Waarom Peru? (Dr. Moeremans)
Als kind en tiener vond ik de verhalen van Cortez (Mexicio - Azteken) en van Pizarro (Peru - Inca's) bijzonder boeiend. Ook de exotische namen zoals het Titicacameer en de Machu Picchu hadden een aparte plaats in mijn reiskast. En het verhaal van Kuifje en de schat van de Inca's koesterde ik. Maar het verhaal kon ik niet reconstrueren. Dank zij internet kreeg ik opnieuw de verhaallijn: "Kuifje zit als gevolg van het vorige avontuur in Peru. Professor Zonnebloem is namelijk verdwenen en het spoor leidt naar Peru. Na veel moeite komen zij allen in een tempel van de Inca's, die hen onmiddellijk gevangennemen. De Inca's zien het amulet dat zij bij zich dragen, en zij worden gespaard van directe dood. Zij mogen zelf hun tijdstip kiezen waarop zij sterven, waarvan Kuifje zeer handig gebruik maakt. Hij kiest een zonsverduistering als tijdstip van hun verbranding, een fenomeen wat de Inca's heilig ontzag inboezemt. Zij denken dat Kuifje de zon kan commanderen en worden onmiddellijk in vrijheid gesteld. Zij krijgen zelf vele schatten en goud mee, en de geleerden worden meteen uit hun trance gehaald."
Toen ik enkele jaren geleden een vriendin enthousiast hoorde vertellen over Peru en  mijn voornemen stond vast:  Machu Picchu bezoeken.

Mijn totaal indruk: mooi, groot land met zeer verscheiden landschappen, een sterke volkscultuur zowel in volksdevotie als in plaatselijke producten. Peru omschrijft zichzelf als het land van de Inca's: dat is hun toeristisch naamkaartje dat het zeer goed doet. Het Incarijk duurde betrekkelijk korte tijd, met omstreeks 1200  de Opkomst in het hoogland en tussen 1438 –1532  Bloei van het Incarijk. In onze gewesten hadden we toen het leenstelsel, de opkomst van de steden, de bouw van kerken en kloosters, waaronder de gotische kathedralen en als data die ons werden ingehamerd: 1492 ontdekking van Amerika door Columbus en 1500 geboorte van Keizer Karel V (koning van Spanje en Duitse kezier) te Gent, met een rijk waar de zon nooit onderging met als kern Spanje.
Dit autoritaire rijk blonk uit in controle op de landbouw (terrascultuur), de bevolking (de drie standen), de handel en dat was mogelijk door het enorme netwerk aan (kleine) wegen. Men liep erover want er waren geen paarden en geen karren (geen wielen). Ze hadden en merkwaardige architectuur vooral in de tempelbouw zonder bogen en zonder cement en een prachtige productie van gouden en zilveren ornamenten, prachtig textiel, aardewerk en keramiek, ook in functie van hun religie. Wel grote afstanden te overbruggen en de aanpassing aan de grote hoogtes is niet altijd gemakkelijk.

naar boven

Enkele F.A.Q.'s  voor senioren en anderen...   Dr. M. Moeremans geriater

• Is reizen in Peru geschikt voor senioren?  Ja, op voorwaarde dat ze 'verstandig' te werk gaan (of beter hun reisleiding) wat betreft de hoogteziekte.  Ik verwijs hiervoor naar mijn bedenkingen over hoogteziekte op een andere plaats in deze : 

• Is reizen in Peru veilig? Ja.

• Vroeg klaar (6 uur) en vlug donker (omstreeks 18 u.).

• Wat valt tegen? De vliegtuigreizen heen en terug. De verbindingen zijn niet altijd goed op elkaar afgestemd. 

• Wat valt mee? Het landschap; geen lichtvervuiling: de sterrenhemel (nog nooit zagen we sterrenhemel zo mooi met het blote oog); de fauna en de flora; het desolate; goed eten en drinken; shopping voor picknicks en voor curiosa. In het algemeen: de ecologische instelling. Wat ons opviel is dat senioren in het algemeen een goede ecologische instelling hebben.

• De reis van huisdeur tot deur van het hotel in Lima duurde ongeveer 24 uur, alles inbegrepen.
  Eerst Brussel - Madrid , daar een nachtvlucht Madrid - naar Lima (vandaar met een bus naar het hotel. Terug LIMA – MADRID 20.55-14.25;     MADRID – BRUSSEL   16.10-18.25

• Fooien: 'overal' gebruikelijk; denk eraan dat het inkomen gemiddeld zeer laag is.

• Afdingen: (normaal) niet in warenhuizen, grotere winkels en in shops van hotels. Wel op straat en op plaatselijke markten. Ding eerst af: tot de helft van de prijs; informeer vooraf bij reisgenoten die al interessant gekocht hebben. Vraag naar hun best price. Ga weg, misschien komen de verkopers terug naar je. Je hebt ook meer kans als je meer zaken koopt.
  Ze verkopen nooit met verlies, maar zorg ervoor dat ze er ook iets aan verdienen: ook dit is duurzaam reizen. De tweede belangrijkste bron van inkomsten in Peru is het toerisme. Zeker voor kleine gemeenschappen is het zeer belangrijk dat ze iets kunnen bijverdienen in de 'grijze economie'.

• Foto's: Geregeld staan langs de weg en zeker op de klassieke stopplaatsen staan vrouwen met kinderen in plaatselijke, kleurrijke kledij. Kinderen zitten met jonge geitjes in hun armen. Neem geen foto zonder toestemming. In vele gevallen vragen ze een kleine fooi, bijv. voor 1 sol mag je een foto maken.  We zagen een man met een valk en vrouwen met lama's, terwijl ze aan het breien waren: fotogeniek.

• Bedrijvige vrouwen en kinderen: voor de toeristen viel het op dat je vooral vrouwen en kinderen ziet die voortdurend bezig zijn: aanspreken, verkopen, en ondertussen haken, breien en spinnen. Mannen zagen we veel minder, die zaten op het veld.

• WC - papier: in de meeste restaurants en hotels, vraagt men  het WC - papier (en ook ander papier) NIET in het WC te werpen. Gebruik daarvoor een apart emmertje. We waren dit niet gewoon en we dachten aanvankelijk dat dit niet gold voor WC - papier. Nochtans is dit zo; de reden: de meeste afvoerleidingen zijn niet gemaakt voor de hoeveelheden WC - papier, vandaar dat er zeer geregeld verstoppingen waren, met al nare gevolgen.

