Inhoud site:
Palmen Verzorgingstips Water? Licht? Potgrond Meststof Zaaien Trachycarpus Chamaerops Washingtonia Bloemen Vruchten

Trachycarpus fortunei

De palmboom Trachycarpus fortunei. Eigenlijk is dit de meest winterharde palm, geschikt om zonder enige bescherming in volle grond te zetten in Noordwest-Europa. Niet verwonderlijk als je de plaats van oorsprong kent: de hoger gelegen gebieden aan de Himalaya. Sneeuw in de winter op de bladeren is er normaal. Prachtige palm overigens, maakt een vezelachtige stam aan en grote, waaiervormige bladeren. Stelt niet veel eisen aan de bodem, afgezien van een goede drainage. Deze windmolenpalm staat graag in volle zon, en overleeft vriestemperaturen tot -17°C / -18°C.

Deze palmboom wordt dikwijls met een verkeerde naam te koop aangeboden in de tuincentra, onder de naam "Chamaerops excelsa". Die benaming is verouderd en verkeerd, want het geslacht Trachycarpus is niet verwant met de soort Chamaerops. Daarom werd de officiële naam (vele jaren geleden) gewijzigd.

In pot?

Soms zie je een grotere Trachycarpus fortunei in een pot (stamhoogte meer dan 1 meter), op een terras buiten of op een voetpad. Wat opvalt bij sommige potpalmen: ze hebben een gedrongen bladkruin. Gezien de relatief kleine pot in verhouding tot de totale grootte van de palm groeien ze weinig nieuwe bladeren aan. Maar de eigenaars van de palmen zijn trendsetters, die de winterharde palmen stilaan bekend maken. Ik kan dat alleen maar toejuichen. Uiteraard zijn er soms redenen om de palm niet te groot te laten groeien (plaats op het voetpad, eigendomsgrens met buur), en om ze kleiner opgepot te houden.

Maar in de eigen tuin hebben we meestal geen problemen qua grootte. Daar kan de groei in een pot teleurstellen bij grotere Trachycarpus-palmen. Ben je toch verplicht om een grote Trachycarpus in een pot te houden, zorg dan voor een voldoende ruime pot, en voorzie meststoffen in het groeiseizoen. Best is om de Trachycarpus niet in de pot te laten waarin deze verkocht wordt. Uiteraard hebben de kwekers, vervoerders en tuincentra op volume en gewicht bespaard - da's een kwestie van efficiënt werken. Maar eenmaal gekocht en een plaats gekozen, verpotten we de palmen best ruimer.
Voor zaailingen is het uiteraard handig om ze in een pot te zaaien, hoewel in volle grond zaaien ook kan in Nederland en Belgie. Ook op de foto's hieronder (kleinere zaailingen) kan je zien dat de pot "meegroeit" met de plant, m.a.w. elk jaar wordt er groter verpot. Voor een goede groei is dat onontbeerlijk. Op beide foto's hieronder is de grootte van de pot zelfs wat nipt, en zou die iets ruimer mogen zijn.

Foto's: Trachy van 20 maanden oud (links) en 4 jaar oud (rechts).

In volle grond dus!

Foto: Trachy van ongeveer 10 jaar oud.

Groeit die wel buiten?

Let eens op de stamhoogte en de datum. December 2001 - totaalhoogte nauwelijks hoger dan de lavendel.

Juli 2003 ( nu kan hoogtevergelijking met de dakrand)

Foto's: begin maart 2005 (links) en eind december 2005 (rechts).

Bladeren afgesnoeid begin april 2006 (links) / mooie groei tegen september 2006 (rechts).

februari 2007: bladuiteinden gehavend in een winterstorm - juni 2007: de nieuwe bladgroei herstelt de kruin mooi

januari 2008 en mei 2008 (gesnoeid)

Strenge winter tot -16°C in januari 2009 (foto links)
Oktober 2009 (foto rechts): Na bladschade van de vorst, een nieuwe kruin.

Eind december 2009: terug sneeuw en vorst - en begin september 2010

December 2010: weeral een hoop sneeuw - en eind september 2011

Januari 2012: licht sneeuwlaagje

Als je de foto's nog eens bekijkt, zie je een leuke evolutie. De links aangeplante palm (mannelijk) is aanvankelijk 15 tot 20 cm. hoger qua stamhoogte en totale hoogte. Momenteel is de rechts aangeplante palm (vrouwelijk) 40 cm. hoger qua stamhoogte (moeilijk zichtbaar wegens de bladkruin). De oorspronkelijk kleinste palm heeft dus de aanvankelijk grootste ruim ingehaald. Daar zijn meerdere redenen voor: de vrouwelijke palm staat dichter tegen de zuidmuur aangeplant (een fractie warmer in de winter), en dichter tegen het klinkerpad (en dus iets droger). Bijkomend staat die half afgeschermd van het zonlicht (vanuit het zuidwesten) door de mannelijke "collega". Vermoedelijk zet dat de palm aan om sneller hoogte te willen halen: de strijd om meer licht.

