Noord-Scandinavië winter 2006 - VARIA

 

Voorbereiding

We spendeerden reeds vele zomerreizen in Scandinavië, en mijmerden minstens evenveel keer over hoe het daar in de winter zou zijn. We maakten de middernachtzon mee, en vroegen ons af hoe de donkere winter zou zijn. Onze kinderen zijn nu wat ouder en wat weerbestendiger, en uiteindelijk raapten we onze moed (en ons geld) samen en begonnen aan de voorbereiding van een winterreis.
De vragen van onze kinderen (11 en 13 j) waren deze keer minimaal: sneeuw, sneeuw en sneeuw en niet te lang weg zodat er toch nog wat kerstverlof thuis overbleef.
De ‘klassieke’ georganiseerde trip waarbij je per vliegtuig naar je bestemming gebracht wordt en ter plaatse aan allerlei activiteiten kan deelnemen sprak ons niet echt aan, we zijn graag ‘onderweg’ en wilden liefst ‘te land’ van Z naar N reizen.

Eigen auto dan maar? Ook afgeschoten, de periode was te kort om zelf te rijden, en hoe je auto voor te bereiden op de extreme kou? (We vonden verslagen op internet van reizigers die met de eigen auto in de winter tot Noordkaap reden, allen vonden dit een wonderlijke ervaring. Na onze eigen reis zouden we hier toch nog eens over nadenken: de wegen die wij zagen lagen er soms echt spiegelglad bij).

Volgende optie: de rugzak en het openbaar vervoer. Met het Scanrail-ticket kan je gedurende een aantal dagen onbeperkt sporen in Scandinavië, dat was al een goede start. Aangevuld met busritten en twee vluchten (Brussel-Oslo en Helsinki-Brussel) slaagden we erin een reisplan op te stellen waarbij we op 11 dagen Noorwegen, Zweden en Finland doorkruisten en in elk van de drie landen een ‘vast’ verblijf van 2 of 3 dagen planden. Deze formule viel ons heel goed mee. De onvermijdelijk lange en soms saaie treinritten waren voor onze kinderen geen probleem: boeken (OK, dood gewicht in de rugzak, maar wel het ideale tijdverdrijf voor lezers - wij zeulden zowat 5 kg lectuur mee), MP3-spelers en een UNO-kaartspel bleken te volstaan. Thuis zou niemand er nog maar aan denken UNO te spelen ('saai', inderdaad), op reis wordt dit een dagelijkse routine in een fel bevochten tornooi.

We kozen deze verblijfplaatsen omwille van de bereikbaarheid met het openbaar vervoer, de beschikbaarheid van goedkoop logies en de winteractiviteiten. We kwamen uit bij 2 kleinschalige wintersportplaatsen: Geilo in Noorwegen en Iso-Syöte in Finland, en het stadje Kiruna in N-Zweden.
Eens we deze bestemmingen gekozen hadden ging het opstellen van het reisplan vrij vlot, treinen en bussen bleken vrij goed bij elkaar aan te sluiten, lange wachttijden en onmogelijke vertrek- of aankomsturen konden we vermijden. Het opzoeken van de planning van de treinen verliep vlot (op de website van Scanrail – www.scanrail.com– kan je onder ‘trains’ links naar alle treinmaatschappijen in Scandinavië vinden), voor de bussen was het soms langer zoeken. Vooral ‘gat’ tussen Lulea (Zweden) en Kemi (Finland) – hier loopt geen spoorweg – bleek moeilijk te dichten. Uiteindelijk bezorgde de toeristische dienst van Haparanda ons de juiste informatie. Zij brachten ons ook op het spoor van de jeugdherberg in Haparanda, waarover je op internet bitter weinig info kan vinden. Ook de toeristische diensten van Iso-Syöte en Kiruna hielpen ons eens eind op weg.

Bij het zoeken naar info op internet bleek de taal soms een serieuze hinderpaal. Vele lokale websites zijn maar gedeeltelijk of niet vertaald in Engels of Duits. Ook het mailverkeer stokte soms bij het wederzijds gebrek aan kennis van de taal. Een telefoontje bracht dan uitkomst, met Engels en Duits geraak je een eind ver.

