Woordenboek

 

Start
Wie zijn wij
Reglement volledig
Reglement kort
Hoe spelen
Fanny
Woordenboek
Foto album

 

Als beginnende speler zal je al vlug in aanraking komen met Franse woorden die bij Pétanque veel worden gebruikt. Het is daarom goed om uw kennis van de te gebruiken woorden even onder de loep te nemen zodat je op het terrein een woordje kan meepraten of dat je op zijn minst begrijpt wat je teamgenoten bedoelen met al de Franse woorden.

Carreau sur place 

 
 
 
 

Wat verstaat men als de volgende woorden vallen?

 
   
A Uitleg
Accoster Zeer goed plaatsen ; de speler plaatst zijn boules zeer dicht bij het but.
Ajouter Een punt maken dat bij de eindscore geteld wordt.
Aller au bout De finale van een toernooi behalen.
Aller à Rome sansvoir le pape Dicht bij de overwinning zijn en op het laatst toch nog verliezen. Tot op 12 punten komen en niet winnen.
Arbitre De scheidsrechter
Avoir l'avantage (de voordeelsituatie hebben) Hierbij heeft u meer boules dan uw tegenstander, of bij een gelijk aantal heeft u een punt op het terrein liggen.
Avoir le point Een van de boules ligt dichter bij het but dan de beste boule van de tegenstander

 
B Uitleg
Boule Dat zijn de metalen ballen waarmee men speelt.
Bonhomme Een complement geven aan een speler.
Biberon De boule ligt tegen de cochonnet (butje).
Bâtard Een punt, niet goed maar ook niet slecht. De tegenstrever twijfelt tussen pointeren of tireren.
Bouliste een pétanquespeler.
Boulodrome Het speelterrein.
But(je) Het kleine houten balletje, veelal word het woord "Cochonnet" gebruikt. Andere woorden zijn "het varkentje, mikballetje".

Balancier

Het maken van de armbeweging tijdens het werpen van de boule.

Belle De laatste en beslissende partij bij een "best of three".
De tweede partij is "la ravanche
Bétonner  Voordurend blijven verdedigen ; Het spel sluiten ; dichtmetselen ; geen enkel risico nemen.
Bien joué Mooie bal, goed gespeeld. Wordt vooral veel gezegd in Frankrijk.
Bon Homme Een compliment aan een zeer goede speler.
Bonne Maman Een manier van rollen op een glad oppervlak waarbij de speler voorover buigt en de boule loslaat vlakbij zijn/haar voeten.
Bonnes Nouvelles Goede berichten: de tegenstanders verprutsen twee of meer boules...
Bouchon Andere naam voor but
Boule en bois Slechte boule.
Boules Collées Boules die helemaal tegen elkaar liggen (kleefballen).
Boule Devant Het Franse gezegde "Boule devant, c'est boule d'argent" (een boule ervoor is een boule van zilver), betekent dat bij het pointeren altijd voor het but moet worden geplaatst. 
Zo’n boule ervoor heeft extra waarde omdat hij ook als obstakel dienst kan doen.
Als de tegenpartij op punt wil komen lopen zij het gevaar de boule op te spelen.
Boules Farcies Boules waarmee gerommeld is door bijvoorbeeld injecteren van lood of zware olie. Deze aanpassingen zorgen voor een verschuiving van de balans van de boule waardoor het plaatsen gemakkelijker wordt. Zij komen gelukkig zelden voor en zijn ook illegaal.
Boules Lissés Boules zonder stries. Veel schutters hebben een voorkeur voor dergelijke boules.
Boules Quadrillées Boules met veel stries. Dit soort boules is populair bij pointeurs
Boulomane Een jeu de boules- of petanque liefhebber.
Bourrer une boule Je boule iets harder spelen dan normaal om te voorkomen dat hij onderweg stil komt te liggen of in de grond smoort. Je boule wat extra's meegeven.
Bras d'or Letterlijk 'gouden arm'. Een compliment aan een goede werper
But perdu, noye, mort Ongeldig but.

 
C Uitleg
Carreau De boule die men wegschiet neemt de plaats in van die boule.
Cochonnet Zie but(je).
Casquette De boule die men moet raken wordt bovenop geschampt maar blijft liggen0.
Chiquer De boule aan de zijkant raken, zodat hij zijwaarts wegspringt.
Cabochard Een speler die dan weer heel goed en dan weer heel slecht speelt.
Cadrage Een methode om teams te elimineren en zodoende uit te komen op een veelvoud van 8 of 16
Canner Meten met een wandelstok.
Cannonnier De schutter (tireur) van het team.
Carreaux de restaurant Buiten/naast de partij de ene carreau na de ander schieten, met de mond weliswaar, maar  in de partij ho maar...
Carreau de muraille De boule van een tirreur ketst, na doel te hebben getroffen, tegen een muur of ander obstakel en komt terug in het spel, op de plek waar de geraakte boule lag.
Casser une boule Een boule raken.
Contre Hiervan spreekt men als na het tireren verschillende boules tegen elkaar ketsen.
Contre carreau De zojuist geraakte boule van de tegenstander botst tegen een vlakbij liggende boule van je eigen team en maakt daar een carreau
Coup Tireer- of pointeerworp
Couper une boule Op het "oor" van een boule schieten, de zijkant dus, met het doel die boule te verwijderen zonder je eigen boule te verplaatsen die er achter ligt
Craindre Bang zijn om te verliezen.