Eigenlijk is volle grond nog het best. De groei begint dan pas echt, er is minder nood aan water gieten en meststoffen geven, en in volle grond zal een Trachy pas een prachtige kruin ontplooien, en een maximale groeisnelheid halen.

Waar uitplanten?

We gaan onze Trachycarpus fortunei buiten in volle grond uitplanten. waar doen we dit best? Eigenlijk zijn er maar enkele situaties te vermijden, en al de rest kan. Volle zon of zelfs halfschaduw is goed, volledige schaduw is te vermijden. Een plaats met een slechte drainage dient vermeden, stilstaand water aan de wortel is schadelijk. Heb je geen andere plaats ter beschikking, dan kan je een drainagebuis proberen, of een dieper plantgat uit te graven graven dan nodig, en onderaan op te vullen met grind (of een ander doorlaatbaar materiaal). Een erg winderige plaats is evenmin aan te raden, de bladuiteinden plooien bij harde wind, en de plant krijgt dan een slordig uitzicht.

Best is om meerdere Trachy uit te planten met een tussenafstand (tussen de stammen) van 3 meter. Voor Trachy's aan de scheiding van een tuin is het best om een afstand van 150 cm te houden tussen de stam en de buur.

Een zuidmuur is een ideale plaats om twee redenen: het groeiseizoen is langer bij dergelijk microklimaat. Zonnewarmte die overdag werd ingevangen, wordt 's nachts aan de palm teruggestraald. Ditzelfde fenomeen houdt de palm (en de bodem in de omgeving) droger in de winter. Minder vocht in de winter betekent ook minder kans op vorstschade.

Hoe uitplanten?

De Trachy voorzichtig uit de pot verwijderen. Indien de plant niet uit de pot kan schuiven (als de wortel klemt) is het best om de pot stuk te maken, dit om met zo weinig mogelijk schade de wortel vrij te maken. Graaf een plantgat uit, iets groter en dieper dan de wortelkluit. De palmen dienen geplant op afstand van minimum 1,5 meter van een muur, en liefst op een onderlinge afstand van minimum 3 meter. Onderaan het plantgat mag desnoods een waterdoorlatende laag grind, daarop wat potgrond. Het gat moet nu net die diepte hebben, zodat de onderkant van de stam gelijkgronds uitkomt. De stam mag zeker niet in de grond (te diep dus) worden ingegraven, zelfs niet gedeeltelijk. De plant dient in het plantgat gezet, waarna de zijkanten van het plantgat dienen aangevuld met potgrond. Stevig aandrukken, en goed aangieten met klaar water.

Een Trachycarpus met een hoge stam die pas uitgeplant werd, kan best eerst enkele maanden ondersteund worden, om te vermijden dat hij scheef zakt of loskomt (door de wind bvb.). Dit kan met een diepe, mee ingegraven paal, met met spantouw of met planken. Na enkele maanden, als de wortel voldoende gegroeid is, kan de (meestal niet erg estethische) ondersteuning verwijderd worden.

Wanneer uitplanten?

Tijdstip van het jaar:
Zowel voor het verplanten naar een grotere pot, als voor het uitplanten in volle grond, is het begin van het groeiseizoen het best. Dat is grosso modo april - mei.
Grootte van de plant:
Een Trachycarpus fortunei die buiten in volle grond gezaaid werd, kan daar uiteraard blijven staan. Een potplant kan best pas buiten uitgeplant worden als die een stammetje ontwikkeld heeft, een leeftijd van ongeveer 4 jaar is voldoende.

Wanneer snoeien?

De oudere bladeren die volledig bruin geworden zijn, kan je altijd afsnoeien. Dit zijn bij een palm de onderste bladeren. Soms is het, om estetische redenen, mooi om ook enkele nog wat groene bladeren weg te snoeien. De stam "opsnoeien", of een hogere stam snoeien. Dit gebeurt best in het begin van het groeiseizoen. Het snoeien forceert nieuwe groei bij de palm, indien we dit te laat op het jaar doen, wil de palm nog groeien als de temperaturen te laag zijn. Persoonlijk snoei ik niet meer dan 5 to 6 bladeren tegelijk, om de palm niet te fel te stresseren. Uiteindelijk heeft de Trachycarpus, zoals alle planten, voldoende bladoppervlak nodig voor een goede bladgroenwerking.

Even wennen?

Een pas verplante Trachy kan soms wat tijd nodig hebben vooraleer de groei terug begint. Het lijkt alsof de wortels eerst moeten wennen. Dit gewenningsproces kan versneld worden, door eenmalig wat stekpoeder (bvb. Rhizonpon) toe te voegen aan het eerste gietwater - a rato 2 gram per 10 liter. Ook het wegsnoeien van enkele van de onderste (oudere) bladeren forceert nieuwe groei bij de plant. Een pas uitgeplante Trachy moet de eerste 6 maanden bijkomend gegoten worden bij een langere droogteperiode.

Trager bij hittegolf?