• Taal: het is soms moeilijk te communiceren, tenzij met gebarentaal, omdat heel wat inwoners en personen uit de musea en in het verkeer geen Engels spreken. Op vliegvelden, treinen en in musea (ook de grotere) ontbreekt vaak een vertaling naar het Engels toe. Verkoopsters hebben vaak een rekenmachientje om de prijs te visualiseren, of ze gebruiken een balpen en schrijven op hun hand, of nemen een stokje om de prijs op het zand te schrijven.

• Reispas en reisdocumenten (vouchers):  Neem kopies van al deze documenten.

• Reispas die nog 6 maand geldig is; visum niet nodig;In de reispas moet je het strookje bewaren van de douane. Je kunt een toeristische visumstempel krijgen in Machu Picchu.

•  Voltage: 220 volt/60 Hz, in de meeste gevallen passen de platte stekkers in de stopcontacten; bij de receptie zijn er opsteekstekkers te verkrijgen.

• Reisperiode: hun hoogseizoen wat warmte betreft zijn in  december, januari en februari... maar dan ook (veel) regen, zeker in Arequipa en omgeving, waardoor het landschap in de maanden erna mooi groen is. Wij reisden eind augustus; er zijn wel grote  temperatuurverschillen tussen dag en nacht.

• Kleding:  luchtige katoenen of linnen kleding; bescherm je tegen zon (petje) en insecten (lange mouwen; insectenspray). Ook warme kleding meenemen: fleece (warm maar niet winddicht) truien, sjaals en handschoenen, voor de hoger gelegen gebieden. Ook 's nachts is het er koud aangezien er niet overal verwarming aanwezig is in de hotels.

• Wij droegen  luchtige en sneldrogende katoenen, afritsbare (tropen)kleding met zowel korte als lange mouwen en pijpen aan te bevelen en vergeet de wind/regenjack mee.

naar boven

REISAPOTHEEK (info Dr. M. Moeremans - Tropisch Instituut Antwerpen - Van Rompaey Travel) 

Essentiële geneesmiddelen worden best in de handbagage meegenomen. Zo worden problemen vermeden bij verlies of diefstal van de ingecheckte bagage. Vermijd dat geneesmiddelen worden blootgesteld aan extreme temperaturen.
Voor de samenstelling van de reisapotheek: vraag advies aan je huisarts en aan de reisoperator . Houd tevens rekening met de hoeveelheden als het vloeistoffen betreft. Eventueel voorschrift van huisarts meebrengen in het Engels (of in het Latijn).

• Stick tegen droge lippen: in broekzak of buikzak 

• Zonnecrème; op zijn minst 20

• Pleisters, steriel verband en een windel.

• Schaartje en veiligheidsspelden

• Ontsmettende spray of zalf

• Insectenrepellent

• Antibiotica met breed spectrum

• Darmtransitremmer (een voorbeeld: enterol 250)

• Koortswerend middel en pijnstillers

• Zalf tegen brandwonden. Dit kan ook gebruikt worden bij zonnebrand.

• Schaartje en veiligheidspelden.

• Middel tegen reisziekte (Touristil).

• Middel tegen diarree.

• Reservebril of voldoende voorraad lenzen.

• Jeukstillende zalf.

Een reisgezel werd ziek, gelukkig had hij zijn voorschriften bij (zijn medicamenten was hij vergeten...)In de grotere steden zijn er verschillende apotheken. Het is aan te raden de medicamenten die je dagelijks moet gebruiken bij de hand te hebben en wat reserve; de telefoon en of mail van de huisdokter, voorschriften, eventueel bijsluiters (andere talen), generieke namen van de medicamenten omdat de merknamen kunnen verschillen van land van land.  
Ik veronderstel dat je een 'minimale' reisapotheek hebt. Als je in groep reist is dit makkelijk te organiseren. Niet op verre reizen gaan als je niet fit bent; geen overdreven inspanningen doen; bewegen in het vliegtuig; alcohol beperken in het vliegtuig en op reis, matigheid...Gebruik GSM en mail (in de meeste hotels kan je mailen en bij de internetcafés).

Bloedneus: zeker een derde van ons gezelschap had problemen met droge mond en neus. Enkele hadden last van een bloedneus. Geen watten in de neusproppen, wel neus dichtknijpen en een koud washandje in de nek. Er bestaan speciale bloedstelpende watten: vraag raad bij de apotheker.

Kleine ongemakken: droge lippen (stick), droge lucht in de neusgaten (met korstvorming).

Gastro - entritis: in combinatie soms met de molde symptonen van hoogteziekte. Te wijten aan besmetting; sommigen weten dat aan de (lekkere) rauwe vis in een lekkere marinade.

Tips gezondheid

Inentingen: Contacteer huisarts en Tropisch Instituut te Antwerpen. Hou rekening met soms lange wachttijden. http://www.itg.be/itg/  Tel: +32 3 247.66.66 - Fax: +32 3 216.14.31 -  info@itg.be Nationalestraat 155 - B-2000 Antwerpen

Medicamenten: de klassieke reisapotheek voor warme landen; reizigersdiarree: ORS; geen kraanwater.

Tips: geen ijsjes of ijsblokjes; geen rauwe groenten; geen rauw vlees, vruchten schillen; niet blootsvoet lopen; handen wassen enz. Zie de adviezen van de huisarts en het Tropisch Instituut Antwerpen.

naar boven

PERU - REPUBLICA DEL PERU: enkele algemene gegevens

Peru is uitgestrekt met slechts 2 miljoen inwoners.  Oppervlakte: 1.258.220 km²; België: 30.528 km²; Inwoners:  28.410.000; België: 10.373.000. Hoofdstad:  Lima; Taal: Spaans en Quechua. Godsdienst:  rooms-katholicisme (90%): sterke volksdevotie. Staatsinrichting:  Presidentiële Republiek; Munt: sol = 100 céntimos (1 euro = 3.4 sol; variabel).
Alfabetisme: In stedelijke gebieden kan 87.7 % van de bevolking lezen en schrijven maar er zijn aanzienlijke verschillen in de landelijke gebieden; meisjes krijgen minder scholing dan jongens. Bevolking:  Indianen (45%), Mestiezen (37% - blank/indiaans), blanken (15% is van Spaanse afkomst), minderheden van zwarten, mulatten en Aziaten.  Men heeft de neiging in het algemeen te spreken over mestiezen, om zo geen onderscheid te maken tussen de verschillende etniën. Tijdsverschil: - 5 u GMT en – 6 u / 7u Belgische tijd.

