situatie, is het mogelijk door het land te trekken en ronduit prachtige zaken te ontdekken.

Wat vooraf ging ...

Iedereen kent ze wel die prachtige beelden van de oneindige steppe, kuddes grazende paarden, de Mongoolse koepeltenten en woeste herdersvolkeren. Kortom, de beelden die typisch geassocieerd worden met Mongolië. Minder bekend is dat je deze herdervolkeren terug vindt in verschillende regio's van Centraal-Azië zoals Kirgizië, Kazachstan, delen van China en Tuva in Rusland.

Een verblijf bij Kirgizische nVia allerhande reisverhalen (bv. Hans Rossel en ) wist ik van het bestaan af van de republiek Tuva, een afgelegen deelrepubliek van de Russische federatie. Tuva is een van de weinige Russische republieken waar de oorspronkelijke bevolking talrijker zijn dan de Russen zelf. Afgescheiden door de Sayan-bergen en zonder aansluiting op de Transsib hebben de Tuvanen een deel van hun oorspronkelijke cultuur kunnen behouden. Dankzij prachtige landschappen gaande van hooggebergte en taiga tot steppe en zelfs woestijn heeft Tuva alles om uit te groeien tot een toeristische topbestemming.

Vertrek naar Kyzyl

Na een ecologisch themakamp met Bouworde in het Ergaki-massief (halverwege Abakan en Kyzyl) hadden we nog een klein weekje van welverdiende vakantie over. Ik had de groep ondertussen het een en het ander verteld over Tuva en zowat iedereen was enthousiast om dit onbekende stukje Rusland te gaan ontdekken. Russen uit de streek van Krasnoyarsk en Abakan waren erg verbaasd. Wat hadden we te zoeken bij dat ruwe volkje wildemannen? Waarom geen bezoek aan Krasnoyarsk en de omliggende natuurgebieden? Rond het Svetloe-meer waren we gelukkig ook een groep Tuvanen tegengekomen die ons ten stelligste aanbeveelden om naar Tuva te gaan. We kregen zelfs het adres van een plaatselijke natuurvereniging.

De tocht naar Kyzyl beloofde echter nog moeilijk te worden. We hadden geen vervoer geregeld en na een serieuze tocht te voet van het Svetloe-meer stonden we zonder wagen aan de hoofdweg (M54). Liften dan maar! We hadden vrij snel prijs toen twee Tuvaanse wagens stopten en ons een lift aanboden. Met zeven passagiers, zeven grote rugzakken met tenten en slaapzakken en twee chauffeurs in twee oude Moskvitsj'jes is een hele bedoeling. Maar goed, het was een hele opluchting dat we tenminste samen konden rijden en samen zouden aankomen in de Tuvaanse hoofdstad. Door een hele hoop tussenstops (eten in een wegrestaurant + een hoop stops om te motor van een van de Moskvitsj'jes opnieuw aan de praat te krijgen + een paar politiecontroles) was het al middernacht toen we eindelijk de Yenisei overstaken en aankwamen in Kyzyl.

Een warm onthaal in Kzyl

Behoorlijk vervelend aangezien we gelezen hadden dat Kyzyl niet de meest veilige plaats is van Rusland. Gelukkig had ik van tevoren ons hotel vastgelegd zodat we ons geen zorgen hoefden te maken over onze verblijfplaats. We checkten in bij de receptie en vroegen of we nog ergens iets te eten konden krijgen. Behalve een paar kiosken om de hoek bleek alles al gesloten te zijn. We hadden net een voorraad koekjes, chips en pintjes ingeslagen bij de kiosken toen een onguur groepje Tuvanen onze richting uitkwamen. We waren nog geen vijf minuten in de stad en werden al overvallen. Nooit geweten dat de waarschuwingen in de Lonely Planet zo accuraat waren. Gelukkig liep het voorval relatief goed af; de meisjes vluchtten naar het hotel terug om hulp, we hielden onze belagers even bezig en iets later kwamen de security-mannen van het hotel ons al redden. We kwamen er met de schrik van af. Daarnaast hadden de boeven mijn bril dubbelgevouwen, een paar slagen uitgedeeld en een zakje chips en twee brikjes appelsiensap buitgemaakt. 

