Rony Rumes
Omhoog PERU CHILI/ARGENTINA BRASILIA/Paraguay

Een van mijn prilste jeugddromen, en vraag me niet waarom, was ooit mijn lievelingssteden Istanbul en Rio de Janeiro te bezoeken. Istanbul kon ik uitgebreid verkennen op mijn 40e én 42e jaar. Rio de Janeiro in mijn 50e levensjaar.
Het is dank zij onze interesse in de projecten van Jan Daniels uit Mortsel, (begeleiding van straatkinderen uit de favella's van Rio de Janeiro),  dat wij naar Brazilië zijn getrokken. De NGO ACT verzocht ons eveneens haar projecten in het Braziliaanse binnenland te evalueren. Het was maar even de brug (van de Vriendschap) over om een glimp op te vangen van het druk handelende Paraguay.
Tenslotte zijn wij doorgereisd naar Guatemala waar ook de gemeente Edegem steun gaf aan ACT projecten geleid door Edegemnaars.

Indrukken:

We zullen niet de eersten zijn die u meedelen dat Rio de Janeiro een gevaarlijke stad is. Rondwandelen na zonsondergang is vragen naar problemen. Zelfs in volle dag is het aangewezen zonder iets van waarde rond te lopen. Zelfs geen horloge ! Wel een briefje van 10 dollar als levensverzekering, moest je toch een machete tegen de keel gedrukt krijgen. Praktisch op alle toeristische plaatsen is dit gevaar aanwezig.
Het binnenland is draaglijker, maar toch. Een leven is hier niet veel waard.
Al geeft Guatemala een rustiger indruk, is dit slechts schijn. Regelmatige razzia's om 6 uur 's morgens doen u hier steevast aan herinneren. Bovendien geeft men u zelfs de raad bij autoongeval onverwijld verder te rijden wil men zijn eigen leven niet riskeren.../...
Los van de veiligheid is Brazilië ( = zo groot als Europa) natuurlijk een ongelooflijk mooi land, vooral te bezoeken in de carnavalperiode.  
Rio kwam uiterst proper over.  Met opruimen wordt geld verdiend.  Was hier niet de klimaatconferentie in 1992 ? 
Vliegen binnen Brazilië is goedkoper als men dit vooraf vanuit het buitenland bestelt. Amper 300 Euro voor 5 binnenlandse (oost-west) vluchten.

Reisplan: (de reis werd basic voorbereid door Cosmic Travel Brussel)

15 feb 1995. BRUSSEL - MADRID - RIO
16 feb 1995. RIO DE JANEIRO
"Rivier ontdekt in januari". Wereldstad. Prachtige skyline. Schitterende stranden en een woud midden de stad, tunnels en brede boulevards, haven en suikerbrood. Omarmende Christus op Corcovada. Maar omkneld door de grootste favella's ter wereld. En dat schept gewelddadige problemen.
We worden verwelkomd door Jan Daniels, hoofd van de projecten voor straatkinderen.
Toch moeten we die dag nog verder naar Medianera aan de Argentijns - Paraguaanse grens.
We vliegen naar  Iguaçu-Foz en nemen een te vroege afstap in Curitiba. In de aankomsthal was even paniek: geen koffers, geen gastheren, niet de juiste tijd....  Tot we het doorhadden.... Gelukkig geen gevolgen. 
Landen in Iguaçu, na de mooiste watervallen ter wereld vanuit de lucht te hebben omcirkeld, is een belevenis.
Ann en Chris, ACT coöperanten wachten ons op. We nemen onze intrek in  hotel Passerelle/ Medianera.
In de namiddag kunnen we de activiteiten van Ann reeds meemaken. 
Project Yantin, behandelen van kruiden, zelfs labo-analyses, klaarmaken voor gebruik.
17 feb 1999. MEDIANERA
Ann haalt ons op. Vergezellen straatkinderen naar een timmerwerkplaats waar zij 'werken' en leren omgaan met hout.
In de nabijheid is een project van tuinbouw en groenteteelt.  (o.a. Busha, gedroogd tot massagesponzen).
Chris is landbouwingenieur en vervolledigt de inleiding met de aanwezige projecten van irrigatie en groenbemesting.
