Home culturen > Egypte 1 toerisme, Nijl, farao's, gidsen, geschiedenis

Egypte 1 toerisme, Nijl, farao's, gidsen, geschiedenis
Egypte 2: Caïro, Alexandrië, Rode Zee

Toerisme
Egypte en de Nijl
Farao's
Hiëroglyfen
Cruise op de Nijl
Steden aan de Nijl
Gidsen, souvenirs
Geschiedenis

Toerisme

In 2010 kwam Egypte op de eerste plaats als toeristische bestemming.
De vier grote trekpleisters zijn de cruises op de Nijl, de grote steden Cairo (museum; piramides) en Alexandrië; de woestijn met o.a. bezoeken aan de oude Koptische kloosters en de laatste jaren in stijgende lijn de zon- en zeevakanties aan de Rode Zee.

Je hebt een reispas nodig die geldig is tot zes maanden na vertrek uit Egypte. Je touroperator zorgt voor een visum ter plaatse (15 euro) of je betaalt die zelf aan een kassa. Het betaalstrookje kleef je in je pas. Als je enkel de badplaatsen aan de Rode Zee bezoekt, hoe je niets te betalen, je moet wel een visumstempel krijgen.

Gidsen hebben het niet graag dat 'hun' toeristen op hun eentje wandelen en schermen met  veiligheid. Nochtans is wandelen in de straten, op pleinen en markten een bijzondere ervaring. Je ontmoet er vriendelijke mensen en je hebt een directe ervaring met een deel van het hedendaagse Egypte. Je ziet jongens elke middag voetballen, voetbal is razend populair. Het niveau is naar internationale normen behoorlijk tot goed. Cairo heeft het grootste voetbalveld van Afrika en het derde grootste ter wereld. 's Avonds zie je vaak groepjes mensen supporteren voor een kleine televisie. In de koffiehuizen is het druk. Mannen gaan er elke dag naar toe voor hun koffie, thee, cola. Of roken de waterpijp.
Egypte bezit het meest oude kunstschatten ter wereld bezit. Egypte bezoeken is een van de oudste wereldbeschavingen ontmoeten. Is ervaren hoe de verschillende lagen van de bevolking leefden met hun koning - god, de farao. De toeristen die wij ondervroegen waren meestal zeer enthousiast. Zij waren gecharmeerd door de onvergetelijke kunstschatten, de cruise met de hotelboot op de Nijl, de zon. De combinatie van cultuur en natuur en het besef dat je een eeuwenoude beschaving betrad maakten ook voor ons dat deze reis onvergetelijk.
De kunstschatten geven je een beeld hoe deze beschaving er 3000 tot 4000 jaar geleden uitzag. 
Vergeet niet dat wij toen nog in het stenen tijdperk zaten.

Egyptische obelisken kan je vinden in Rome, ook in Parijs. Vergeet niet dat het oude Egypte een hele tijd onder het bewind stond van Rome. Denk aan de periode van Cleopatra. Overwinnaars zoals Romeinen, Turken, Engelsen, Fransen hadden er geen moeite mee om kunstschatten van de veroverde gebieden naar het vaderland mee te nemen als pronkstukken of als oorlogsbuit (Rusland tegenover Duitsland).
Er is een discussie aan de gang in welke mate originele kunstschatten opnieuw moeten gaan naar het land van herkomst. 
De bevolking is eerder fatalistisch. 'Masjallah' = dat wat god wil. Ze geven de voorkeur aan traditionele genezers boven de moderne artsen.
Voor de reizigers zijn er goede medische infrastructuren. De winter is hoogseizoen voor het toerisme in Egypte. 

De zomer is zeer warm, de hitte is meestal droog. In de zomer reizen is goedkoper en minder druk. De prijzen schommelen naargelang van de westerse vakantieperiodes.
Houd rekening met de fooien. De gewone fooi in de horeca  bedraagt 10%. In de hotels en restaurants die je aandoet met een georganiseerde reis, zijn deze fooien soms inbegrepen. Als je fooien geeft moet je letten op het verschil tussen de ponden en de piasters.

De oude Egyptenaren waren de eerste toeristen. 
In de regeerperiode van Ramses II 1279 - 1212 v.C. reisden ze al rond in hun eigen land. Zij ook al krasten neer dat ze 'hier' geweest waren en uitten tevens hun bewondering voor de kunstwerken. 
De bekendste reiziger in het oude Egypte was evenwel de Griek  Herodotos, de vader van de geschiedschrijving. In zijn Historiën wijdt hij een vol boek aan Egypte ...

'. ..daar het meer wonderen bevat dan welk land ook 
en de grootste kunstwerken
 te zien geeft die de wereld kent.'
Toerisme in Egypte is van alle tijden. Blokhuis, in zijn zeer complete reisgids over Egypte, beweert dat Egypte het oudste toeristenland in de wereld is. De Egyptenaren waren de eerste toeristen. In de periode van het Nieuwe Rijk (1554 - 1080 v. Chr. - de periode met o.a. Ramses II) reisden ze al rond in hun eigen land. Zij krasten neer dat ze 'hier' geweest waren en uitten hun bewondering voor de kunstwerken. Sinds het begin van het toerisme, krasten bezoekers op de stenen monumenten een boodschap. De huidige graffiti doen dit met viltstiften en spuitbussen.
Later kwamen de Grieken als toeristen. De meest bekende reiziger is de vader van de geschiedschrijving de Griek Herodotus. Hij reisde tussen 460 en 455 v. Chr. naar Egypte van de Delta tot Assoean. In zijn Historiën wijdt hij een vol boek aan Egypte 'daar het meer wonderen bevat dan welk land ook en de grootste kunstwerken te zien geeft die de wereld kent.' 
Hij beschreef de piramiden van Gizeh maar heeft het niet over de Grote Sfinx wat erop wijst dat dit beeld al onder het zand was bedolven. Een andere bekende Griekse toerist was de filosoof Plato.

