Informeren

De meeste van deze tentoonstellingen zullen al voorbij zijn, maar de besprekingen zijn zo opgevat dat ze inhoudelijk de moeite waard om te onthouden plus daarbij onze opmerkingen als gebruiker van tentoonstellingen.

'De schatten van Filips de Schone' verwijst naar een veertigtal uitgelezen objecten, tentoongesteld in de Nassaukapel van de Koninklijke Bibliotheek te Brussel.
Vijfhonderd jaar geleden stierf Filips de Schone de laatste hertog van Bourgondië. Deze hertog bezat prachtige boeken en had een verfijnd cultureel leven, omringd door een schitterend hof, die voor een groot deel meereisde. Als je niet thuis bent in de politieke achtergronden, dus in de geschiedenis van de machthebbers ervoor (bijv. zijn vader Maximiliaan) en erna (o.a. zijn oudste zoon Keizer Karel), zijn de objecten moeilijk te plaatsen.
De opstellers van deze tentoonstelling maken het de bezoeker niet makkelijk. Je moet zoeken waar je best begint en dan merk je dat er pancartes aan de muur hangen die een rondleiding suggereren. Interessante teksten, dat zeker, maar waarom geeft men geen kleine handleiding, inbegrepen in het toegangsprijs. Voor 40 objecten is dat toch geen titanenwerk.
De bijhorende wetenschappelijke catalogus is voortreffelijk maar niet om mee te zeulen. Daarenboven geschreven voor vakgenoten en nogal prijzig. Een situatie die je geregeld meemaakt bij belangrijke tentoonstellingen. De publiekswerking zit hier ook helemaal niet op de juiste golflengte. Te elitair en niet gericht op de gemiddelde, nieuwsgierige en leergierige bezoeker.

Je krijgt antwoorden op volgende vragen: (bron website Koninklijke Bibliotheek http://www.kbr.be/

Filips hield van de pracht van fijn verluchte handschriften, mooie muziek, aantrekkelijke vrouwen en hij had een schitterende hofhouding (muziekkapel, wandtapijten...). Vandaar de naam Filps de Schone, want een schoon uiterlijk had hij niet. In een van de boeken staat de volgende zin geschreven: C' est livre appartient a Philippe autrement dit Lippeque. De hertog had opvallende dikke lippen en het koosnaampje ,,Lippeque'' was dus wel goed gevonden."

Paul Vandenbroeck:
"Het ritueel waarmee de koningin de nagedachtenis van haar man eerde, kun je volgens hem vergelijken met een performance in de hedendaagse kunst. Het was haar niet te doen om het macabere spektakel, maar om de kracht van de dood en het verval te bezweren''.

Als je de tentoonstelling hebt bezocht en de verhalen geassimileerd zal je deze vergeten hertog van Bourgondië je altijd bijblijven. Dit wordt in de hand gewerkt door het stemmige decor van de Onze-Lieve-Vrouwekerk maken het parcours bijzonder avontuurlijk.
In het koor van de Onze-Lieve-Vrouwekerk, staan de praalgraven van de Bourgondische hertogen en de harturne van Filips de Schone.

Info website auteur en uitgever:
Voor zijn tweeëntwintigste jeugdboek heeft Herman Van Campenhout zich laten inspireren door de 'Grootste Belg aller tijden', Pater Damiaan. Naar aanleiding van zijn heiligverklaring op 11 oktober 2009 schreef hij deze biografie op kindermaat. In de hedendaagse vorm van een correspondentie via mails tussen de heilige en de schrijver wordt het leven van Damiaan door hemzelf verteld. Er ontstaat vooral een menselijk beeld, waarbij geruchten en roddels ontkracht worden maar Damiaan ook niet heiliger wordt voorgesteld dan hij was.
Op grijze bladzijden tussen de mails wordt bondig en verhelderend informatie gegeven over de tijd waarin Damiaan leefde, over het alledaagse leven in Vlaanderen, de grote invloed van de katholieke kerk destijds, de geschiedenis van Hawaï in het algemeen en van de melaatsenkolonie op Molokai. Het boek telt enkele zwart-witfoto's uit Damiaans leven, een kaartje van de Hawaïaanse archipel en ten slotte een verantwoording van de auteur. Vanaf ca. 12 jaar.