 
D Uitleg
Demi donnée Een manier van pointeren waarbij men al zoekend de plaats waar de boule moet neerkomen probeert te bereiken.
Demi portée Een half hoge worp van een boule die dicht bij de cochonnet neerkomt, maar niet zo dicht als een portée.
Donnée De plaats op het terrein waar men zijn boule wil laten neerkomen tijdens het pointeren.
Doublette Een team van twee spellers met elk drie boules.
Defendre un point Het tireren van een boule van de tegenstander tijdens een ronde om zo tijdelijk een , twee of drie punten op het terrein te hebben liggen.
Devant-de-Boule Als een boule eindigt voor en tegen een boule van de tegenstander. Deze manier van plaatsen is effectief omdat de tegenstander het risico loopt dat zij hun eigen boule verplaatsen als ze proberen deze te schieten.
 Donner le coup De partij weggeven zonder er echt om te spelen.

 
E Uitleg
Embouchonner Het maken van een biberon.
Eclairir le jeu Het spel uit elkaar gooien. Tireren om enkele boules van het but te verwijderen.
Enfourner Door goed te plaatsen punten bij maken terwijl de tegenstander geen boules meer heeft.
Envoyer à la consolante Uitgeschakeld worden en naar het troosttoernooi gestuurd worden
Etre à la porte Aan de poort staan. Je hebt twaalf punten en je bent er bijna.
Être court
Être long
Een boule zeer dichtbij of ver weg pointeren

 
F Uitleg
Fanny Een partij verliezen met 13-0
Frappeer Tirerend een boule vol treffen.
Frapper double Twee maal achter elkaar een boule vol treffen.
Faire un devant Een zeer doeltreffende manier van pointeren, de geplaatste boule komt onbeweegelijk vóór de boule van de tegenstrever te liggen.
Faire galerie Publiek naar je toe trekken. Maar ook: als toeschouwer een partij bijwonen.
Faire la reprise Bij een gelijk aantal boules het punt van de tegenstander terugwinnen.
Faire les boules Equipes vormen door loting, waarbij iedere deelnemer een boule gooit
Faire les mains Twee tegen één spelen
Faire passer Een boule raken. De boule die geraakt is, loopt verder van het but weg dan de boule waarmee gespeeld werd
Faire un trou Missen bij het tireren
Fait plaisir Aanmoediging aan tireur om een boule lekker te raken. In zwang geraakt in Nederland: "Leef je uit!"
Faire ses boules De glans van de nieuwe boules afhalen
Frapper une boule
Frapper un but
Met goed gevolg tireren van boule of but
Frigo Je eigen boule tegen de tegenstrever leggen, zodanig dat deze punt maakt en vrijwel niet te 'schieten' is door de tegenstrever (België)..
Fuser Een boule die wegrolt, na over een obstakel gegleden te zijn.

 
G Uitleg
Gagner le point Het punt winnen. Een boule dichterbij leggen dan die van de tegenstander.
Gari Een andere naam voor het butje.
Gratton Een ongelukkige steen of ander obstakel op het terrein waardoor een boule van richting veranderd.
Graphique De wedstrijdtafel.

 
J Uitleg
Jouer Tireren of pointeren
Jouer nature Een boule goed recht pointeren
Jouer plus fort que jeu Bewust te hard pointeren
Jouer 'sous mains' Spelen met de handpalm naar de grond gekeerd
Jouer 'sur mains' Spelen met de rug van de hand naar de grond gekeerd (Onderhands)

 
K Uitleg
Kiki Een andere naam voor het butje. 
Kiply Een rolmaat die soms ook een ingebouwde teller heeft.
Klostbal Hiervan spreekt men als na het tireren verschillende boules tegen elkaar ketsen.
Knikkeren Bij het pointeren de donnèe heel dichtbij kiezen, zodat de bal het grootste gedeelte van het traject rechtuit aan het rollen is
Konter Komt van 'contre' = boule tegen boule van tegenstrever. 
Is een variante van een 'frigo' maar dan aan de zijkanten of aan de voorkant (België)..

 
L Uitleg
   

Lignes Tracées

Een gemarkeerd terrein.

 
M Uitleg
Mène een werpronde
Milieu de middelste speler bij een triplette, deze speler dient zowel te kunnen pointeren als te kunnen tireren.
Marquer Als het nodig is een boule weg te halen om te kunnen meten is het gebruikelijk om de positie te markeren door de boule met een andere boule in de grond te slaan en deze dan te verwijderen. Het ontstane kuiltje is de markering.
Marquer les boules
Marquer le but
Het but of de boules markeren. Twee streepjes die elkaar kruisen en op het terrein onder de boule of het but getrokken worden om zo de plaats ervan aan te geven.
Mélanger Pointeren en de boule vlakbij die van de tegenstander leggen
Mêlée Teamsamenstelling door middel van loting.
Moba Mooie boule.
Mordre le circle Op de lijn van de cirkel staan
Musique Opzettelijk afleiden van de tegenstander. Dit is reglementair verboden, maar komt nogal eens voor.