Dat men koos voor de beeldhouwkunst ligt voor de hand. 
Zonder landmeetkunde en astronomie was er geen sprake geweest van een hoogstaande beschaving, omdat ze een rijke landbouw toeliet.
De landmeetkunde: na elke overstroming moest men nauwkeurig opnieuw de grenzen van de landbouwgronden berekenen. Zo kwam er veel praktische kennis in de meetkunde en in de rekenkunde. Dit pasten ze dan toe in de bouwkunde.
Astronomie: hield ook verband met de overstromingen vandaar het grote belang van de tijdrekenkunde en de kalender. Het jaar werd verdeeld in drie seizoenen van elk vier maanden volgens de landbouwwerkzaamheden volgens de toestand van de Nijl: de achet of overstroming, de peret of het spruiten van het gewas en de sjemoe of de oogst.

Egypte en de Nijl

naar boven

Nijl en cruises op de Nijl

Egypte dankte zijn vruchtbaarheid aan het slib van de Nijloverstromingen. Momenteel zijn er geen overstromingen meer door de afdammingen. De vruchtbare strook bleef. Op de Nijl zijn er zeven cataracten of stroomversnellingen. De Nijlcruise stopt bij de eerste cataract, namelijk bij Assoean,de grensstad met Nubië, het huidige Soedan. Deze stroomversnellingen hebben talrijke zware obstakels in de vorm van rotsblokken zodat geen verdere doorvaart mogelijk is voor de Nijlboten. In totaal zijn er zes cataracten; de laatste is bij Khartoem, de hoofdstad van Soedan.
In de periode van het wassen, van de slibafzetting, was de Nijl voor de grote afdamming veel breder.
Men bouwde de belangrijke tempels zo dat ze niet overstroomden door de hoge waterstand. Na de moderne afdammingen dienden belangrijke tempels verplaatst omwille van de stand van het Nijlwater. Zo bijvoorbeeld de tempels in Abu Simbell. Een reddingsactie met belangrijke steun van de Unesco. In 1968 werd dit complex in Abu Simbell geopend en is een topattractie.
De Engelsen bouwden een eerste (de oude) stuwdam in de periode 1898 - 1902 om de overstromingen te regelen. In 1934 werd ze verhoogd. Daardoor kwam de tempel van Philae voor een groot deel van het jaar onder water te staan. Dit was een bijzondere attractie voor vele toeristen. Door de toenemende bevolking en de nood aan meer landbouwgrond, begon men vanaf 1960 een hogere dam te bouwen: de Hoge Dam of de Assoeandam. Door de bouw van de Hoge Dam, voltooid in 1971, bij Assoean zijn er geen overstromingen meer. Dus ook geen slibafzetting aan de oevers, het slib slaat neer in het Nassermeer achter de Hoge Dam bij Assoean de zuidelijke grensstad met Soedan (vroeger Nubië). Dit is een reusachtige meer: 6000 vierkante kilometer en het grootste ooit door mensenhanden gemaakt. Het meer is 450 kilometer lang.
Verschillende tempels in de omgeving van Nubië - ten zuiden van Egypte - waren bedreigd door de bouw van de dammen.De belangrijkste tempels zijn hoger en verder verplaatst zoals de tempels van Philae en Abu Simbell. Een aantal andere staan op de oevers van het Nassermeer of zitten onder het water. Sommige tempels gaf men cadeau als dank voor de reddingsoperaties, zoals een voor het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden. 
De tempels van Philae liggen op een eilandje. Je moet ze zeker bezoeken. Je kunt er enkel naar toe met grote motorboten. Het is een krioelen. In Philae zijn inscripties van de soldaten van Napoleon op de tempels. In de tempel van Isis zie je hoe de christelijke Kopten de figuren van Isis, Osiris en Horus weggekrast hebben, omdat ze ‘heidens’ waren.