Nog onder de indruk van de feiten sloten we ons op in onze hotelkamer. Kort daarna werden we opnieuw opgeschrikt door geklop op onze deuren. De gang was gevuld met politie-agenten in battle dress. We gaven ze een perfecte beschrijving van onze belagers (4 aziatische types waarvan een met een oranje t-shirt) en de mannen stoven de straat op. Een kwartiertje later stonden ze opnieuw voor onze deur met het vriendelijk verzoek even naar beneden te komen om onze belagers te identificeren. Veel eerder dan me lief was, stonden we opnieuw oog in oog met onwe belagers van zo-even. Onder het UV-licht van de receptie zagen de kerels die ons een half uurtje eerder zo de stuipen op het lijf gejaagd hadden eruit als ondeugende jongetjes. Ze ontkenden met klem ook maar iets te maken te hebben met ons maar met de buit nog in de handen klonk dat niet heel geloofwaardig. Leve de Russische politie dachten we voor een keer want dit optreden was behoorlijk efficiënt te noemen!

Onze tevredenheid liep echter ongeveer tegen het vriespunt aan toen we uren later nog altijd stonden te wachten in het politiekantoor. We hadden een lift gekregen in een UAZ-politiejeep om een verklaring te kunnen afleggen op het bureau. In principe niet meer dan een formaliteit en nadien zouden onze belagers voor een aantal maanden opgeborgen worden in een Siberisch strafkamp. Ik meende echter verstaan te hebben dat we in afwachting van het proces gedwongen zouden zijn om in Kyzyl te blijven! En het hele gedoe zou slechts een paar maanden afslepen! Het leek ons dan ook veiliger om af te zien van elke verklaring maar dat was gemakkelijker gezegd dan gedaan. Uiteindelijk zouden we er pas de volgende dag in slagen om van de politie af te geraken door een verklaring af te leggen dat we helaas niet in staat zijn een verklaring af te leggen ...

Vertrekken of blijven

De ochtend nadien zag Kyzyl er heel wat gastvrijer uit. De zon scheen vrolijk boven de stad. Kyzyl bleek een mooie Sovjet-stad te zijn doorsneden door brede met bomen omzoomde boulevards. Het was een druk komen en gaan van mensen op weg naar hun werkt of de markt. We vergaapten ons aan de Tuvaanse types en het contrast met het uiterlijk van hun Russische landgenoten.  De gebeurtenissen van de vorige avond hadden echter nog diepe wonden geslagen; moesten we na een nacht in Kyzyl geen veiligere oorden gaan opzoeken buiten Tuva? Per slot van rekening, in wat voor wetteloos land ben je beland als je al na vijf minuten in de stad overvallen wordt?

We besloten allereerst eens langs te gaan op het adres dat de Tuvanen aan het Svetloe-meer ons gegeven hadden. We namen een marsjroetka en even later bevonden we ons in een buitenwijk van Kyzyl op een drukke straat met aan weerszijden vervallen fabrieksgebouwen. Na even rond te vragen vonden we het hoofdkwartier van de Tuvaanse natuurreservaten. De bediende aan de ingang wist ons niet veel meer te vertellen dan dat we een tijdje moesten wachten op de directeur. Een tijd later kwam de directeur er door en hij ontving ons hartelijk in een grote vergaderzaal. Hij vergastte ons op een leerrijke uitleg over de geografie en natuurlijke rijkdommen van Tuva. We werden snel dolenthousiast dankzij foto's en zijn uitleg over al die mooie dingen. Nadien liep het wat moeizamer toen we over de prijsonderhandelingen begonnen maar ook dit liep gelukkig af op een mooi compromis: we zouden met een busje een toch maken tot het Tore Khol meer op de grens met Mongolië en onderweg en in het natuurreservaat van alles bekijken en 's nachts logeren in een yurt. Bovendien kregen we de deskundige begeleiding van de directeur zelf!

We besloten deze meevaller te vieren in een restaurantje in de buurt. De eigenaar bleek een Oezbeek te zijn. De muren hingen vol posters van de prachtige moskeën en medressa's van Samarkand en Boechara en hij serveerde typische specialiteiten uit Centraal-Azië. De rest van de dag hielden we ons bezig met een voorraad voedsel in te slaan voor onze tocht naar het zuiden. 's Avonds hielden we ons nog wat bezig met formaliteiten bij dee politie maar nadien dineerden we in een restaurant naast Hotel Kyzyl. We vergaapten er ons aan de ambiance van een Russisch verjaardagsfeest met walsende grootmoeders. We kwamen er ook nog een politie-officier tegen. Hij was de chef van de agenten die de dag voordien onze belagers hadden ingerekend. Hij verontschuldigde zich voor de overval en schetstte een nauwkeurig beeld van de lamentabele economische situatie in Tuva.