Peru ligt tussen de Stille Oceaan (Pacific) in het westen, Colombia en Ecuador in het noorden, Brazilië in het oosten en Bolivia en Chili in het zuiden. In Peru heb je woestijnen aan de kust, de jungle, en het Andesgebergte. In Peru ligt het hoogste bevaarbare meer ter wereld: het Titicacameer; de Cañón del Colca is een van de diepste ravijnen ter wereld.

naar boven

OVERZICHT VAN DE GESCHIEDENIS

800 – 300 Vc.     Chavincultuur aan de noordkust.

600 – 100 Vc      Paracascultuur aan de zuidkust.

100 Vc. – 600     Nascacultuur in zuidelijk woestijngebied.

Vanaf 400   Mochecultuur aan de noordkust.

Tiwanacultuur en Waricultuur in het hoogland.

Vanaf 750   Opkomst Chimucultuur.

1200  Opkomst incacultuur in het hoogland.

1438 –1532  Bloei van het Incarijk.

1532 – 1569 Verovering door de Spanjaarden - Koloniale periode 1532 - 1824.

Begin 17de eeuw   Opkomst zilvermijnen en zilverexport.

1687  Hevige aardbeving in Lima.

1720 – 1790    Indiaanse opstanden.

1824   Onafhankelijkheid (Bolivar, San Martin)

1840 – 1873  Economische expansie als gevolg van guano export.

1879 – 1883  oorlog met Chili, met als inzet de soda- en boraxnitraatafzettingen in de provincie Tarapaca. Peru moet Tarapaca afstaan aan Chili.

Vanaf 1880   Opkomst rubberexport.

1915    Maqui opstand van indiaanse boeren.

1924    Oprichting APRA met als leider Haya de la Torre.

1941 Grensconflicten met Ecuador.

Eind jaren vijftig      Bezettingen van hacienda’s door boeren en mijnwerkers (Hugo Blanco).

1963 -1968  Presidentschap Fernando Belaunde.

1968 – 1975 President J Velasco Alvarado na een staatsgreep.

1975 -1980 President Morales Bermudez.

Eind jaren zeventig     Opkomst guerrillabeweging Lichtend Pad.

1980 -1985  President Fernando Belaunde.

Midden jaren tachtig   Opkomst guerrillabeweging MRTA.

1985 -1990 President Alan Garcia.

1990 – 2000  President Fujimori.

1992 Arrestatie A Guzman, leider van het Lichtend Pad.

2001 - 2005     President A Toledo

Een aantal van onze reisgidsen keken op naar het buurland Chili, omdat daar de economische toestand fel verbeterd was en de welvaart en de ontwikkelingspeil meer gestegen dan in het eigen land. Ze hadden niet veel lof over hun nationale politie. In een reisbrochure lazen we: "Men kiest altijd de verkeerde leiders en presidenten." Sommigen verwezen hierbij naar de figuur van Pinochet (Chili) die ook veel goede dingen deed voor de welvaart.

naar boven

INDIANENCULTUREN

CHAVINCULTUUR

Eerste belangrijke samenleving (leefden langs de kust van Peru). Ze leverden grote prestaties op gebied van architectuur en beeldhouwkunst. Ook zorgden zij er voor dat maïs op grote hoogten kon geteeld worden. Deze cultuur vormde de basis voor de latere beschavingen in Peru.
Maar zoals vele culturen uit de Andes hadden ze geen geschreven taal. Ze maakten al textiel (van katoen) en eveneens visnetten van katoenen touwen. 

PARACASCULTUUR: Ontstond in de woestijnstreek aan de zuidkust van Peru. Veel informatie over deze cultuur heeft men gevonden op hen begraafplaatsen (“necropolis”). De mummies waren gewikkeld in fijn textiel en samengebonden met koorden. Zij weefden de fijnste textiel uit de pre-Columbiaans samenlevingen maar waren ook goed op de hoogte van waterbeheer en irrigatietechnieken.

NASCACULTUUR: Zij maakten de bekende “Nasca lijnen” en bouwden ondergrondse aquaducten. Recente kennis over deze cultuur is gebaseerd op de studie van de stad Cahuachi. Ze verbouwden maïs, maniok en limabonen en maakten eveneens prachtige aardewerken voorwerpen.
Een bijzonder fenomeen, de Nascalijnen bodemtekeningen die werden gemaakt in de woestijnbodem. Ze stellen dieren of/en planten voor.

WARICULTUUR: Vormden het eerste keizerrijk door bijna alle bestaande culturen in de berggebieden te onderwerpen. Waren erg strijdlustig maar “cultuur” was niet aan hen besteed. Eerste gebruikers van brons. 

CHIMUCULTUUR: Ze leefden in het noorden van Peru en hun hoofdstad was Chan Chan. Zij namen veel over van de Mochucultuur en waren bedreven in de edelsmeedkunst. Veel van de goudschatten die later door de Spanjaarden werden geroofd van Inca’s waren oorspronkelijk van de Chimu ( zij werden opgenomen in de Incacultuur).