De overstromingen van de Nijl schreef men toe aan de god Hapi. Afbeelding: gezette man met vetkwabben en hangborsten. In zijn rechterhand houdt hij de levenstekens: de ankh. Dit is een kruisvorm waarvan het bovenste deel een ovaal is. In de rechterhand op zijn hoofd is er een bos papyrusriet. De wetenschappelijke verklaring van de overstroming is als volgt. De grootste watertoevoer komt van de overvloedige regens van april tot september door de zuidoostpassaat in het hoogland van Abessinië. Het water is roodgekleurd vanwege het meegevoerde slib. Deze watertoevoer bereikt begin juni de Nijl vanaf Khartoem en drukt de bovenloop van de Nijl omhoog. Van juli tot september ontstond daardoor de overstroming in Egypte. In de bijbel lees je de verklaring van Jozef van de droom van farao over de zeven magere en vette jaren. Dit hield verband met de overstromingen van de Nijl. De magere jaren verwijzen naar de te lage of te hoge overstromingen. De lage overstromingen betekenen weinig landbouwgrond, weinig oogst en dus hongersnood. Bij de hoge overstromingen spoelen de landbouwgronden en huizen weg. In de rampjaren is in sommige documenten sprake dat men zelfs de eigen kinderen opat.
De boeren dienden in natura belasting - 30 tot 50% van de oogst - te betalen volgens de grootte van de oogst. Hoe meer overstroming, hoe meer vruchtbaar slib en dus meer vruchtbare grond, hoe groter de oogst. Bij de grotere tempels waren er nilometers of Nijlmeters. Dit zijn grote waterputten die in communicatie stonden met het rivierwater. De priesters en beambten maten de hoogte van het Nijlwater, door te kijken naar de waterstand in deze Nijlmeters. Mooi bewaarde Nijlmeters zie je in de tempels van Kom Ombo en op het eiland Elefantine. Op sommige plaatsen stonden we met onze ene voet op de landbouwgrond en met de andere op de woestijn. Tempels bouwde men niet op landbouwgrond. De boeren werkten met irrigatiemethodes zoals het aanleggen van dammen, kanalen en spaarbekkens. Dit bevorderde het samenhorigheidsgevoel. De overheid, dus in laatste instantie de farao, beschouwde dit gebeuren als een van haar belangrijkste opdrachten.

De Nijl mondt uit in de Middellandse zee en ontspringt bij de Centraalafrikaanse meren.
De lengte is 6671 km. Ze is de langste rivier ter wereld. Ze heeft een stroomgebied van 2,8 miljoen km2. Enkele uitspraken: 'Egypte is een geschenk van de Nijl'. (Hecataeus van Milete). 
'De Nijl maakt van Egypte de grootste oase ter wereld.' (Blokhuis). 
'De Nijl is een geschenk van de goden aan de mensen. (Volksgeloof van de Egyptenaren).

In de Victoriaanse periode ontdekte men de bronnen van de Nijl en de oorzaken van de jaarlijkse overstroming. 50 miljoen jaren geleden bedekte de Middellandse zee een groot deel van Egypte. Later kwam de zeebodem kwam naar boven. Daarbij kwam een langdurige regenperiode: de oer Nijl ontstond: zeer groot met vele bijrivieren.  De uitgedroogde beddingen herkent je op de kaarten: de wadi's in de woestijn. Omstreeks 4000 v.C. ontstond de huidige kustlijn.

Door het gemak van het Nijlverkeer, waren er weinig impulsen voor het verkeer over het land.
Men gebruikte sleden en lastdieren. Interessant te weten dat pas bij het begin van het nieuwe rijk  wiel en wagen binnenkwamen via Klein - Azië. Gelijktijdig begon men te werken met het paard als trek- en rijdier. De vruchtbare Nijldelta leverde geen hout voor de talrijke boten. Er waren weinig of geen bomen in Egypte. Hout werd ingevoerd. De meeste boten werden uit papyrus gemaakt.
Een feloeka is de huidige zeilboot op de Nijl; bij de toeristen bijzonder in trek. Een feloeka heeft een groot, dikwijls wit zeil. Grote, donker gekleurde mannen - Nubiërs - zijn de stuurmannen.

Cruises

In elk reisverslag over varen op de Nijl is er sprake van cataracts, waterval. De eerste cataract van de Nijl ligt in Assoean, de grensstad met Nubië, het huidige Soedan. Wij vonden dat geen echte waterval, wel stroomversnellingen met talrijke zware obstakels in de vorm van rotsblokken zodat geen verdere doorvaart mogelijk is voor Nijlboten. In totaal zijn er zes; de laatste is bij Khartoem, de hoofdstad van Soedan.
Zoals de meeste toeristen maakten wij een cruise op de Nijl van enkele dagen. Ons traject was van Luxor en Assoean. Andere toeristen deden dit traject in de andere richting. Langs de kade zagen wij de bekendste hotelboot liggen: de Sudan. De gereconstrueerde hotelboot Sudan kennen veel mensen bij naam, omdat hij een rol speelde in 'De moord op de Nijl' van Agatha Christie van 1936. Het boek werd verfilmd in 1989 met Peter Ustinov als Poirot. De andere hoofdrolspelers waren: Mia Farrow, David Niven en Faye Dunaway.  De Nijlboten  varen niet verder varen dan Assoean. 
Na elke trip kregen wij op de boot een drankje en warme doekjes. Goede momenten om informatie uit te wisselen (kennismanagement...). 
Op het zonnedek kan je lezen, praten en vooral kijken naar het leven op en naast de Nijl. De zonsondergangen zijn mooi. We genoten van stiltes die af en toe onderbroken werden door de oproep tot gebed vanuit de minaretten met gekleurde lampjes.
Zeker niet te missen voor koffie of thee : het terras van het Old Winterpalace in Luxor en vooral van de Old Cataract in Assoean. De Winterpalace was een vroeger vakantieverblijf van de laatste koning, namelijk koning Faroek. Deze laatste werd afgezet door een coup van generaals waaronder Nasser die dan de president werd. Winterpalace was een van de eerste hotels naar Westerse normen, vooral gericht naar het Engelse publiek. Uit dezelfde periode stamt het hotel uit Cairo. De Old Cataract sluit wat vroeger, we geraakten er binnen via de New Cataract.