Vertrekken met jeep voor onderzoek landbouwprojecten. APAM , ter verbetering van situatie kleine boer.
Maken kennis met de wetgeving in de strijd tussen landbouw en regenwoud.  Peanutsboerderij.
Tijdens eten wordt de drank van hand tot hand en mond tot mond doorgegeven. Eetrestanten worden gewoon midden op tafel gelegd. We leren maté (thee) drinken met zuigpijpje en later dé nationale drank Caiperinha.
18 feb 1999. MEDIANERA
Zeer vroeg op. Tijd voor de boerenmarkt, project van APAM. Wellicht niet rendabel door te weinig omzet. Wordt nog twee jaar gevolgd vooraleer beslissende evaluatie.
Rond 9.30 u maken we ons klaar voor een trip naar de beroemde watervallen Iguaçu. (zie de film ' the Mission).
Ontmoeten quati's  en miereneters .
Aanschouwen de catarats langs de Braziliaanse kant (beneden). In de namiddag gaan we naar de bovenrivier langs de Argentijnse kant. Met bootje naar  centrum van waterval , uitkijktoren aan de garganta del diabolo. Vermeend haperende boot was geen leuke grap.
19 feb 1999. LINDOESTE 
Met jeep 500 km verder binnenland in. Onderweg aanschouwen we nog een slachthuis in ontwerp.
In Lindoeste worden we verwelkomd door Piet en Liesbeth , ACT medewerkers.
Project is ondersteuning van de beweging "Movimiento de campesinhos sin terra".  De organisatie  ijvert voor het wettelijk in gebruik nemen van ongebruikte gronden van grootgrondbezitters, door landloze boeren. (2000 families, 10 ha /familie). Verkennen terrein en vernemen getuigenissen van boeren ter plaatse. Gezellig samenzijn.
Er volgt nog een varkenskweek in open lucht , 700 biggen. We drinken samen met boeren bier en Caiperinha.
Met comfortabele nachtbus terug naar Medianera. Ongelooflijke zuidelijke sterrenhemel.
In Medianera flaneren we nog op de Ramblas. Ervaren het machogedrag van de jongens die met een wagen luidtoeterend cirkelend rondrijden om de meisjes te imponeren, die in groepjes op de stoep staan te wachten tot een boy hun uitnodigt in zijn cabriolet.../...
20 feb 1999. ITAIPU - PARAGUAY
Itaipu was tot dan toe de grootste stuwdam ter wereld (Nu driestromendam in China). Stuwmeer van 100 km² gelegen op Brazilië en Paraguay. Aan de dam ben je maar een klein ventje.
Over de brug van de vriendschap naar Paraguay. Levendig maar verpauperd stadje. Alles is hier verkrijgbaar. Ongelooflijke smokkel naar Brazilië, maar enkele kms verder wachten de douane voor strenge controle.
In de namiddag vliegen we verder van Foz - Saõ Paulo - Rio naar  Salvador de Bahia. Hotel Marazul (vuurtoren).
21 feb 1999. SALVADOR DE BAHIA
Met bus naar het centrum Praça de Sé, idyllisch plein waar de negerslaven vroeger aan land kwamen en verhandeld werden. Overal reggae en Bob Marley tunes. Levendige buurt.  Beslissen te dineren in kokschool van Salvador. Buffet van unieke Bahiaanse keuken (mix tussen Brasilia en Afrika).
We bewonderen de Capueradansers op het plein (dans ontstaan uit schijngevechten die de slaven in staat stelden paraat te blijven voor de strijd). We gaan naar de haven, via grote Lacerdalift naar benedenstad.
's Avonds participeren we aan een (occulte) Candomblé in dorpje in het woud (Braziliaanse voodooritueel met veel trances). Was wel riskante uitstap.
22 feb 1999. SALVADOR - ITAPARICA
Beslissen het intrigerende Ilha de Itaparica te verkennen. Op de ferry maken we kennis met Française die de dag ervoor door mes bedreigd was bij overval en alles heeft moeten afgeven. In Bom Dispacio ontmoeten we een zekere Philippe. We laten we ons overreden hem te volgen op het eiland. Hoewel aanvankelijk wantrouwend, was dit uiteindelijk toch een reuze treffer.