INCACULTUUR - Cusco hoofdstad

Cusco was de hoofdstad van het Incarijk. Het Inca rijk besloeg de gebieden van het huidige Peru, Bolivia en de noordkant van Argentinië. Het gehele rijk werd door de Spanjaarden verwoest onder leiding van Francisco Pizarro.  De grootste bloei van het Inca rijk was onder het bewind van Wiraqocha. Ze onderwierpen de stammen met het leger maar de bestuursorganen werden intact gelaten. Enkel de dissidenten werden weggevoerd. De Inca’s waren goede architecten: ze bouwden bruggen, forten en steden met mooie tempels. Ze deden ook aan landbouw in het hooggebergte door het aanleggen van terrassen. Ze legden goede wegen aan maar die waren niet geschikt om karren over te laten rijden omdat ze het wiel niet kenden.  De uitbouw van het wegennet diende voor de verplaatsing van het leger. Wegen waren bij de Inca’s niet direct het symbool van vrije beweging. Sommige stammen mochten zelfs hun provincie niet verlaten. Ze geloofden in de kracht van de zon als weldoener van de aarde. De zonnegod heette Inti, de maangod Quilla.
Op het ogenblik dat de Spanjaarden binnenvielen was het rijk al in verval. De bevolking was erg verzwakt door de pokken die vanuit het noorden het rijk was binnengekomen. Interne conflicten lagen eveneens aan de basis van het verval.  Atahualpa en Huascar leverden een onderlinge broederstrijd en waren meer begaan met elkaar te vernietigen dan met de komst van de Spanjaarden.

Onmiddellijke redenen voor het succes van de Spanjaarden waren o.m. de militaire technologie, gebaseerd op kanonnen, stalen wapens en paarden, infectieziekten, gebruik van schepen en de gecentraliseerde politieke organisatie van de Europese staten en het schrift.

 naar boven

Quechua taal

Officiële talen: Spaans en Quechua. In het departement Puno wordt ook Aymara gesproken: zie http://quechua.org.uk/

Zeker in de Andesgebieden is Quechua als oude cultuurtaal van de Inca's overal aanwezig; ook in de plaatselijke gezangen is dit het geval. Quechua wordt gesproken door circa 13 miljoen mensen in een gebied dat zich uitstrekt van Zuid-Colombia tot Argentinië, maar met name in Peru (4,5 miljoen), Ecuador (1,5 miljoen) en Bolivia (2,9 miljoen). Quechua is de lingua franca van de centrale Andes, vooral omdat het de belangrijkste voertaal was van het Inca-rijk  in de 15e en 16e eeuw. Het wordt geschreven met het Latijnse alfabet. Het aantal moedertaalsprekers van het Quechua is in de loop der tijd sterk afgenomen. Dit komt met name door de dominantie van het Spaans en Portugees in bijna heel Zuid-Amerika. Het wordt wel gesproken in de kleuterschool en in de lagere klassen; het Spaans is wel dominant, er is een zekere tolerantie voor het Quechua. Op onze vraag of er een schriftelijke versie was (nodig voor het hedendaagse onderwijs) verzekerde de gids ons dat een schriftelijke versie daarvan 'kunstmatig' werd gemaakt. Een grotere eenvormigheid is belangrijk voor het overleven als taal ten overstaan van het dominante Spaans, maar is zeker niet voor morgen. (info: Wikipedia, reisgids, eigen opzoeking).

• Uit het Quechua komen woorden als poema, condor, coca, jerky (gedroogd vlees), kinine, papa (Amerikaans-Spaans voor aardappel), lama en vicuña.

• inti raymi = zonnefeest
  Pacha Mama = Moeder Aarde
  Machu Pikchu = oude, mannelijke bergtop (tevens de naam van Machu Picchu, de wereldberoemde Incastad)
  Saksay Waman = doorvoede valk (tevens de naam van het Incafort Sacsayhuamán boven Cuzco; reisgidsen spreken hier over 'sexy woman'
  Pachakamaq = aarde-beziel-er (pacha-kama-q) - De rüine pachacamac bij Lima.

Er zijn vertalende woordenboeken, audio- lessen en een interessante website http://quechua.org.uk/

Knopen taal: quipu en chasqui: Op het 15 000 km Inca wegennet, dat alle belangrijke steden en forten verbond, kwam soldaten, nobelen, handelaars en reizigers er ook snelle boodschappers of chasqui, eigenlijk estafettelopers. Die droegen vaak een halsketting, een quipu waarop ingewikkelde boodschappen aan fijne vlechten hingen, niet in de vorm van schriftelijke boodschappen want naar alle waarschijnlijkheid was er geen geschreven taal. Die vlechten bestonden uit verschillende kleuren en vooral uit kleine, rijen knopen die informatie gaven, men vermoedt vooral numerieke informatie over hoeveelheden mensen, materialen enz.

naar boven

Spaans

Spaans is de dominante taal. Het Peruaanse Spaans (castellano) verschilt nogal wat van het Europee Spaans: uitspraak, vcabulaire, uitdrukkingen; de syntaxis is gelijk

• Ik begrijp het niet…      No comprendo…

• Mag ik…     Puedo…

• rekening  La cuenta

• Postkantoor    Correos

• Postzegel    un sello

• Geld      dinero

• Goedkoop      barato/a

• Duur      caro/a

• prijs     el precio

• Rechts      derecha

• Links        izquierdia

• ijsje      un helado

• Uitgang   la salida

• Markt     mercado

• Bad/ badkamer  el bano

• Warm/ koud water  agua caliente/ agua fria

• Laken    sabana

• Deken     la manta

• WC, toilet   los banos

• Zeep   el jabon

• Ontbijt   el desayuno

• Lunch     el almuerzo

• Diner    la comida

• Lepel   la cuchara

• Mes  la cuchilla

• Vork   el tenedor

 Nog meer SPAANS  

• Buenos Dias   goedendag/ goede morgen

• Buenas tardes   goede middag

• Buenas noches   goede avond/ goede nacht

• Hola!  Hallo

• Hola senora/ senor  Dag mevrouw… mijnheer

• Como esta usted? Hoe maakt U het?

• Goed, dank U  Muy bien, gracias.

• Graag gedaan  De nada

• Het spijt mij Lo siento

• Wat?   Que?

• Waar?  Donde?

• Wie?   Quien? Quienes?

• Wanneer? Cuando?

• Hoe?  Como?

• Hoeveel? Cuanto?