naar boven

Farao's

Farao Narmer
Tot voor enkel jaren zagen de egyptologen in het palet van Narmer het symbool van het samenvoegen van Opper- en Neder Egypte in de persoon van farao Narmer. Op de voorkant staan de symbolen van Beneden Egypte. Op de achterkant stonden de symbolen van Opper - Egypte.
De moderne egyptologie ziet in de afbeelding eerder een dankoffer van de koning voor een succesvolle veldtocht naar de westelijke Delta. Bovenkant: koppen van een koegodin. Voorkant: een staande koning zal met een knots een geknielde vijand neerslaan. Hij draagt de witte kroon als koning van Opper - Egypte en met de valse koningsbaard. Ernaast: Horusvalk staand op een bundel papyrusriet (Delta). Achterkant: de rode kroon van Neder – Egypte.

Andere benaming voor farao is koning. De koningen, de oude Egyptische farao's waren god-koningen op aarde. Na hun dood werden ze goden. Je ziet ze vaak afgebeeld met de krom- of herderstaf en de dorsvlegel. De farao’s die het sterkst in onze herinnering leven zijn: Echnaton (ene God), Toetanchamon ( grafschatten, dodenmasker) , Ramses II (Abu Simbel) en Cheops (grote piramide).
Kartouche is het ovaal dat de naam bevat van de koning. Van de periode van het Middenrijk kreeg de farao vijf verschillende namen.
Echnaton
Iedere ontwikkelde burger verbindt deze farao met Nefertiti, zijn vrouw vereeuwigd in de mooie, veelkleurige buste en met de invoering van de ene god.
Echnaton (andere schrijfwijzen: Achnaton, Akhenaton, Amenhotep IV, Amenophis IV). Door het opleggen van het monotheïsme, brak hij de macht van de priesters van de oude Amon-cultus, sloot hun tempels en gebruikte hun inkomsten voor zijn eigen doeleinden. Na zijn dood kreeg de Amon-cultus opnieuw wind in de zeilen.
Ramses II
Leefde negentig jaar. Zijn mummie bevindt zich in het Egyptisch museum te Cairo. Hij is de farao van de bijbelse Exodus. Deze farao kwam in confrontatie met Mozes. Tijdens zijn heerschappij van 1279 tot 1212 v. C. richtte hij veel beelden op, tempels en graven. Gedurende zijn 67 jaar lang bewind; liet hij tal van grote bouwwerken optrekken zoals de tempel van Abu Simbel. Hij maakte een einde aan de conflicten met de Hittieten. Boeiend vonden wij de commentaren op zijn ijdelheid. Zo voegde hij zijn troonnaam toe aan alle monumenten die de vorige koningen hadden opgericht. Hij stak de pluimen op zijn hoed.

Op veel monumenten zijn Isis, Osiris en Horus afgebeeld. Isis is de vrouw van Osiris, hun zoon is Horus. De oom Seth was de slechterik. Onthoud dat de verering van Isis bleef duren in de Grieks -Romeinse tijd. Er zijn ook verbanden tussen de moedergodin Isis die haar zoon zoogt en de figuur van Maria en het kind Jezus, die ook de redder is. De Kopten deden jacht om die 'heidense' voorstellingen' van Isis, Osiris, Horus en Seth weg te krabben.
De zonnegod Re was de voornaamste godheid in Egypte. De zonnegod had verschillende gedaanten en naargelang van de streek een eigen naam.
De farao was zijn zoon. In het Nieuwe Rijk (Ramses II) kreeg hij de naam Amon-Re. Het was de koning Echnaton die probeerde de godsdienst van een god op te dringen. Tevergeefs. De goden leefden ook tussen de mensen in de tempels. De mensen gaven offers, baden en onderhielden rituelen om de goden gunstig te stemmen. Priesters en priesteressen waren de bemiddelaars.

In de Egyptische kunst zijn er veel afbeeldingen van goden aan. Meestal beeldde men de goden af met dierenhoofden. Deze dierenhoofden verwezen naar de functie van deze goden.

• havik: vogel die vanuit de hemel neerkijkt; Horus, god van de hemel.

• leeuwenkop: leeuw symbool van vechtlust; Sechmet, god van de oorlog.

• jakhals, hond: dieren die ronddwaalden bij graven en lijken; Anoebis: god van de begraafplaatsen en beschermer van de doden.

• kat: lief, zachtaardig; Bastet, godin van vrede.

