Inhoud site:
Palmen Verzorgingstips Water? Licht? Potgrond Meststof Zaaien Trachycarpus Chamaerops Washingtonia Bloemen Vruchten

Chamaerops humilis of Europese dwergpalm

De Chamaerops humilis of Europese dwergpalm is de enige palmsoort die oorspronkelijk voorkwam op het vasteland van Europa. De Spaanse mediterrane kust voornamelijk. Prachtige kleine palm overigens, maakt een zeer sterk blad aan, nogal vezelig. Deze palm staat graag in volle zon, en doet het uitstekend bij warme tot zelfs erg hete temperaturen. In de vrije natuur (of volle grond) wortelt hij erg diep, waardoor hij droogtebestendig lijkt te zijn (let hiervoor op - een Chamaerops humilis in een pot kan geen meters diep gaan met de wortels - bij warme dagen dien je regelmatig water te geven). Wat weinigen weten: hij overleeft vriestemperaturen tot -13°C, en komt daardoor in het geschiktheidslijstje voor de Lage Landen.

Foto's: Chamaerops humilis van 2 jaar oud - 6 jaar oud en 12 jaar oud (meetlat 60 cm).

  • Hoewel ik thuis de Chamaeops humilis niet in volle grond zet (het moest zo maar eens -16° worden in de winter, een pot is dan makkelijk even binnen gezet - of beter gezegd op wieltjes gerold want het is een zwaar gevaarte geworden), toch staat de grootste palm van de foto's hierboven permanent buiten, al van in 2001. Hij staat vlak tegen een zuidmuur, en half onder de dakoversteek. Dat scheelt enorm in temperatuur en vocht, zowel in de winter als in de zomer.

  • Tijdens erg koude winterdagen - en dat zijn de heldere dagen - wordt de pot door zijn zuidgerichte standplaats goed opgewarmd door de lage winterzon. Zelfs bij vriestemperaturen overdag voelt de pot erg warm aan, als de zon overdag maar schijnt. De pot heeft een inhoud van 200 liter, en dergelijke hoeveelheid - in de winter droge en dus goed isolerende - potgrond kan je op 1 nachtje niet zomaar afkoelen. Het ziet er niet naar uit dat ik deze palm snel zal moeten binnen zetten.

  • Update na de koude winter van januari 2009: de Chamaerops humilis heeft het begeven. Min 16 graden was blijkbaar te koud. Heeft dus bescherming nodig in koude winters!

  • Het nadeel van deze standplaats is dat er tijdens warme zomerdagen nogal wat water aan moet gegoten worden. Makkelijk 10 liter per dag, als het 24 graden en zonnig is. Het uitgebreide wortelstelsel van de palm zwelgt alle vocht op, samen met de omringende 200 liter potgrond. Elke watergift neemt wat stoffen van de koemestkorreltjes (bovenop de potgrond) mee naar beneden, naar de wortels. Elke dag of om de twee dagen water geven is op zich af te raden, da's te dikwijls. Eigenlijk moet er pas water gegeven worden als de potgrond op bvb. 15 cm. diepte droog aanvoelt, en hem dan voldoende water geven. Maar bij warm weer en met uitdrogende wind moet geregeld nagekeken worden dat die niet volledig verdroogt.

  • De Chamaerops humilis kiemt makkelijk en snel, doch groeit daarna trager dan bvb. een Trachycarpus. Een mogelijke oorzaak van deze tragere groei (buiten de genetisch bepaalde eigenschappen van deze palm) is de stevige ondergrondse wortelgroei waar de jonge palm veel energie in steekt, en de groei van zijstammetjes onderaan de stam, iets wat vrij uniek is in de palmenwereld. Alleen al daarom, en het feit dat hij het uistekend doet als binnenplant, mits voldoende licht (aan een zuidraam bvb. - en deze palm verdraagt droge lucht), maakt hem een must om te hebben voor de palmenliefhebber. Tel daarbij de trage en vrij compacte groei - het is een ideale en veelzijdige palm. Kan jarenlang in de woonkamer blijven.

  • Deze palm moet af en toe nagekeken en indien nodig behandeld worden tegen spint als hij onder droge omstandigheden staat. De Chamaerops humilis heeft nogal makkelijk last van spint. Dat zie je aan donkerbruine kleine vlekjes op de bladeren en kleine spindraden, "webjes", meestal aan de bladuiteinden. Zie het rechtse blad op de foto linksboven of klik hier voor een voorbeeld van een met spint besmet blad. Geregeld een specifiek miticide voor planten toedienen bij droge perioden heeft bij deze palm wel nut.

  • Bijvoorbeeld "Masaï® 20 WP" van Edialux (Aveve - staat niet in het rek maar kan gevraagd worden). Dergelijk product is veel doeltreffender dan algemene insecticiden. Masaï pakt enkel mijten en spinachtigen aan, doch laat de andere natuurlijke vijanden van de spint ongemoeid. Spint is buiten en in serres alom tegenwoordig, en de palm is vrij snel terug besmet. Een gewoon insecticide gebruiken maakt op termijn het spintprobleem erger, de natuurlijke vijanden van spint hebben meer problemen met het insecticide dan de spint.