• Pollo kip

• Pollo a la plancha   gegrild

• Pollo a la romana   gepaneerd

• Ajo  knoflook

• Arroz   rijst

• Bocadillo belegd broodje

• Patatas  aardappelen

• Pepino   komkommer

• Pescado   visgerecht

• Salsa  saus

• Mantequilla  boter

• Carne  vlees

• Lomo de cerdo varkensfilet

• Pan  brood

• Café con leche  koffie met melk

• Café solo  zwarte koffie

• Zumo   vruchtensap (zumo de naranje)

naar boven

Onderwijs en gezondheidszorg

Het onderwijs verbetert geleidelijk: meer kwaliteit, minder analfabeet. In de kleinere dorpen zagen we overal de inspanningen om het analfabetisme terug te dringen. In de meeste scholen is een schooluniform verplicht; de ouders dienen dit te betalen. In het openbaar onderwijs is het schoolgeld afgeschaft; er is daarnaast een netwerk van privé - onderwijs dat betalend is en voor de meer begoeden is.

Gezondheidszorg: Is goed verspreid, zeker wat betreft de basiszorg, de dagklinieken en apotheken.

naar boven

Religie en syncretisme

Bijna 90% van alle Peruanen is katholiek. Veel feesten worden gevierd ter ere van katholieke heiligen. Elke buurt, elk dorp, elke streek heeft zijn eigen heilige en dat wordt uitbundig gevierd in en buiten het kerkgebouw. De beelden zijn versierd met linten, bloemen en kransen. Op de beelden die meegedragen worden in de processies zie je vaak fruit, brood enz. als giften voor de behoeftigen. De beelden van de lijdende Christus worden nogal bloederig voorgesteld. Wij vonden het opmerkelijk dat nogal veel beelden met de gekruisigde Christus een rokje droegen.
Veel van deze feesten gaan terug op de tradities van de  Inca's. Toen de Spanjaarden Peru veroverden en kolonialiseerden, wilden zij dat het hele Incageloof zou verdwijnen. Ze vernielden Incatempels en bouwden er katholieke kerken voor in de plaats. De nieuwe kerken waren vaak meer onderhevig aan de aardbevingen; de steunende Inca tempels bleven staan.
De feesten voor Incagoden werden vervangen door katholieke feesten. Het Incageloof verdween niet maar ging voor een deel op in het nieuwe geloof.
Zwarte Jezus - zwarte Maria: In Kenia en Peru hebben we enkele keren beelden gezien van een Zwarte Jezus en een zwarte Maria. Een zwarte Madonna zien we soms ook in onze streken, meestal als gevolg van rook van kaarsen of van scheikundige reacties. In Kenia en in Peru zijn die 'zwarte' afbeeldingen soms zo gemaakt, hoewel ook soms als gevolg van scheikundige reacties.
Syncretisme: wordt als term geregeld in de musea in Peru gebruikt om de onderlinge beïnvloeding van de plaatselijke, traditionele Inca godsdienst met het katholicisme zoals dit opgelegd werd door de
Spanjaarden.
Voorbeelden die ons bijbleven: - een groot linnen doek met heiligen uit de bijbel in relaties met de 'heiligen' uit de volkscultuur; de Jezuïeten gebruikten dit voor hun prediking; het gebruik maken van plaatselijke heiligen zoals de heilige Martinus van Porres (donkere Peruviaan). Typisch voor het syncretisme is het schilderij 'Het laatste Avondmaal'  in de kathedraal van Cusco met op de tafel plaatselijke gerechten zoals de gebraden cavia (cuy). Verder op zagen we de Zwarte Jezus aan het kruis:  De zwarte kleur komt door chemische reacties. Het oorspronkelijke beeld met de Zwarte Jezus werd in een naburige stad geplaatst en had zoveel succes, dat de kathedraal een kopie liet maken. Elk jaar wordt dit beeld door de straten van Cusco in een processie meegedragen als herinnering aan de aardbeving van 1850 die plots op mysterieuze wijze stopte.

Jezus met een rok. De vele beelden zijn meestal met veel overdaad versierd: van lovertjes tot kroontjes. Wat ons wat vreemd overkwam was dat de Christus vaak een (kanten) rokje aanhad in plaats van de lendendoek die wij gewoon zijn. Waarom een rokje? We kregen als uitleg dat men in Peru geen 'ondergoed' kende en ook geen lendendoek. Volgens enkele bronnen die wij raadpleegden, was het zelfs best mogelijk dat Christus op het kruis ook geen lendendoek droeg (en ook geen rok), waarschijnlijk hing hij naakt aan het kruis. Volgens de bijbel droeg Christus een onderkleed zonder naad, die niet werd verdeeld maar de soldaten hebben erom geloot. Dit onderkleed noemt men rok of tunica Christi. De Heilige Rok is een tweedegraads relikwie van Christus en wordt o.a. in Trier vereerd.

naar boven

Rijden: busjes, taxi's, driewielers
We reden met toeristenbusjes. De wegen in en rond Lima zijn voortreffelijk met hier en daar stukjes autosnelweg met tol. Er is veel controle van de politie. De wegen in het binnenland zijn niet zo fameus. Vooral de uitstappen naar de Cruz del Condor op 4800 m. was 'avontuurlijk'. In vele gevallen reed de bus niet ver van de wegboord met een steile afgrond. Bij het passeren dienden we af en toe wat achteruit te rijden. De airco deed het soms niet, zodat we de ramen openden, maar 's avonds was in de bus heel wat stof. Er was geen toilet in de bus, de plaatselijke touroperator kenden de  stopplaatsen waar we iets konden eten, drinken en naar het toilet gaan.

naar boven

Ecotoerisme   Dr. M. Moeremans

Criteria:
- Ecotoerisme moet goed zijn voor de welvaart van de lokale bevolking
- De natuur moet door de opbrengsten voor de lokale gemeenschappen, autoriteiten of plaatselijke organisaties beschermd worden
- Het toerisme moet zo min mogelijk beschadigend zijn voor de natuur
- De activiteiten horen klein te blijven. Niet alleen voor de kleine groepen ecotoeristen, maar door kleine organisaties.
Ecotoerisme gaat vooral om ontwikkelingshulp en milieuzorg gaat. We stelden tot ons genoegen vast dat vele senioren bijzonder goed ecologisch denken.