• ibis, wijze vogel; Thot, god van het schrift.

naar boven

Steden aan de Nijl  
Op de rechteroever ligt Luxor met als belangrijkste attracties de tempel en het kleine museum. 
Er vlak tegenover liggen de monumenten van de dodenstad Thebe. Drie kilometer verder staat het tempelcomplex van Karnak.
Luxor, Thebe en Karnak vormen een geheel vormen. In Karnak bevelen we het licht- en klankspel aan. Luxor is meest bekende toeristische plaats van Opper Egypte. Het is ook een aangename stad om te flaneren langs de oevers van de Nijl.
Na Luxor gaat de Nijlcruise verder naar Esna, Edfoe en Kom Ombo. In het reisjournaal geven we meer uitleg.
Het Karnak tempelcomplex is het grootste godsdienstig bouwwerk ter wereld?
Als we rondwandelden kwam er precies geen einde aan de zuilen en de tempeloverblijfsels. Een ongelofelijk mooie site.
In de meeste tempels staat er geen Egyptische beeldhouwkunst. De beelden zijn vernield of ondergebracht in binnen- en buitenlandse musea. Dank zij de musea van Cairo en Luxor en de talrijke afbeeldingen (imaginaire of virtuele musea) zijn we ons bewust van de onvergetelijke schoonheid van de Egyptische beeldhouwkunst.

Luxor is een aangename toeristische stad met een mooie promenade aan de Nijl. Luxor heeft veel hotels in en net buiten de stad. Daarenboven komen de honderden hotelboten langs. Flaneren is aangenaam zeker 's avonds met de lichtjes van de Nijl en de verlichting in de bomen en van de torentjes van de moskees. Kijk zoals wij naar de calèches en naar het verkeer dat nogal chaotisch verloopt. Je kunt er ook fietsen en auto's huren. Of ezeltjes om onder begeleiding zaken te gaan bezoeken. De tempel van Luxor ligt vlak naast de Nijl en de kustweg. Bezoek de kleine maar mooi ingerichte museum in Luxor. Aangenaam en leerrijk.

Zij die in Karnak een licht- en klankspel hebben beleefd, raden dit aan iedereen aan.  Meestal is dit niet inbegrepen in de prijs. De reisgidsenzorgen voor de kaartjes en het vervoer. Elke avond zijn er vertoningen. Soms begint de eerste al om 17.30; ze duren zowat een uur in het Engels, Frans, Italiaans, Russisch, Spaans, Arabisch. Wij zagen het Nederlands niet vermeld.
In Karnak schoven we langzaam mee met de talrijke toeristen. Soms hadden we het idee dat het een bedevaart was, een religieus gebeuren. Het is een avondlijke tocht door het complex. Koorden spannen iedere keer een andere ruimte, zodat je in groep blijft. Het geheel is sterk professioneel met veel intellectuele maar ook met emotionele en esthetische momenten. Men probeert je te dompelen in de oudste beschaving ter wereld, die nog altijd appèl doet op de essentiële levenswaarden: geluk, vriendschap, liefde, man - vrouw, volwassene - kind, mens en natuur, leven en dood. 
Bij heel wat tempels was er een heilig meer. Dit had vooral de functie van rituele reiniging. Tevens was dit de ligplaats voor de dodenbark.

Esna ligt 55 km ten zuiden van Luxor. Elk schip legt eraan in de nabijheid van de Nijlbarrage, aangelegd door de Engelsen om de overstroming te reguleren. de tempel van Chnoem (scheppergod) gebouwd in de Ptolemeën (delen 41 - 54 n. C.). De reliëfs zijn eerder plomp.  moet een lange trap nemen om te dalen. De tempel ligt tussen huizenblokken. Aan de achterzijde zie je mooie huizen met scheuren. Onze gids beweerde dat deze mensen een appartement kregen langs de Nijl maar weigerden te verhuizen. Ze doen aan schattenjacht. Hun huis staat immers op overblijfselen van delen van de tempel en ze hopen schatten te vinden.

Edfoe ligt 100 kilometer ten zuiden van Luxor. Hier is de best bewaarde tempel van Horus, zoon van Osiris en Isis, die vocht tegen zijn kwade oom Seth, die Osiris had vermoord. De tempel stamt uit de Ptolemeeëntijd. Meestal gaan de toeristen met een calèche met 4 personen door een lange straat met souvenirs.
Een andere traditionele stopplaats is Kom Ombo met de befaamde dubbeltempel. De ene is gewijd aan Horus, de valkengod. De andere aan Sibek, de krokodillengod. Er is een plaats waar de toeristen moeten drummen. Achter aan de tempel bevindt zich afbeeldingen van chirurgische instrumenten. We hoorden de commentaar van verschillende gidsen over de betekenis van deze instrumenten. Voor de enen waren de oude Egyptenaren de uitvinders van de belangrijkste moderne instrumenten. Anderen waren veel bescheidener.
In vele tempels is er voor aan het geboortehuis en dit om de goddelijke oorsprong van de faro te memoreren. Er zijn namelijk legenden dat een farao verwekt wordt door een god. Onze gids beweerde dat deze geboortehuizen ook werden bezocht door vrouwen die pas bevallen waren.
Dendera: ongelooflijk mooie ligging van de tempel van de vrouwelijke farao.

Assoean is de laatste belangrijkste Egyptische grenspost. Nu is er daar een groot meer.. . met krokodillen. Op het Assoeanmeer zijn er een beperkt aantal zeer luxueuze hotelboten. Zij leggen aan vlak voor de tempels van Abu Simbel.
In 1999 waren de tempels van Abu Simbel voor de toeristen nog niet toegankelijk via wegvervoer (zeer vermoeiend en soms gevaarlijk wegens het roekeloze rijden). Je bent verplicht met Egypt Air te reizen. De luchthaven van Abu Simbel is recent vernieuwd en is comfortabel. Je krijgt geen gereserveerde plaatsen. Reken op vijf uur voor heen en terug vanuit het hotel.
Abu Simbel is een regio die zichzelf moet bedruipen. Er is betrekkelijk weinig bewoning.