  • Ideaal zou zijn om enkele zeer gerichte natuurlijke vijanden uit te zetten op de palm, maar die zijn zeer gevoelig aan luchtvochtigheid en temperatuur. Dat is te controleren in een serre, doch onmogelijk bij een palm die buiten staat.

  • Die zijstammetjes verwijder ik nooit, omdat ze zo typisch zijn voor deze unieke palm. Sommige kwekers in Tunesie snijden ze af en laten ze met stekpoeder wortelen, om ze dan te verkopen. Zelf doe ik dat niet - het kan wel, afsnijden, wondpasta op de moederplant en stekpoeder op de dochterplantjes, maar het is telkens een risico voor de moederplant (kans op schimmelvorming aan de wonde) en voor mij heeft het geen zin om de autenthiciteit van deze mooie palm oneer aan te doen.

  • Op de bladstelen zitten overigens venijnig scherpe stekels. Oppassen dus als je deze palm snoeit of verplant.


Half april tot half juni bloeit de palm. In dit geval (foto) gaat het enkel om mannelijke bloemen, zaden zal ik dus niet moeten verwachten. De Chamaerops humilis maakt bloemen aan vanaf de leeftijd van 6 jaar, dat is zeer jong voor een palm. De foto linksboven - 2 jaar oud - betreft een palmpje dat vorige winter buiten gebleven is, en nooit in een serre gestaan heeft. Mits een standplaats in een serre in de zomer en binnen (verwarmd) doch aan een zuidraam in de winter, zou deze heel wat meer gegroeid zijn.

Wanneer snoeien? De oudere bladeren die volledig bruin geworden zijn, kan je altijd afsnoeien. Dit zijn bij een palm de onderste bladeren. Soms is het, om estetische redenen, mooi om ook enkele nog wat groene bladeren weg te snoeien, dit gebeurt best in het begin van het groeiseizoen. Het snoeien forceert nieuwe groei bij de palm, indien we dit te laat op het jaar doen, wil de palm nog groeien als de temperaturen te laag zijn.

Hoe bemesten? De belangrijkste stelregel is: niet overbemesten. Te veel vloeibare meststoffen gebruiken, of te veel "snel oplosbare" meststoffen als de gekende roze, groene of blauwe korrel, kan de wortel verbranden. Natuurlijke bemesting, bvb. gedroogde koemestkorrels is veiliger in gebruik. Tijdens het groeiseizoen (april - augustus) kan er bemest worden, zelfs met de bovenstaande meststoffen afgewisseld. In september is het best om het gewone bemestigsregime te stoppen, en om een keer kaliumrijke meststof te geven (bvb. meststof voor coniferen). Het hogere gehalte aan kaliumzouten in de plantensappen komt de winterhardheid ten goede.

Enkele algemene stelregels. . .
  • Doodgewone potgrond is voldoende, speciale (dure) potgrond is niet nodig.
  • De Chamaerops humilis kiemt zelfs in doodgewone potgrond uitstekend.
  • Speciale "meststof voor palmen" is niet nodig, maar wel duurder. Blijkbaar voelt de Chamaerops zich in z'n sas met koemestkorreltjes bovenop de potgrond.
  • Hij groeit erg goed met warm weer.
  • Bij het zaaien en verplanten dient er opgelet dat de wortel voldoende diepte heeft. Een Chamaerops humilis wortelt geweldig diep!
  • Als je er eentje zaait in een pot van 30 cm. diep, dan zal de kiem redelijk snel met de wortel de bodem van de pot opzoeken.
  • Palmen kiemen trager dan tweezaadlobbigen, niet opgeven dus om de kiempotten (licht) vochtig te houden.


Duur in aankoop? Zelfs een kleine Chamaerops humilis, van bvb. 1 meter totaalhoogte, kost tussen 40 en 80 euro in een plantenzaak. Toch kan je op pakweg 8 jaar tijd dergelijke palm uit zaad zelf opkweken. Zelf bied ik de zaden niet te koop aan, ik kweek enkel hobbymatig wat kleine palmpjes, altijd uit zaad dat ik ergens van de moederplant snoei. Je vindt de palmen overal in Spanje langs de kust, of in parken en hoteltuinen aangeplant als onderbegroeiing onder grotere palmen. Omstreeks augustus kan je hele trossen vruchten oogsten. Via het internet zaden bestellen kan uiteraard ook (doch van deze soort heb ikzelf geen zaden).

Hoe moet ik een Chamaerops humilis zaaien?

  • Zaden ongeveer 15 mm diep in licht vochtig gehouden potgrond, warm (24 - 28 graden °C) wegzetten met een folie over;
  • De folie (of glasplaat) dient om het vocht te behouden;
  • De zaaipot moet diep genoeg zijn, liefst 15 tot 20 cm of nog dieper;
  • Er is geen bezwaar om ze met meerderen in 1 grote pot te zaaien, zo wordt vlugger een grotere pot gebruikt die automatisch diep genoeg is, afzonderlijk verpotten kan na een jaar;
  • Eens uitgekomen: folie verwijderen, veel licht, liefst volle zon, zuidkant raam (winter) of buiten (zomer). Wel op vocht nakijken, zonder folie droogt de potgrond vlugger uit;
  • Jonge plantjes niet laten bevriezen, niet "onder water" zetten of niet laten uitdrogen.
  • Groeit niet echt bij temperaturen lager dan 18 graden °C.

Gedetailleerde zaaitips