Wie in Zuid-Spanje op op de Canarische eilanden de palmen bestudeert, merkt af en toe een aangeplante Trachycarpus op. Eigenlijk staan deze in een verkeerd klimaat, en in bijna alle gevallen staan ze er droevig bij. Ook bij ons valt het op dat de Trachy goed groeit in voorjaar en najaar, en dat de groei in de warmere zomermaanden lijkt stil te staan, zeker tijdens een hittegolf. Dit kan verholpen worden door tijdens warmere perioden te zorgen voor voldoende water en meststoffen. Op die manier wordt de groei enorm versneld. Per jaar 30 cm stamhoogte bijgroeien is - ook in onze streken - geen uitzondering voor een grotere Trachy die in volle grond groeit. Zoals bij alle palmen geldt ook bij deze soort: hoe groter de palm, hoe sneller de groei.

Trachycarpus met bloemen - en openende mannelijke bloemknop

Bloemknoppen en bloemen aan de Trachycarpus in detail.

Hoe bemesten?

De belangrijkste stelregel is: niet overbemesten. Te veel vloeibare meststoffen gebruiken, of te veel "snel oplosbare" meststoffen als de gekende roze, groene of blauwe korrel, kan de wortel verbranden. Natuurlijke bemesting, bvb. gedroogde koemestkorrels is veiliger in gebruik. Tijdens het groeiseizoen (april - augustus) kan er bemest worden, zelfs met de bovenstaande meststoffen afgewisseld. In september is het best om het gewone bemestigsregime te stoppen, en om een keer kaliumrijke meststof te geven (bvb. meststof voor coniferen). Het hogere gehalte aan kaliumzouten in de plantensappen komt de winterhardheid ten goede.

Hoe beschermen bij strenge vorst?

Bij erg zware vorst, die ene keer om de zoveel jaar dat een temperatuur van min 20°C voorspeld wordt, kan je een trachy in volle grond beschermen. Een laag houtschors bovenop de grond tegen diepe vorst aan de wortels. Enkele jute zakken rond de stam wikkelen. Eventueel daarrond een electrische verwarmdraad (zoals die bij waterleidingen gebruikt wordt) of de "plastic-buis" kerstverlichting kan gebruikt worden om extra warmte te voorzien. Verder kunnen de bladeren bij elkaar gebonden worden. Best is om deze extra bescherming te verwijderen zodra de strenge vorstperiode voorbij is. Vermoedelijk sterven er veel meer Trachycarpus fortunei in onze streken door overbescherming dan door vorst. Meestal is schimmelvorming door overmatig vocht (meestal onder plastic bescherming) hiervoor verantwoordelijk. De Trachycarpus fortunei op de foto's op deze site staat al van in 2001 in volle grond buiten, en die is nog nooit beschermd geweest (afgezien van wat houtschors aan de voet). En ik ben niet zinnens om ooit plastic of dergelijke om de stam te wikkelen. Zolang er geen uitzonderlijk koude winter is, blijft de palm gewoon onbeschermd.

Enkele algemene stelregels. . .

Doodgewone potgrond is voldoende, speciale (dure) potgrond is niet nodig.
Speciale "meststof voor palmen" is niet nodig, maar wel duurder.
Bij het zaaien en verplanten dient er opgelet dat de wortel voldoende diepte heeft. Een palm wortelt erg diep! 10 tot 12 cm. voor een zaaipot is een absoluut minimum.
Palmen kiemen trager dan tweezaadlobbigen, niet opgeven dus om de kiempotten (licht) vochtig te houden.

Duur in aankoop?

Een Trachycarpus fortunei met een stam van 1 meter hoog (de totale hoogte van de palm is dan uiteraard hoger), kost tussen 200 en 300 euro in een plantenzaak of tuincentrum. Dat is niet meteen voor ieders beurs weggelegd. Zeker niet als je er van uitgaat dat er een risico is dat de palm bij de eerste nachtvorst het loodje legt (in realiteit is die kans erg klein). Hoe dan ook, die dure aankoopprijs is blijkbaar een ernstige drempel, waardoor vele mensen wel de Trachycarpus kennen, maar niet aankopen.

Zelf zaaien!

Jawel, die dure kost kan worden uitgespaard, een Trachy kan je aan een fractie van de prijs bekomen - vergeleken met de prijzen in een tuincentrum. Vanuit zaad zelf zaaien - het is best te doen. Jaarlijks zaai ik vele tientallen Trachycarpus fortunei, zonder enig probleem. Er zijn enkele nadelen aan deze werkwijze: Trachyzaden kiemen en groeien relatief traag. Zoals je kan zien op de bovenstaande foto's, het duurt ongeveer 6 jaar voor je een Trachycarpus van betekenis hebt op die manier. Maar een korte kosten-baten-analyse is duidelijk: een zaadje van de Trachycarpus fortunei kan je gratis rapen als je bvb. in Locarno op vakantie bent, of via internet kopen aan redelijke prijzen. Het verschil in prijs met een volwassen exemplaar (10 jaar oud - 250/300 euro per stuk) is wel duidelijk.

Hoe moet ik Trachycarpus fortunei zaaien?

Zie op de pagina Gedetailleerde zaaitips

Terug naar hoofdpagina
Madeira - reisinformatie.
Tenerife - reisinformatie.