Verder op is het gebied van Nubiërs, nu Soedan. De Nubiërs waren samen met de Aziaten de traditionele vijanden van de koningen. Elke koning die wilde pochen met de veroveringsoorlogen, beeldde zichzelf uit met een reeks overwonnen Nubiërs en Aziaten.
Nubië was belangrijk voor het goud. De oude Egyptenaren beschouwden goud als het vlees van de goden. Goud was immers niet vergankelijk. De vorsten droegen gouden sieraden. Om hun onderdanen goed te stemmen en te overbluffen gooiden ze hen gouden sieraden toe. Bij de mummificatie was het goud altijd aanwezig. Spijtig genoeg vormde dit tevens een onweerstaanbare aantrekkingskracht voor de grafrovers.

naar boven

Gidsen, souvenirs

Gidsen
In een georganiseerde reis is een plaatselijke gids inbegrepen. Meestal zijn ze goed opgeleid en meertalig. Op sommige plaatsen (piramides, musea...) komt een bijkomende plaatselijke gids.
Steevast leiden de gidsen je naar 'officiële' papyrushandels. Ze beweren dat deze winkels onder toezicht staan van het ministerie van Toerisme en zo een officieel erkenning hebben. Dit om de papyrus die nagemaakt is uit bananenschillen te elimineren. Je krijgt uitleg hoe de papyrus wordt gemaakt, geweekt. De bruine achtergrondkleur komt omdat deze vellen lager liggen in een bad, dan de vellen met een witte achtergrondkleur.
Naast de papyrusfabriek staat een juwelenzaak of goudhandel op het programma van georganiseerde reizen. Men verkoopt er 18 karaat juwelen per gewicht. Keer op keer zie je de klassieke voorstellingen van Nerfetiti, van de mestkever enz.
Het Egyptische pond (livres egyptiens) is onderverdeeld in 100 piasters. Ponden en piasters zijn briefjes, wat soms verwarrend is. Uit de doppen kijken. Voor de kleine fooien gebruik je best piasters (10 tot 50 piasters). Invoer van Egyptische geld is niet toegelaten. Houd je wisselbewijzen bij. 
Neem dollars, euro's en/of een kredietkaart mee. De banken en wisselkantoren zijn op de middag gedurende enkele uren gesloten. In grote hotels zijn er meestal geldautomaten. Voor het vliegtuig naar Abu Simbel konden we niet betalen met kredietkaarten; verplicht cash in dollars of in L.E.

Souvenirs
Een soek is een overwelfde straat met winkeltjes en werkplaatsen. Naar onze ervaring zijn de soeks vooral bestemd voor de plaatselijke bevolking. We zagen vooral voedsel verkopen, specerijen en werkplaatsen voor kleine herstellingen. Op de uiteinden van deze straten was de handel eerder gericht op de toeristen: kleren, souvenirs, tassen, prullaria. Als je vijftig meter verder gaat zijn de toeristen minder of niet te merken. De meest gehoorde zin als je shopt is: Best price. Als je over de prijs onderhandelt: wees waakzaam zonder het onderste uit de kan te willen halen. Maar met verlies verkopen ze nooit.

De mestkever of scarabee zagen we in elke souvenirwinkel en verkoopt men als amulet, als geluksbrenger. Op de gladde onderkant zijn er inscripties. De lang gerekt ovale vorm heeft tevens de vorm van de kartouche.
De mestkever is een geliefd symbool omdat ze verwijst naar de wedergeboorte. De kever verdween elke dag onder de grond en bij zonsopgang met het mestballetje boven de grond kwam. De oude Egyptenaren beschouwden de mestkever als het symbool van de eeuwige cyclus van geboorte en dood dus van de wedergeboorte. Tevens verbond men ze met de Amon, de zonnegod die opkwam, op de middag hoog stond en onderging.

We zagen de scarabeeën tussen de hiëroglyfen op de graven en op de tempels. De grote scarabee is in de tempel van Luxor.

naar boven

Geschiedenis : vanaf de Romeinen

In 30 v. Chr. wierp Octavianus (de latere keizer Augustus) zich op als de heerser over Egypte. Hij had zijn rivaal Antonius verslagen in de zeeslag nabij Actium. De laatste koningin van Egypte, Cleopatra VII, had zich van het leven beroofd door een beet door een giftslang. Velen onder ons zullen zich Cleopatra herinneren van de films.
De Romeinen hadden veel belangstelling voor Alexandrië. Alexandrië, in de delta, had vroeger een grote bibliotheek en was een centrum voor wetenschappen. Het grootste deel van deze bibliotheek verdween na de oorlogshandelingen van Julius Caesar.
De Romeinen beschouwden Egypte als hun graanschuur. Het grootste deel van de graanoogst ging naar de burgers van Rome.
Het Romeinse massatoerisme verdween met de overwinning van het christendom. De Koptische christenen namen bezit van veel tempels voor hun godsdienstbeoefening. Veel respect hadden ze er niet voor. Vaak krasten ze de afbeeldingen van de goden weg. Veel afbeeldingen zijn gedeeltelijk verborgen door de vroegere rookwolken van de vuren die nodig waren voor de liturgie en voor het dagelijkse koken.