Tips gezondheid Dr. M. Moeremans

Vliegtuigreizen

Business na rugoperatie
Na een rugoperatie adviseerde mij de chirurg de eerste maanden het wat kalmer aan te doen en voor verre vliegruizen (zoals naar Peru) te kiezen voor Business. Deze meeruitgave achtte hij verantwoord omdat ik zo mijn rug kon sparen op de ergonomische stoel van business klasse. Ik vloog met LAN - (Iberia) en was behoorlijk tevreden over de persoonlijke bediening.  Er is behoorlijk veel beenruimte en men kan in lighouding slapen. Wat niet meeviel was de kleine opbergruimte voor een boek, een krant. Je kunt enkel daarvoor een smalle ruimte gebruiken tegen de voorste zetel die bijzonder moeilijk te bereiken is vanop je plaats.

Algemene richtlijnen
De algemene richtlijnen voor verre vliegtuigreizen blijven geldig, ook in business. De belangrijkste zijn: spataderkousen gebruiken. Ik weet wel dat dit niet aangenaam is, maar het is een bijkomende veiligheid. Daarbij komt het regelmatig bewegen zowel in de stoel als in de gang. Geregeld drinken en matig blijven bij alcohol, wat in business iets moeilijker en ook door het gebruiken van de business lounge. Deze laatste is nogal verschillend volgens de  luchthaven. De beste op mijn reis naar Peru vond ik deze van Lima. Hier tevens mogelijkheid om te douchen en er is een aparte ruimte om een uiltje te vangen. De hapjes en de dranken worden mooi voorgesteld, er is wel een self - service, de gebruikte glazen en bordjes worden geregeld weggenomen.
Tijdens de  vlucht: voldoende drinken maar liefst geen alcohol; matig eten, veel bewegen ook kleine bewegingen met handen en voeten.

Invullen van formulieren
Houd pas in armbereik of een spiekblaadje met de belangrijkste gegevens zoals nummer vliedtuig, data van vertrek en aankomst en een adres dat je kunt gebruiken als verblijfadres.

Hoogteziekte

Voor de eerste keer werd ik geconfronteerd met hoogteziekte bij mijn bezoek aan Peru.  Info: Op de eerste plaats MEDISCHE DIENST van Tropische Geneeskunde Antwerpen; ervaringen van diverse touroperatoren en eigen ervaringen.
MEDISCHE DIENST van Tropische Geneeskunde Kronenburgstraat 43/3 B - 2000 ANTWERPEN 03/247.66.66 en aangevuld met ervaringen en Wikipedia. http://www.itg.be/itg/Uploads/MedServ/nhoogte.pdf

Een duidelijke situering staat op deze website:

"Info uit hun website: Acute hoogteziekte ontstaat door onvoldoende aanpassing aan de lage zuurstofdruk op grote hoogte. Iedere laaglandbewoner kan ermee geconfronteerd worden van zodra hij 4 tot 8 u boven de 2000 m verblijft: 20 % kans vanaf 2000 – 2500 m, en 40-50 % vanaf 3000-3500 m. Personen die rechtstreeks naar hooggelegen streken vliegen, zoals Cusco (Peru, 3225 m), La Paz (Bolivië, 3658-4018 m), Lhasa (Tibet, 3685 m), Leh (Ladakh, 3505 m) e.a. dienen dus zeker rekening te houden met de mogelijkheid van acute hoogteziekte. De gevoeligheid voor acute hoogteziekte verschilt individueel en is niet afhankelijk van de graad van fysische training, noch van het aantal keren dat men reeds op grote hoogte verbleef. De individuele gevoeligheid is wel redelijk constant: indien men reeds eerder last gehad heeft, heeft men meer kans om opnieuw last te hebben bij een volgende gelegenheid. Patiënten met hart- en longaandoeningen lopen meer risico.  
− Verblijf, indien mogelijk, eerst enkele dagen op een intermediaire hoogte (± 2.000 m); ideaal gesproken heeft men een hartfrequentie (polsslag) bij rust lager dan 100 per minuut.
− Vermijd slaapmiddelen en overmatig gebruik van alcohol.
− Eens boven de 3000 m stijgt men idealiter met maximum 300-500 m per dag (om te slapen - men mag overdag wel hoger gaan, dit bevordert de acclimatisatie zelfs).
− Vanaf 4500 m hoogte zal men slechts met maximum 150 m per dag stijgen.
− Men dient absoluut voor een voldoende vochtinname te zorgen (minstens 3 liter, maar dikwijls nog meer; de urine dient helder te blijven!), zelfs indien er geen dorstgevoel aanwezig is, omdat het vochtverlies via de ademhaling sterk toeneemt (o.a. door de hyperventilatie in een omgeving met een verlaagde atmosferische druk). Het gebruik van Diamox® leidt ook nog eens tot extra vochtverlies."

Hoogteziekte (bergziekte) kan optreden als een persoon zich te snel naar grote hoogtes verplaatst, vanaf van 2500 meter, maar meestal treedt hoogteziekte op boven de 3500 meter.
Ik zaal hier niet ingaan op de fysiologische veranderingen. Ik beperk met tot 'milde' en 'ernstige' symptomen. Mijn reisgenoten en ikzelf hadden te maken met de milde symptomen, gelukkig niet met ernstige symptomen. Ze hadden allen zorgvuldig de preventieve maatregelen gevolgd: medicamenten, power drinks

Diamox kan  wat het optreden van milde en voor korte tijd ook ernstige symptomen oorkomen. Dit is echter geen geneesmiddel dat het effect van verblijven op grote hoogte teniet doet. Wanneer direct afdalen niet mogelijk is kan Diamox als noodmaatregel ingezet worden. Het preventief gebruik van Diamox is zeer omstreden.

Milde symptomen

(Lichte) hoofdpijn - Duizeligheid  - Slapeloosheid - Slechte eetlust, misselijkheid

Algeheel malaisegevoel - Onregelmatige ademhaling in de slaap - Verlaagde urineafgifte

Licht oedeem op handen, voeten en gezicht; Oedeem is een opeenhoping van extracellulair vocht in weefsel.

Tintelende vingers - Algemene raadgevingen: Bij milde symptomen is het meestal voldoende om 1 à 2 dagen niet verder te stijgen en zo het lichaam de gelegenheid te geven zich aan de hoogte aan te passen.