Hij baat met zijn Braziliaanse vrouw een bungalowparkje uit. Wandelen met zijn twee kinderen in dorp rond en eten heerlijk bahiaans voedsel (mocaque) bereid door  Philippes vrouw.  Rustige namiddag in de hangmat, met een Aï (luiaard) als huisdier.
Na terugkeer met de ferry blijkt het carnaval in Bahia op gang te zijn gekomen. Dit wisten wij niet.  Twee trios electricos (grote vrachtwagens met muziekband erbovenop en opzij reusachtige luidsprekers) waren met hun sambadansende aanhang  - een ondoordringende mensenmassa - beiden in de richting van de vuurtorenwijk getrokken. Zulke ontmoeting is een ware clash. De politie moest er met matrak gewapend, tussenkomen om de wijk te ontzetten en het parcours van deze mensenmassa's te wijzigen. Maar wij zaten er onwetend midden tussen. Gelukkig dat er Brazilianen waren die beseften dat wij er niets mee te maken hadden. Zij vormden een menselijke haag, arm aan arm, om ons te ontzetten. Zoniet zouden wij zeker gewond geraakt zijn. Met de schrik ervan afgekomen.
23 feb 1999. SALVADOR - CUYABA
Vatten de dag aan in Mercado Modelho en Perlinho (slavenbuurt). Souveniraankopen in Bahia. 
Vliegtuigtrip SALVADOR - BRASILIA - COIANIA - CUYABA.
Onze biologische klok is helemaal ontregeld door de tijdsverschillen en onregelmatige vluchten.
24 feb 1999. PANTANAL - MATTO GROSSO
Krijgen nieuwe gids Santos die ons 100 km verder naar Pocone brengt voor verblijf van drie dagen op boerderij Facenda piranga. Buiten een tiental meter rond de hacienda is het gehele gebied overstroomd. Met bootje naar de hoeve.
Lunchen buffet van piranha's. Na siësta te paard door overstroomde vlakte naar natuurlijke bezienswaardigheden, bosjes vol apen ara's, quatis én....  alligators. Op terugweg bijna onderdompeling door zwemmend paard...
Na avondeten doen we wandeling in het duister , in overstroomd gebied. Na enige tijd ontsteekt de gids een sterke lamp. Allemaal lichtjes duiken op in het water; de reflexie van de krokodillenogen in het licht. We bleven versteend staan. Gelukkig waren deze jacara's (croco's) ook geparalyseerd en hopelijk ook goed gevoed in het wassende gebied. Maar één stap verkeerd kon wel fataal zijn. Toch wel schrikachtig. Niet gerust keerden we terug en botsten bijna op een Gust van 6 meter die met wijd open muil de weg naar de boerderij versperde. Nooit meer !
25 feb 1999. PANTANAL
Zonsopgang bewonderen, mooie fauna en flora.
Tracking van omgeving. 
Namiddag met Santos op visvangst in overstroomde rivier.  Gevangen piranha's gewoon levend spartelend in boot.
Griezelig zicht en gevoel.  We hebben ze 's avonds maar opgegeten.
26 feb 1999. PANTANAL
Paardentocht naar andere richting, tracking, contact met plant en dier in deze unieke biotoop
In de namiddag terug met Santos naar Cuyaba.
27 feb 1999. CUYABA - GOIAÑA - BRASILIA - SALVADOR - ARACUJA - RECIFE.
Op advies van Braziliëkenners vieren we carnaval in Olinda, een capitainerie nabij Recife. Het stadje is lieflijk met smalle straatjes waar amper auto's doorkunnen. Dus enkel wandelende (= zamba dansende) mensen onderweg. Hier kan men carnaval vieren tussen, met en onder de mensen. Heel anders dan het dure en afstandelijke beleven in Rio, waar het carnaval bestaal uit een zeer onregelmatige stoet van de duur gekostumeerde sambascholen die je vanop tribunes met zeer dure zitplaatsen kan zien voorbijkomen. Carnaval wordt daar ook echt gevierd in de voor blanken niet toegankelijke favella's of de nachtbars, die al evenveel risico's inhouden. 