De christelijke reizigers op weg naar het Heilig Land bezochten Egypte, het land waar de Israëlieten in verdrukking leefden. Denk aan de Exodus met Mozes en Ramses II. Ze bezochten de heilige plaatsen waar de Heilige Familie had gelogeerd na de vlucht voor Herodes. Kluizenaars en kloosters oefenden een aantrekkingskracht uit op deze geringe stroom toeristen.

Meer en meer onderstreept men de belangrijke rol van de Kopten in de eerste eeuwen van het Christendom. Anthonius de Grote (251 - 356) werd in 270 monnik en kluizenaar. Hij was de grondlegger van de woestijnkloosters in Egypte, die van de Middellandse Zee over heel Europa uitzwermden. De kledij bleef dezelfde: de zwarte habijt als symbool van de armoede; de monnikskap met de twaalf sterren die verwijzen naar de twaalf apostelen. De woestijn is de bakermat van de drie monotheïstische godsdiensten: Jodendom, Christendom en islam.
Na de val van het Romeinse Keizerrijk kregen de Kopten veel invloed in Egypte. Enerzijds omwille van de steun van het christendom, dat zich meer en meer liet gebruiken voor politieke doelen. Daarenboven behoorden zij tot de intellectuele en economische bovenlaag.

Momenteel vormen de Kopten in Egypte een minderheid van zowat 10%. 90% van de Egyptenaren zijn Islamieten. De Kopten hadden het bijzonder moeilijk door de nationalisten van Nasser.
Het hoofd van de Koptische kerk heeft zijn zetel in Alexandrië. De emir was vroeger verantwoordelijk voor de belastingen. Hij liet zich bijstaan door Kopten. Tot ver in de middeleeuwen werden de belastingsregister bijgehouden in het koptisch.
Af en toe zijn er spanningen tussen de Kopten en de Moslims. Men schrijft dit vooral aan de politieke context. In tijden van verkiezingen gaan de staatsmedia nogal eens suggereren dat bij verdere ‘toegevingen’ aan de Koptische christenen deze laatsten het islamitische Egypte zouden kunnen bedreigen en dus de belangen zouden schenden van Egypte. Dan komt de reactie uit de kant van de Kopten en van de mensenrechtenbewegingen om deze discriminatie aan de kaak te stellen.

Koptische kloosters: Als je verblijft in Cairo bestaat de mogelijkheid om enkele Koptische kloosters te bezoeken. Dit raden wij sterk aan.

Arabische heerschappij, die begon met de verovering in 641. Het samenleven van de Arabieren met inheemse christenen en Joden verliep niet zo vlot. Ze hadden het zelf niet voor 'toeristen'. Blokhuis spreekt zelfs over vreemdelingenhaat. Dit werd in de hand gewerkt door de kruisvaarders die geregeld Egypte bezochten.
Zoals de Koptische christenen betoonden de Arabieren weinig eerbied voor de monumenten. Stenen werden opnieuw gebruikt voor hun bouwwerken en de schatten van de grafkamers dienden vaak om de soldij te kunnen betalen.
In 1571 begon de Ottomaanse heerschappij. De Turken lieten meer toeristen toe. De weetgierigheid en de commerciële belangstelling gingen hand in hand.

Op 1 juli 1798 begon de driejarige Franse heerschappij. Dit bracht de wetenschappelijke en culturele belangstelling voor Egypte in een stroomversnelling en de definitieve openstelling van Egypte naar het Westen. Hier en daar zie je nog graffiti van de Franse soldaten. Belangrijk hierbij is de vondst in 1799 van de steen van Rosette (in de Delta) die in 1822 aan de Fransman Champollion de sleutel bood voor de ontcijfering van het Oudegyptische schrift. Die steen bevatte dezelfde tekst in drie talen. Belangrijk hierbij is te weten dat de kartouche een belangrijk referentiepunt is: een cartouche is een ovaal met hiëroglyfen en bevat in de regel de naam van een koning. Van de periode van het Middenrijk kreeg de farao vijf verschillende namen.

Recente geschiedenis (info Wikipedia)

Suezekanaal - Sinaai - oorlog en vrede
Egypte kreeg schulden door het moderniseren na 1822 en de aanleg van het Suezkanaal.
In 1882 trokken Britse troepen het gebied binnen om hun belang in het kanaal te beschermen. Zij kregen zo het land en het voor het Britse Imperium uiterst belangrijke kanaal onder controle. De gegarandeerd vrije doorgang van het kanaal werd in 1888 geregeld in de Conventie van Constantinopel. Deze toestand bleef tot 1952 gehandhaafd. De Nederlandse troepen werden tijdens de Politionele Acties via het Suezkanaal naar Indonesië gebracht.
Op 26 juli 1956 - vlak na de onafhankelijkheid van Egypte - werd het Suezkanaal genationaliseerd door de regering van president Gamal Abdel Nasser en onder beheer gebracht van de Suez Canal Authority.
Dit gebeuren leidde tot een oorlog tussen Egypte en een coalitie van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Israël. De oorlog, die een week duurde, wordt de Suezcrisis genoemd. Het gevolg van de oorlog was dat het kanaal enige maanden gesloten was. De Verenigde Naties zegden later Egypte het alleenrecht op het kanaal toe. Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 werd het kanaal de grens tussen de door Israël bezette Sinaï en de rest van Egypte en als gevolg hiervan bleef het kanaal dicht tot 5 juni 1975.
In 1979 sloten Israël en Egypte vrede: akkoorden van Camp David (VS) met een . Als gevolg vredesmacht.