Ernstige symptomen

Zware hoofdpijn (die niet verdwijnt met pijnstillers) - Abnormale oververmoeid, moeilijk ademhalen (ook bij rust)

Ophoesten van roze, roestkleurig slijm - Verlies van coördinatie - Onverschillig, apathisch gedrag

Blauwachtige lippen en/of nagels - Bewusteloosheid

Algemene raadgevingen : enkel één mogelijkheid: afdalen. Het dalen met 500 tot 1000 meter heeft bijna altijd een verlichtend effect op de symptomen, die na een aantal dagen over moeten zijn.

Preventief: inname van medicamenten, naam Diamox (wat het optreden van milde en voor korte tijd ook ernstige symptomen kan voorkomen. Dit is echter geen geneesmiddel dat het effect van verblijven op grote hoogte teniet doet. Wanneer direct afdalen niet mogelijk is kan Diamox als noodmaatregel ingezet worden. Geleidelijke overgang van laag naar hoog; het is zeker niet aan te bevelen vanuit West-Europa onmiddellijk te vliegen naar bestemmingen op grotere hoogte zoals Cusco (Peru).
Niet te veel fysieke inspanningen: niet lopen, klimmen. Geregeld power drinks gebruiken: niet zo bijzonder lekker en bevat veel suiker. De inlandse bevolking en de gidsen drinken dit ook en daarnaast kauwen ze op gedroogde colablaren en bij elk hotel staat bij de receptie gratis thee met colathee en ernaast colablaren. Er is een keuze tussen verschillende medicamenten. Wij gebruikten: enkele pillen voor. Houd ermee rekening dat je daardoor geregeld moet plassen. In de meeste hotels op grotere hoogte en de medische opvangcentra in de meeste toeristische plaatsen kan men een zuurstofkuur op fles vragen. Gedurende 5 tot 10 minuten kan men via een masker zuurstof inademen. In de meeste gevallen voelt men het einde ervan en zekere verlichting van de symptomen, vooral van de hoofdpijn. Men kan dit  enkele keren per dag doen.
 

naar boven

Fauna - flora - bergen, valleien

Alpaca : witte lama´s. Hun wol is fijner en duurder dan dat van de gewone lama´s. Ook zien we hier de viscache, de konijneekhoorn. Andere diersoorten die je geregeld ziet: gewone lama, vicuna en de alpaca.
Drie vulkanen: Ampato, Sabancaya en de Hualca waarvan de toppen met sneeuw zijn bedekt. Al snel Vallei van Chivay (3651 meter):vrouwen verkopen Aalpaca sjaals en kledingstukken. Stapels stenen langs de weg, de apacheta´s,  wijzen de weg naar de hemel als eerbetoon aan de berggoden. Deze stenen werden hier oorspronkelijk neergelegd door de mensen die veilig de vulkaan over waren gestoken, maar tegenwoordig bouwen ook veel toeristen een heuveltje vertelt de gids.
Chivay geeft de toegang tot de Colca Canyon met een grandioos uitzicht op de terrassen die tegen de bergwand aanliggen.  Een toeristische bezienswaardigheid zijn de warmwaterbronnen van Calera; wij vonden dit niet zo interessant, ook n iet het begeleidende eten en dansen op het programma. 
De Andes condor is de grootste vliegende landvogel van het westelijk halfrond, met een vleugelwijdte van meer dan drie meter; totale lengte ongeveer de 1.2 meter. Mannetjes en vrouwtjes wegen beide tussen de 11000 en 15000 gram. De condor heeft een kale kop die makkelijker schoon te houden is, Volwassenen zwarte veren en hebben zij een witte kraag die groter is bij mannetjes. De condor kan op een hoogte van 3000 tot 5000 meter leven en zweeft op de thermiekbellen, door bijvoorbeeld 's morgens vroeg te vertrekken uit een Andesvallei en zodoende zich omhoog te bewegen door warme lucht te gebruiken. Een condor reist soms meer dan 200 kilometer op zoek naar aas en soms vogeleieren. We hadden wat geluk heel wat condors te zien rondvliegen, steunend op thermiek, in de Mirador Cruz del Condor. De condors slapen op de steile rotsrichels onderin de kloof en vliegen uit zodra de zon en de wind voor voldoende thermiek zorgen. Gedragen door de opwaartse luchtstroom cirkelen de condors rondjes in de kloof en klimmen daarbij steeds hoger, tot ze het dal kunnen verlaten om in de omgeving op zoek naar voedsel te gaan.  We hebben geluk dat we op het einde van ons bezoek heel wat condors zagen want we begonnen ons geduld te verliezen.  Inca's zagen de condor als vertegenwoordiger van de bovenwereld. omdat ze de boodschapper was van de goden. Het uitzicht over de vallei, de rivier en enkele kleine meertjes is, maar de weg is lang, bochtig en lijkt ons soms gevaarlijk.  

De religie van de Inca's hangt nauw samen met de fauna en flora n de natuur in het algemeen. Tot de sterkste symbolen behoren:

• zon en maan

• bergen: zijn de verbinding tussen hemel van de goden en de mensen op de aarde; alle bergen zijn daarom 'heilig'.

• water: water is een symbool van de goden, vooral het water dat komt uit de bergen heeft een heel speciale betekenis; de combinatie van berg en water geven is voor de Inca een sterk dubbel - symbool

naar boven

Muziek - panfluiten
We kennen de panfluiten die in onze gewesten bespeeld worden door Peruviaanse 'straatmuzikanten' In drukke winkelstraten, op straatfeesten, in stations zien en horen we optreden met bijhorende traditionele kledij en de onafscheidbare muziek cd-rom's die ze te koop aanbieden, of een hoe om een bijdrage te geven. In verschillende hotels en restaurants treden dergelijke groepen op voor de toeristen. Aanvankelijk is dit best aangenaam, maar na een tijdje is dat van het goede teveel, vooral omdat ze de geluidsversterking sterk aanlaten. In sommige gevallen zijn er kleine optredens van dansers. In de dorpen en op de eilanden worden de toeristen uitgenodigd om de volksdansen mee te doen. Bij de meeste archeologische plaatsen zijn er verkopers van muziek cd-roms die het over een andere boeg gooien: ze verkopen muziek die 'rust geven, ontspanning, meditatieve muziek enz'. We hebben zo'n cd-rom gekocht en dat was best aardig in de auto. De muziek die men speelt in de optochten en stoeten is luidruchtiger en zit vol dynamiek, niet in het minst doordat ze ondertussen dansen. In enkel optochten ter gelegenheid van Hemelvaartsdag waren er kleine fanfares die hoempapa speelden, zoals dit bij ons ook het geval is. Ervoor liepen de dansende kinderen en volwassen die ook relieken en religieuze vaandels meedroegen.
naar boven