 Op weg naar Tere Khol

De volgende ochtend stond de directeur van de natuurreservaten ons al op te wachten op de parking van Hotel Kyzyl met een comfortabel busje. We reden de stad uit en een tiental minuten later reden we al door de Tuvaanse steppe. We deden een stop bij een standbeeld van een Tuvaanse herder, tevens de plaats waar jaarlijks het grote Naadym-festival georganiseerd wordt. Net zoals de veel grotere Mongoolse tegenhanger in Ulaan Bator is dit een festival met typische keelgezangen, paardenwedrennen en worstelwedstrijden. We deden ook nog een aantal andere stops bij arzhans, bronnen die een bijzondere plaats innemen in het sjamanisme, en boedhistische stoepa's omzoomd door gebedsvlagjes. Het vlakke grasland maakte geleidelijk aan plaats voor hogere heuvels en naaldwouden om nadien terug over te gaan in een steeds dordere landschappen. Voorbij Erzin, een dorp vol stoffige wegen en kleine huizen, ging de asfaltweg over in een piste en werd de steppe meer en meer woestijn. Na een paar rotspartijen in bizarre vormen, zagen we in de verte het Tere Khol meer opdoemen met aan de overkant Mongolië. Het was een prachtig zicht. De wagen hield halt bij twee yurten die idyllisch aan de oever van het meer neergepoot waren. Dit zou onze verblijfplaats worden. De rest van de namiddag brachten we door aan het strand. Bouworde is geen Club Med! Neen, dit was veel beter dan Club Med. We brouwden ons eigen potje en bij valavond maakten we nog een tocht naar een paar zandduinen in de omgeving. De meest noordelijk gelegen woestijn ter wereld, zo leerden we van de directeur. Bij terugkeer doken we nog even het meer in om te zwemmen in het licht van de volle maan. De slechte herinneringen aan Kyzyl lagen mijlenver achter ons ...

De yurten rond Tere Khol

We sliepen heerlijk in de yurt. 's Ochtends mochten we weer op pad met de directeur. We zagen onder meer rotspartijen met prehistorische rotsschilderingen en de roestige resten van boerderijen die de Sovjets hier ooit nog hadden proberen op te richten. Nadien had de directeur nog een verrassing in petto voor ons. Hij nodigde ons uit om de yurt van zijn moeder te bezoeken. We werden er vergast op een heerlijke maaltijd van herdersproducten: allerlei types worst, gedroogd vlees en melkproducten. We lieten het ons goed smaken en keerden nadien terug naar onze eigen yurten om nog wat te genieten van het heerlijke weertje rond het Tere Khol meer. Later op de namiddag vertrokken we terug naar Kyzyl met een tussenstop in het Cheder meer voor een Dode Zee ervaring: zonder enige moeite vrolijk ronddobberen op het zoutmeer en een heilzaam modderbad.

's Avonds sloten we ons opnieuw op in onze kamer in Hotel Kyzyl met een voorraadje bier en vodka. We kaartten nog wat na over de unieke ervaringen van de afgelopen dagen en maakten plannen voor onze volgende reis naar Tuva: een tocht over de kleine Yenisei naar Todzha, de beklimming van de Mongun Taiga en een rafttocht op een van de vele riviertjes van Tuva en misschien zelfs een nieuw ecologisch bouwkamp in een van de natuurreservaten van onze vriend de directeur. Onze trouwe gids bleek achteraf zelfs te zetelen in het regionale parlement van Tuva.

De volgende dag deden we nog een site-seeing tocht door Kyzyl: het Center of Asia monument, de buitenkant van het met goud beladen nieuwe ethnografische museum (waarvan de werken stilliggen door geldgebrek) en de boedhistische tempel. Rond de middag namen we een lange afstandstaxi naar Shushenskoe. We scheurden aan onverantwoordde snelheden door de Ergaki-bergen en genoten voor een laatste maal van het fantastische landschap op de grens tussen Tuva en de Krasnoyarskiy Krai. In Shushenskoe logeerden we in een zomerkamp voor kinderen en bezochten we het Lenin memorial museum, een soort van Russisch Bokrijk met huisjes uit de tijd dat Lenin hier in ballingschap was. Nadien charterden we een busje dat ons via Minusinsk (helaas, misten we de legendarische sportschool) naar Abakan bracht. In het station zagen we nog een paar oude bekenden van aan het Svetloe meer maar een paar uurtjes later moesten we definitief afscheid nemen van deze streek van Siberië. Na een reis van een 20-tal uur met jengelende kinderen, bezoekjes aan de restauratiewagen, kaartspelletjes Doerak en huwelijksaanzoeken, stopte onze reis in Novosibirsk.

Tuva Photo gallery