Overnachten in RECIFE. De stad valt ons tegen.  Vuil, onverzorgd en stinkend naar rottend eten.
28 feb 1999. OLINDA
Olinda is een leuk stadje. Zelfs al van in de bus zat de carnavalsstemming erin. Overal sambamuziek. En iedereen zong mee. In Olinda werd iedereen verwelkomd door een ludieke haarwasbeurt. Shampo op je hoofd en dan de spuit er op. Je bent zo in the mood. Stilaan vormden er kleurrijke groepjes die zich al dansend een weg baanden door de straatjes. In de namiddag groeiden deze groepen uit tot ware tsunami's, een ware hechte mensenmassa waar niet doorheen te komen is; meelopen in dezelfde richting, in een portiek vluchten of vertrappeld worden... 
Toch ongelooflijke belevenis.
's Avonds op het strand nog meegenoten van trios electricos, maar minder gevaarlijk dan in Bahia.
1 maart 1999. RECIFE
Rustdag. Strandwandelingen, marktjes... Nazindering van het carnaval.
Carperinho's, rietsuikerdrankjes én diarree.../....
Lunchen in churresqueria. Uitgebreid buffet van vis, groenten, fruit , waarbij allerlei grote stukken vlees aan spitten à volonté alsmaar worden aangeboden.
2 maart 1999. RECIFE - SALVADOR- RIO 
Jan Daniels wacht ons.  Met combi langs grote boulevard naar centrum Rio : Project Sao Martinho, opvangscentrum van ca. 200 straatkinderen (schoolbegeleiding, timmerwerklas, crea-atelier, confectieatelier, dormitories) met bedoeling opvang, geborgenheid, affectiviteit, economische zelfstandigheid, sociale rechtszekerheid.
De  Braziliaanse wetgeving ten voordele van het kind, is de meest vooruitstrevende ter wereld. Maar de praktijk is rampzalig. Straatkinderen moeten dagdagelijks overleven met niets. Zij worden levensbedreigend vervolgd door handelaars en politie. Geen ontkomen aan. Opvangscentrum is vrij toegankelijk, maar soms komen kinderen nachtenlang niet terug naar de basis. Hard leven. Zeker voor de meisjes.
Jan Daniels begeleidt ons in de favella's. Dit is op eigen initiatief niet mogelijk. We voelen ons veilig omdat de mensen Jan kennen en ons aanvaarden. Schrijnende toestanden. Regelmatige razzia's.
Ik wens het centrum te filmen, maar word steeds begeleid door twee bodyguards.
Ook de uitstap naar het suikerbrood is onder begeleiding. Opletten voor pickpockets, alom aanwezig.
Het suikerbrood geeft een magnifiek panorama op deze wondermooie stad. In de verte  Copacobana, Ipanema, noem maar op.... Alleen de lift naar deze rots is angstaanjagend. Oceaantankers lijken in de diepte kleine dinky toy's. Als hier iets gebeurt..../....
3 maart 1999. RIO
Verdere rondleiding in Sao Martinho. Mensenrechtencentrum. Jan werkt aan een zaak van een onlangs vermoord straat kind en de moord op collega Fernando. Belangrijk (spijtig)  dossier, maar met precedentswaarde.
Eten samen met straatkinderen. We staan in bewondering voor afgestuurde kinderen die netjes afgeborsteld mee komen dineren. Meerdere bedrijven geven deze kinderen de gelegenheid om bij hen te komen werken. Flinke knapen die toch een toekomst krijgen. We staan in bewondering.
4 maart 1999. RIO
Souvenirs (halfedelstenen) kopen in Rio.
Beklimming van Corcovadarots naar het reusachtige art deco Christusbeeld. Reusachtig. Snikheet 38 ° C.
Rondrit in de (propere) stad, doorheen tunnels en centrale woudpark.  Prachtige stranden.
Daar onze terugvlucht maar niet bevestigd geraakt (vlucht naar Guatemala met Costa-Ricaanse maatschappij) gaan we checken in de luchthaven.  Komt toch in orde.
Eten in churrasqueria.
Bereiden ons voor op de terugvlucht naar Guatemala
Vervolg reis Guatemala
 

    e-mail: rony.rumes@pandora.be