De kostprijs van onze overnachtingen was naar Scandinavische normen vrij laag. Jeugdherbergen en hutjes op campings (die verbazend genoeg ook tijdens de winter openblijven) bleken de goedkoopste optie. De camping’hutten’ zijn in feite mini-vakantiewoningen, met steeds 4 stapelbedden, een kookhoekje, toilet en douche. Voor bij wie bij de term ‘hut’spontaan van de kou begint te rillen: het was er steeds comfortabel warm, de elektrische verwarming blijft gewoon de ganse winter opstaan om niet alles te laten kapotvriezen.
In het Finse Iso-Syöte huurden we een appartement in een blokhut. Dit bleek gewoon een halve blokhut te zijn.
We kozen ervoor om niet ter plaatse nog op zoek te moeten gaan naar logies en vooraf alles vast te leggen. Gezien de uitgestrektheid van de dorpen en het feit dat in de winter veel logies dicht zijn bleek dit een verstandige keuze te zijn, tenzij je in een duur hotel wil gedumpt worden…
We moesten wel steeds een eindje stappen van de treinhalte naar ons logies (3 tot 5 km), maar dat was na een dag stilzitten op trein of bus steeds een aangename avondwandeling.

Afkortingen munteenheden:
- NOK = Noorse Kroon, 1 NOK = 0.124 Euro
- SEK = Zweedse Kroon, 1 SEK = 0.107 Euro
Alle prijzen steeds voor ons vier tenzij anders vermeld.

 

Klimaat en weer.
We maakten een ‘warme’ winter mee, de laagste temperatuur die we maten was – 8°C. Het kan er gerust -20 tot -30 °C worden.
Er was ook duidelijk minder sneeuw en ijs dan in een koudere winter.
Vergeet dus maar het idee dat in de winter gans Scandinavië altijd onder een dik pak sneeuw ligt: in het Z was het even groen als in België.
In het N (gebied rond de Noordpoolcirkel) komt de zon in het putje van de winter niet boven de horizon, bij heldere hemel is er gedurende vijf uur ‘zichtbaar licht’, een diffuus blauw licht met rode accenten, bijzonder fotogeniek. Bij bewolkte hemel krijg je een grijsblauwe schemer voorgeschoteld. Reken er dus op dat het buiten deze periode (ca. 9u30 tot 14u30) volledig donker is.
In de dorpen zijn de wandelpaden meestal goed verlicht. Zeker eigen verlichting (koplampen zijn het handigst) en b.v. een reflecterende armband of een rood knipperlicht voor de veiligheid meenemen.
Deze ‘donkere dagen’ stoorden ons in feite niet, blijkbaar raak je dat snel gewoon. Wel leek ons slaapritme achteraf wat in de war.

Kledij en bagage
We droegen 2 grote en 2 kleine rugzakken. De twee kleine gebruikten we als dagrukzakken, er was voldoende ruimte voor voedsel en drank voor een dag en voor handschoenen, sjaals en mutsen, fotomateriaal en wat lectuur.
In de grote rugzakken stopten we onze lakens, kledij, boeken, toiletmateriaal en de rest van het voedsel (we zorgden dat we steeds wat reserve bijhadden). Kledij zat per persoon in een afzonderlijke plastic zak, zodat we snel de rugzakken konden leegmaken en pakken.
Als kledij namen we zoveel mogelijk 'lagen' mee, die we als het heel koud was allemaal boven elkaar aantrokken.
Onmisbaar zijn:
* een deftige waterdichte jas
* waterdichte broek
* waterdichte handschoenen
* waterdichte wandelschoenen.
* muts
* beschermende gezichtscreme en dito lippenstift, om je te beschermen tegen de droge koude.
* zonnebril (mocht je het geluk hebben de combinatie zon - sneeuw mee te maken).
* verlichting (b.v. koplamp, het is het grootste deel van de dag donker)
Als je meedoet aan een georganiseerde activiteit krijg je steeds een volledige set kledij, daar hoef je dus niets speciaal voor mee te nemen.
Om een idee te geven: onze grote rugzakken wogen 17 en 11 kg, de twee dagrukzakken ca. 5 kg.

Duur zeker?
Daar is maar één eerlijk antwoord op te geven: ja.
Veel zaken zijn in Scandinavië duurder dan in België, ook b.v. voedsel.
Een paar tips om het wat geld te sparen:
* drink geen alcoholische dranken (bier, wijn, sterke drank, het is allemaal zeer duur)
* drink water (van de kraan). Dat kan je ook in restaurants overal gratis krijgen bij het eten. Andere drankjes zijn behoorlijk duur, reken op 3 Euro voor een cola.
* hotels zijn soms schrikwekkend duur (reken op 100 Euro voor een tweepersoonskamer), goedkope alternatieven zijn de jeugdherbergen (zijn echter wel soms dicht in de winter) en de 'hutten' op de campings. Deze laatste zijn dikwijls zeer comfortabel en vrij goedkoop (we betaalden overal ca. 70 Euro per nacht) en bijna overal de ganse winter open. De verwarming blijft continu aanstaan, het is dus overal lekker warm als je binnenkomt. Nadeel voor rugzakreizigers is dat de campings dikwijls een eind van het station verwijderd zijn.
* probeer wat voedingswaren vanuit België mee te nemen
* boek georganiseerde uitstappen bij kleine lokale organisatoren en niet bij reservatie van je logies. Elke organisator heeft wel een eigen website, alleen is deze soms alleen beschikbaar in de originele taal en dus moeilijk bruikbaar bij je voorbereiding.
* eten en drinken kan je op alle lange-afstandstreinen, is echter vrij duur en er is maar een beperkte keuze. Wij namen dikwijls zelf ons eten mee op de trein.
* nabij trein- en busstations kan je dikwijls goedkope eetgelegenheden vinden, wel voornamelijk hamburgers, worsten, frietjes, pizza's.
* eet 'wat de pot schaft'. Dagschotels en eenvoudige gerechten kan je in restaurants dikwijls verrassend goedkoop eten.
* lunch is dikwijls goedkoper dan avondeten. Je verprutst dan natuurlijk wel een uur kostbaar daglicht...
* in ski-oorden kan je dikwijls terecht voor goedkope buffetten (ook in de zomer, zoals we vroeger vaststelden)
* vluchten zo vroeg mogelijk boeken
* neem zelf je lakens, kussenslopen en handdoeken mee: in goedkope logies moet je deze steeds huren, dit zou ons op sommige plaatsen met 1 overnachting meer gekost hebben dan de overnachting zelf!