Eten en drinken

In het algemeen is de keuken in Peru verzorgd maar niet speciaal. Het is een menging van Creoolse keuken met de Europese keuken. Welke zaken krijg je geregeld op je bord in allerlei bereidingen? aardappelen - maïs - asperges - kip. Kippen: op onze busreizen zagen we heel wat kippenkwekerijen, meestal een eind verder van de grote weg. In het binnenland zie je boeren die geiten, koeien hielden.
Het ontbijt verschilt van hotel tot hotel in kwantiteit en kwaliteit; omdat we soms vroeg dienden te vertrekken was het ontbijt niet zo uitgebreid, al was er altijd mogelijkheid om zelfs vanaf vijf uur 's morgens te ontbijten. De hotels zijn dit gewoon omwille van de soms verre transfers met de bus, trein of vliegtuig. Het brood bij het ontbijt is meestal weinig gevarieerd en nagenoeg nooit donker brood. 's Middags meestal een buffetformule.

Sopa a la criolla is een maaltijdsoep  bestaande uit vlees, noodles, melk en groenten; volstaat meestal als hoofdgerecht. Vaak op het menu van de wegrestaurants voor busreizigers.
Zeevruchten:  meest bekende Peruaanse gerecht is ceviche , rauwe vis of garnaal gemarineerd in citroensap en traditioneel vergezeld door maïs en zoete aardappels. Andere Vissoorten: Corvina is zeebaars, oesters (conchitas) en mosselen ( choros ).  Chupe de camarones: maaltijdsoep van zout- of zoetwater garnalen.
Parmentier: op een tweetal plaatsen was bij het buffet een aparte afdeling: Parmentier - afdeling: een verzameling van verschillende soorten aardappelen. Parmentier  1737 – 1813  was een militair apotheker ie vaststelde dat de krijgsevangen soldaten goed in leven bleven met aardappelen? Hij was grote voorstander op om de aardappel overal te promoten. Hij ontwikkelde vele manier om de aardappelen te bereiden, zoals de Pommes Parmentier.
Avocado gevuld met koude vegetarische salade of met met kipsalade. Op straat: maïs,  kebabs, 
De lunch is de hoofdmaaltijd:  soms met gebraden vleesschotel en kip in een kruidige saus.
Desserts: vaak gemaakt van zoete gecondenseerde melk; ijsjes en cakes.
Plaatselijk gerecht cuy:  gefrituurde halve cavia. Dat viel tegen: te vet, niet mooi gepresenteerd. We vonden het wel interessant nadien vast te stellen dat op een van de grote schilderijen Cusco-stijl in de kathedraal bij het Laatste Avondmaal er enkele plaatselijke gerechten op de tafel stonden, waaronder ... cuy.
Drinken: De aperitief bij uitstek is Pisco sour  met  brandy, citroen (limoen), eiwit en beetje kaneel. De locale drank is  Inka Cola is erg populair. De inlandse biersoorten zijn  goede, we bestelden meestal Cristal.
Wijnen: binnenlandse wijnen worden minder gedronken (tenzij als huiswijn): we probeerden Tabernero, en Vista Alegre, en dit viel mee. De Chileense wijn is van prijs/kwaliteit beter.  

Drie regels van de Inca´s

Zoals zoveel andere volkeren hechten de Inca's veel belang aan de achterliggende betekenis van getallen; dit wordt bestudeerd in de numerologie.
In Machu Picchu wijst onze gids op "De drie vensters en de drie muren". Alles in drievoud: de drie regels van de Inca´s.

1. niet lui zijn, liegen of stelen

2. zorgen voor eigen gezin, dorp en belasting betalen

3. zorgen voor de zwakkere, de zieke en weduwen.

naar boven

Gidsen en reisgidsen - internet

Een goede gids die vlot, intelligent en verstaanbaar (Engels) de toeristen rondleidt is bijzonder belangrijk. Meestal viel dit wel mee, maar je kunt niet verwachten dat ze altijd dezelfde inhouden vertellen, immers de interpretatie is vaak subjectief. Dat hebben wij ondervonden over hoe het kwam dat Machu Picchu zo vlug en zo grondig werd ontruimd, hoewel er geen onmiddellijke dreiging was van de Spanjaarden. Je kon ze bijkomende vragen stellen waarop ze zo goed mogelijk een antwoord gaven. In de hotels was er altijd een mogelijk voor gratis surfen op internet. Een service die we vaak niet hebben in Europa of duur uitvalt. Op die manier konden we de discussies onder elkaar verder zetten en 's anderendaags met de gids.
Het aantal reisgidsen over Peru is zeer uitgebreid.  We houden van reisgidsen in pocketformaat: niet waar, niet groot en makkelijk op te bergen in een brede broekzak. We hebben er enkele vergeleken en wij gaven de voorkeur aan de Nelles Guide - Peru met als auteurs Dr. Klaus Boll en Heike Mühl (uit het Duits). Handige kaartjes, pittige foto's, uitgebreide inhoudsopgave en registers en vooral een duidelijke en heldere tekst.

Eenmaal thuis kunnen we verder informatie opzoeken en de enkele grotere naslagwerken, de zogenaamde salontafelboeken, rustig bekijken samen met de digitale foto's.

naar boven

Verzamel zelf informatie - Dr. Moeremans
 

We gebruikten o.a. de volgende reisgidsen: Insight Guide Peru – uitgave 2006.

Capitool reisgids Peru; Dominicus reisgids Peru – uitgave 2005.

Twee boeken met onze tips over ecologie, gezond reizen, senioren... en info over landen:

De Corte, G., Moeremans, M. (2005), Blijf scherp. Houd je mentaal in topvorm na je 60ste met behulp van internet. Tielt, Lannoo.

De Corte, G., Moeremans, M. (2008), Vrijwilliger en senior. Antwerpen, Halewijn.

En natuurlijk Wikipedia en Google met vooral de afbeeldingen.
 

naar boven