Britse protectoraat (1882-1922): In 1882 leidde Ahmed Urabi een opstand van Egyptische militaire ambtenaren tegen de Europese en Ottomaanse overheersing van Egypte. Een Britse expeditiemacht verpletterde deze opstand en hoewel dit een tijdelijke interventie had moeten zijn, bleven de Britse troepen in Egypte, wat het begin van de Britse bezetting en de feitelijke opneming van Egypte binnen het Britse Rijk betekende. De Britse consul-generaal Sir Evelyn Baring, sinds 1891 Lord Cromer geheten, oefende vanaf 1891 het feitelijke gezag uit. Hij voerde een sanering door van de financiën en bevorderde bevloeiingswerken, waaronder de Aswandam (1902). Meer en meer land werd in cultuur gebracht. De Britse officieren bouwden een nieuw Egyptisch leger op.

Onafhankelijk koninkrijk (1922-1952): Als gevolg van groeiend nationalisme verklaarde het Verenigd Koninkrijk unilateraal de Egyptische onafhankelijkheid in 1922. Britse invloed echter bleef de fiscale, administratieve, en regeringshervormingen van Egypte overheersen en het politieke leven. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikte Britse troepen Egypte als basis voor Geallieerde verrichtingen in het gebied. De Britse troepen werden teruggetrokken tot het gebied van het Suezkanaal in 1947, maar het nationalistische, anti-Britse gevoel bleef na de oorlog groeien.

Republiek Egypte (1952-1958) : Op 22–23 juli 1952 wierp een groep ontevreden legerambtenaren o.l.v. die door Luitenant-Kolonel Gamal Abdel Nasser Koning Farouk omver, die militair beschuldigd werd van de slechte prestaties van Egypte in de oorlog van 1948 met Israël  en verklaarden Egypte een republiek op 18 juni 1953. Nasser evolueerde in een charismatische leider, niet alleen van Egypte maar van de Arabische wereld, "Arabisch socialisme" bevorderend en uitvoerend.

Het moderne Egypte: vanaf 1882
De geschiedenis van het moderne Egypte beschrijft Egypte vanaf 1882: toen werd Egypte een Brits protectoraat en duurde totdat Egypte onafhankelijk werd in 1922.
De Britse troepen bleven in het land en de volledige onafhankelijkheid kwam pas in 1952 met de machtsovername van Kolonel Gamal Abdul Nasser (Egyptische Revolutie). De één-partijstaat van Nasser heeft vele veranderingen ondergaan maar is gebleven, eerst onder Sadat, en tot de dag van vandaag onder Mubarak (Moebarak).

Faroek - Nasser - Sadat - Moebarak
1952 Nasser leidde de revolutie tegen Faroek de laatste koning van Egypte. Deze koning was corrupt, hij verbleef o.a. in The Old Cattaract. Nasser gaf Egypte zijn eergevoel en zijn plaats in de wereldpolitiek en in de Arabische wereld. Van toen woog de defensie sterk op de begroting. Zowat 45% van de begroting gaat naar defensie.
Nasser verdreef  Frankrijk en Engeland uit het Suezkanaal. Voor de financiering van de Hoge Dam klopte hij aan bij de toenmalige Sovjet - Unie. Een monument nabij de hoge dam herinnert aan dit feit.
Zijn opvolger Sadat was meer gematigd. Hij sloot vrede met Israël in het Camp David met president Carter. Fundamentalistische moslimgroeperingen vermoordden Sadat.
Je treft  overal het portret van Moebarak aan.  
In het voorjaar 1991 werd Koeweit aangevallen door Irak met als president Sadam.
Hoessein (Jordanië) en Moebarak kozen de kant van de geallieerden. Dat leverde veel goodwill op bij de Westerse landen, o.a. kwijtschelding van staatsschulden.

Toerisme en aanslagen

Bij de aanslag in de Dodenvallei bij Luxor op 17 november 1997 vielen 57 onschuldige toeristen onder het vuur van Moslimterroristen. 
De bedreigingen van de fundamentalisten kwamen na de oorlog met Israël. In 1997 gebeurde dit vlak voor de dodentempel van Hatsjepsoet. Het toerisme stortte  opnieuw in elkaar, wat een economische ramp voor Egypte was. 
Men schat dat zowat een zesde van de bevolking leeft van het toerisme. 
Nu bewaken militairen de toeristische trekpleisters. Voor sommige busreizen rijdt men in konvooi met bewaking. Op de landingsplaatsen voor de Nijlcruise is overal Tourism Police. We kregen nooit een onveiligheidsgevoel.
Egypte is nogal afhankelijk van de steun die ze krijgt van het Westen, vooral van de VS. Deze steun hangt samen met het politieke klimaat, zijn houding t.o.v. Israël en de Arabische wereld. 
Even belangrijk zijn de inkomsten door het toerisme. 

naar boven