Sequoia's

in BelgiŰ, Nederland en Luxemburg

Wat is een kaart en wat zijn geografische co÷rdinaten?

Geografische co÷rdinaten

De aarde kan benaderd worden door een bol, of beter door een ellipso´de, dit is een afgeplatte bol. Er zijn verschillende ellipso´den gedefinieerd zoals bijvoorbeeld deze van Hayford en de WGS84-ellipso´de. Elke plaats op dit driedimensionale, gekromde oppervlak kan uniek gesitueerd worden aan de hand van 2 co÷rdinaten, bijvoorbeeld de lengte- en breedtegraad. Een derde co÷rdinaat drukt de hoogte ten opzichte van deze gekozen referentie-ellipso´de uit.
Na de keuze van een bepaalde projectie en hoe deze gebruikt wordt, kan men dit driedimensionaal oppervlak afbeelden op een tweedimensionaal vlak. Daarbij zijn al dan niet grote vervormingen, die van plaats tot plaats verschillen, onmogelijk te vermijden.

Als voorbeeld wordt op bovenstaande figuur een kegelprojectie getoond waarbij het 3D-oppervlak wordt afbeeld op een 2D-oppervlak. Het is duidelijk dat de vervormingen het kleinst zijn nabij de raakcirkel van de kegel met de ellipso´de of nabij de 2 snijcirkels indien de kegel de bol snijdt.

In dat 2D-vlak kan een gewoon cartesisch X-Y-co÷rdinatenstelsel gedefinieerd worden, zodat plaatsen hierop ook uniek bepaald kunnen worden. Zo'n platte afbeelding noemen we een kaart.

Voor BelgiŰ is de projectie door het NGI (Nationaal Geografisch Instituut) bepaald zˇ dat de vervormingen in BelgiŰ zo klein mogelijk zijn. In het vlak werden ook gewone cartesische X- en Y-co÷rdinaten gedefinieerd; deze worden de Belgische Lambert 72-co÷rdinaten genoemd en zijn op alle Belgische topografische kaarten terug te vinden. De gebruikte projectie is een snijdende kegelprojectie (eenmaal iets ten noorden van Brussel en eenmaal iets ten zuiden), de gebruikte ellipso´de is deze van Hayford. De Belgische mammoetbomen kunnen dus ook precies bepaald worden aan de hand van hun Lambertco÷rdinaten. De bomen waarvoor deze exact gekend zijn, kunnen dus bijzonder nauwkeurig gepositioneerd worden op Belgische kaarten, of, na terugrekening naar de lengte- en breedtegraad op de ellipso´de ook op kaarten in andere co÷rdinaatstelsels.

In Nederland heeft men een andere projectie en dergelijke gebruikt zodat de vervormingen voor Nederland het kleinst zijn. Het principe is echter gelijkaardig. De co÷rdinaten in het afbeeldingsvlak worden in Nederland Amersfoortco÷rdinaten, rijksdriehoeksco÷rdinaten of kortweg RD-co÷rdinaten genoemd.

Bepalen van de co÷rdinaten

  • Hoe bepaal je de Belgische Lambertco÷rdinaten?
    Dit kan je doen aan de hand van een topografische kaart, of, en zo doe ik het, aan de hand van luchtfoto's beschikbaar gesteld via het AGIV (voor Vlaanderen) en op de Portail Cartographique de la RÚgion Wallonne (voor WalloniŰ). De Lambertco÷rdinaten worden telkens links onderaan weergegeven (X,Y). Luchtfoto's worden doorgaans opgenomen in de winter omdat de invloed van loofbomen dan zo klein mogelijk is: dreven en dergelijke zijn dan ook vanuit de lucht goed zichtbaar. Ook voor het zoeken naar mammoetbomen is dit uitermate handig: deze zijn altijdgroene naaldbomen zodat deze zeker in de winter goed zichtbaar zijn en een duidelijke schaduw werpen.

    Voorbeeld: de positie van het atomium in Brussel is x = 148 083, y= 176 060 (in meter uitgedrukt).

  • Hoe bepaal je de Nederlandse Rijksdriehoeksco÷rdinaten?
    Nederland heeft een achterstand op BelgiŰ inzake (gerectificeerde) luchtfoto's en het aanbieden van geografische informatie via internet.
    Het bepalen van mammoetbomen op digitale luchtfoto's is in Nederland niet mogelijk zodat enkel topografische kaarten ("stafkaarten") gebruikt kunnen worden. Dat is alleszins de manier waarop de Bomenstichting het doet.

    Voorbeeld: de positie van de Onze Lieve Vrouwetoren in Amersfoort is x = 155 000, y= 463 000 (in meter uitgedrukt) of x = 155.0, y = 463.0 (in kilometer uitgedrukt).

In de toekomst, wanneer GPS-toestellen even algemeen zullen zijn als GSM's en digitale fototoestellen, zullen deze co÷rdinaten ook via een dergelijk toestel bepaald kunnen worden (maar wel niet zo nauwkeurig als op een grootschalige topografische kaart).

Terug naar de overzichtskaart mammoetbomen in BelgiŰ.
Terug naar de overzichtskaart mammoetbomen in Nederland.

[top van pagina]
© Tim Bekaert