Belgen gezien? Veel toeristen?
Op het openbaar vervoer zagen we zo goed als geen toeristen. Ter plaatse wat er overal vrij veel volk op de been, velen vliegen wellicht rechtstreeks naar hun bestemming (binnenlandse vluchten zijn in Scandinavië duur, een overzicht van low cost maatschappijen: http://www.europe.org/lowcostairlines2.htmlen http://www.cph.dk/CPH/UK/MAIN/Before+Departure/Low+Fare+Tickets/Low-cost+carriers+A-Z.htm).
Er zijn heel wat nationaliteiten op de been (wij zagen Australiërs, Nederlanders, Japanners, Russen,....) wat voor plezierige ontmoetingen kan zorgen. In Finland ontmoetten we ook een Belgisch gezin.
Velen trekken wellicht naar de regio van Rovaniemi, huis van de kerstman (we waren daar een paar jaar terug in de zomer, toen leek die hele cinema ons vooral ergerlijk, en het landschap was zowat het saaiste dat we in Finland zagen).


Info vinden, reisgidsen:
Internet is een goudmijn, met de vertrouwde hulp van Google kan je over zowat alles zeer gerichte info vinden (probeer je zoektermen zo specifiek mogelijk in te geven, tik b.v. de naam van een dorp in). Wegens te zwaar namen we geen reisgids mee, we verzamelden wel plattegronden van de steden waar we een trein of bus moesten nemen of bleven overnachten (vooraf per mail aangevraagd bij lokale toeristische diensten). Deze bleken vrij onmisbaar te zijn: de steden hebben vaak een dambord-grondplan, waarbij alle straten op elkaar lijken en oriëntatie moeilijk is. Het was ook telkens donker als we naar ons logies stapten. Hotels hebben vaak een eigen ophaaldienst waar men je aan het station komt oppikken. We zagen ook veel mensen een taxi nemen. Onze ‘avondwandeling’ was voor ons een plezier na een dagje treinzitten.


Sterke punten:
* Sublieme winter-beleving
* De schitterende Noord-Scandinavische landschappen zijn nog mooier met sneeuw erop
* Rondtrekken met het openbaar vervoer gecombineerd met stappen met de rugzak is ons heel goed bevallen, ook voor de kinderen. Zo geraakt er ook nog eens een boek uitgelezen.
* Logies waren dik in orde
* Buiten een tijdelijke dip op nieuwjaarsdag vonden onze kinderen dit een heel toffe reis, onze dochter (11) kon haar pret niet op met zoveel sneeuw, onze zoon (13) vond vooral de lange voettocht in Finse en de sneeuwscootertochten de max.
* Scandinaviërs zijn wat stroef, maar over het algemeen vriendelijk, eerlijk, behulpzaam en stipt.
* Deze landen zijn ook bijzonder veilig om in rond te trekken
* Zeer fotogeniek winterlicht

Nadelen:
* Duur, maar dat weet je natuurlijk vooraf
* Nieuwjaar in een sober huisje op een camping viel onze kinderen grof tegen
* Geen noorderlicht gezien, de weinige nachten dat de hemel niet bewolkt was zagen we niets. We spraken met een koppel Nederlanders die een 'northern light tour' met de sneeuwscooter meegedaan hadden, zij hadden een paar flitsen gezien, meer niet.
* We hadden graag eens de extreme koude meegemaakt
* Voor ons mocht er nog een pak meer sneeuw gelegen hebben
Tja, het weer heb je naturlijk niet in de hand. Wellicht het je er in februari-maart meer kans op streng winterweer.