 
N Uitleg
(faire un) Narri Een zeer slecht geplaatste boule.
Noyer (le but Het butje uit het toegestane terrein schieten om een ongeldige mène zonder punten te krijgen. Meestal wordt dit toegepast als er veel punten door de tegenpartij gescoord kunnen worden.

 
P Uitleg
Pointeren Het plaatsen van een boule.
Pointeur De speler die het pointeren voor zijn rekening neemt.
Portée Een hoge worp van een boule die dicht bij de cochonnet neerkomt.
Pailler Meten met een takje of een strootje.
Palet Een boule van de tegenstander schieten en dicht in de buurt blijven liggen. Ook wel blijver genoemd.
Palet Courant Een bijna carreau die nadat het zijn doel heeft geraakt te ver doorrolt.
Palet Roulant Een boule van de tegenstander schieten door over de grond te schieten.
Partir Wordt geroepen als een geplaatste bal voorbij het but wordt geplaatst.
(faire le) Passet Te vroeg uit de werpcirkel stappen
Pétanque Afgeleid van "pieds tanqués" wat betekent dat de voeten naast elkaar moeten blijven
Petit Een andere naam voor het butje soms ook "le petit ministre".
Pichoun Een andere naam voor het butje.
Pile (ou face) Frans voor kop of munt.
Piste Een deel van het terrein waar een partij wordt gespeeld.
Planter Als een boule na een zeer hoge worp de grond raakt en zichzelf bijna ingraaft.
Plombée Een alternatieve naam voor een portée waarbij de boule hoog en met veel tegeneffect wordt geworpen. Deze techniek wordt vaak gebruikt op een ruwe moeilijk bespeelbare ondergrond.
Pointage Een poging om de boule zo dicht mogelijk bij het but te plaatsen.
Porte-Boules Een tas voor een set boules.
Poussette Pousse-Pousse  Een but of boule wordt opgespeeld.
Préparer la donnée Grote obstakels verwijderen van de plaats waar men de boule wil laten neerkomen

 
R Uitleg
Rétro De boule vol raken, waarbij de eigen boule iets terugrolt.
Roulette Het rollend plaatsen van een boule.
Raclette Een andere naam voor "la raspaillette", waarbij de boule rollend over de grond wordt geschoten.
Rafle Hetzelfde als "la raclette" en "la raspaillette" alleen wordt de boule veel korter en lager over de grond geschoten.
Raspaille Andere benaming voor 'sleper/schuiver' opzettelijk zo geschoten. 
Een schuiver is in België 'niet opzettelijk. Zie ook Raclette and Rafle
Recuire Boules zachter maken door ze te verhitten (verboden bewerking!!!)
Revanche Een revanche of een tweede wedstrijd in een "best of three".
Rond De werpcirkel.

 
S Uitleg
Sautée (tirer à la) Schieten op een boule of but die achter een obstakel ligt.
Serrer (une boule) Tegeneffect geven aan een boule. 
Serrer (le jeu) Pointeren met de intentie de andere partij het scoren van veel punten te beletten
Stries Striage De ringen, strepen of design die in het oppervlak van de boules is aangebracht die zorgen voor een betere grip.

 
T Uitleg
Tête à tête een wedstrijd waarbij 1 tegen 1 wordt gespeelt.
Tireren Het schieten van een boule met de bedoeling de boule uit het spel te krijgen.
Tireur De speler die het tireren voor zijn rekening neemt.
Triplette Een team van drie spelers elk met twee boules.
Tanquer (sa boule) Een zeer hoog geworpen boule met zeer veel effect.
Taper Een boule raken
Tapis de point Een schietschijf die op een doek is getekend en horizontaal
op de grond wordt gelegd; wordt gebruikt tijdens pointeerwedstrijden.
Tâter la donnée Een boule laten vallen op een gekozen donnée om het terrein te testen.
Terrain Het speelterrein.
Tétard Andere naam voor biberon
Téter Succesvol een biberon maken.
Tir Een schot op een boule van de tegenstander met de bedoeling deze weg te halen.
Tir bouchon Butje trekken.
Tirage Een schot op een boule van de tegenstander met de bedoeling deze weg te halen.
Toucher une boule Een boule raken
Tourner Als spelers tijdens een partij gaan wisselen van rol in het team, zoals van tireur naar milieu en dergelijke.
Tourner une boule Links of rechts effect geven, zodat de boule een bocht naar links of rechts maakt.

 
V Uitleg

Visser (la boule)

Een zeer laag bij de grond geplaatste boule met veel tegeneffect waardoor deze zich naar het butje toe vreet.

 
  Deze site is voor het laatst bijgewerkt op 25/09/2011
Start | Wie zijn wij | Reglement volledig | Reglement kort | Hoe spelen | Fanny | Woordenboek | Foto album