Over Pater Damiaan:
"Pater Damiaan, in de wereld Jozef De Veuster (1840-1889), werd in 1994 zalig verklaard en in 2005 verkozen tot ‘Grootste Belg aller tijden’. De boerenzoon uit Tremelo verwierf als missionaris wereldfaam door 17 jaar lang voor de verstoten melaatsen op Molokai te zorgen, net zo lang tot hij zelf overleed aan die verschrikkelijke, besmettelijke ziekte."
Onze commentaar:
Je kunt via de website een bijhorend lespakket binnenhalen. De 22 'vragen bij de tekst' zijn zinvol voor een grondiger tekstbegrip. De auteur deed er goed aan tevens tien denkvragen en tien doevragen te voorzien die opzoekwerk veronderstellen. Doevragen zoals 'Wat was de grote droom van Damiaan tijdens zijn leven? Is die gerealiseerd?', 'Damiaan was in de eerste plaats geen sociale werker, geen ontwikkelingshelper maar een missionaris. Wat betekende dat concreet? “Melaats op aarde, niet in de hemel.” Wat betekent dat? klinken wat moeilijk maar met begeleiding in de klas kan men zo gaan naar diepere zingeving.
Ik houd niet zo erg van het mailverkeer tussen Damiaan (in de hemel) en de auteur (op aarde). Het komt wat geforceerd over, maar de jonge lezers hebben daar geen problemen mee. De auteur kan zijn didactische houding niet verstoppen: hij geeft de lezer heel wat informatie en inzicht in het sociaal - culturele en religieuze leven van die tijd op de grijze bladzijden.
De kinderen missen wel kleurfoto's of afbeeldingen in kleuren, wat mij dan niet stoorde.
De stijl is niet zeemzoeterig.
De laatste mail van Jozef De Veuster gaat naar de diepte: Ik word heilig verklaard omdat ik een zeer eenvoudig zinnetje uit het Nieuwe Testament heb proberen te realiseren:
"Geen grotere liefde kan iemand hebben dan deze, dat hij zijn leven geeft voor zijn vrienden." Joh. 15,13 (p. 118).
Het nawoord van de auteur (p. 120 -123) bevat paragrafen over de heiligverklaring die niet over rozen verliep is en de tips voor het opzoeken van informatie over Damiaan via internet.
Wat ik wel graag had gezien is het plaatsen van de heiligenverering met de mirakels in een ruimere context (Lourdes bijv.); in het 'bovennatuurlijke' en bij het bidden, de spanning tussen wetenschap en geloven. Kinderen en jongeren kunnen best mee denken en erover discussiëren.

Ik was benieuwd naar de leeservaringen van jongeren.
Ik pikte er eentje uit: reacties van Elisabeth G. 12 jaar.
"Ik vind het een goed boek. Het is op kindermaat geschreven en je kan het goed volgen. Het is wel eens leuk om een heel ander soort boek te lezen dan normaal. Je leest niet elke dag een boek over heiligen. Ik vind wel dat er af en toe een prentje in mocht staan. Ik zou het boek zeker aanraden omdat ik het verhaal over Damiaan die voor de melaatsen zoveel moeite heeft gedaan, heel ontroerend vind."
"Het is origineel dat Damiaan - die al lang dood is - kan mailen. Maar ik vind dat de schrijver te veel data gebruikt. Ik vind het wel goed dat er af en toe tijdens het boek eventjes gestopt wordt met het verhaal en dat ze iets uitleggen, en dat ze dat ook in een kleur doen. Maar na een mailtje zeggen ze soms iets dat niet zo veel met het verhaal te maken heeft, en dan is het wel moeilijk om de draad terug op te pikken. Ik vind het goed dat Damiaan boos wordt in zijn mail, en omdat hij teleurgesteld is in Herman, de schrijver van het boek, die de leugens gelooft die over Damiaan verteld worden. Het was ontroerend dat er in Damiaans armen 2 kinderen zijn gestorven. Damiaan durfde bij hen gaan zitten en heeft op een Hawaiaanse manier hun pijn proberen weg te masseren zo konden ze pijnloos sterven.
Ik denk dat de sommige mensen op Molokai en op het gewone land wel jaloers op Damiaan waren omdat hij meer gehoord werd dan “gewone” melaatsen. En dat ze daarom zulke domme leugens vertelden. Maar Damiaan is blijven doorgaan: heel knap. "

Mijn conclusie (GDC Siti4) :

Alles bij elkaar een interessante leeservaring voor jongeren en voor mij.
Dit boek heeft me concreet aangezet tot verder nadenken over de mogelijke beleving van het religieuze en de kristelijke identiteit bij jongeren.

Zin in een intelligent boek met verschillende lagen en verhaallijnen?
Dan is dit boek een kolfje naar je hand. Een lijvig boek, jazeker, met verve geschreven en spannend. Als gevolg van een verkeersongeluk heeft het hoofdpersoon mentale problemen als gevolg van een zeldzaam hersenletsel. Zijn zus gaat (die ooit beloofde voor haar jongere broer zorg te dragen) te rade bij een beroemde neuroloog. Het verhaal wordt geregeld onderbroken door wetenschappelijke verwijzingen naar de neurologie en de neurowetenschappen in het algemeen.
Voor deze roman kreeg hij de National Book Award voor fictie. Richard Powers - die Vlaanderen vrij goed kent - heeft een duidelijke voorliefde voor de (neuro -)wetenschappen; dit was ook te merken in zijn romans Galatea 2.2 en Operation Wandering.

Geregeld dacht ik aan een roman van Umberto Eco. De hoofdpersoon gedroeg zich ook raar op het vlak van herinneringen. Stukken van zijn episodisch geheugen waren verdwenen. Om te genezen ging hij naar het huis waar hij als kind verbleef. Aan de hand van boeken prenten... reconstrueert hij het geheugen en zo krijgt de persoon en de lezer een overzicht van de geschiedenis van Italië, pakweg in de opkomst van het fascisme. Het boek van Powers leest vlotter.
In beide boeken zijn er heel wat verwijzingen naar de neurowetenschappen.

Op het binnenplat staat wat lankmoedigheid hier betekent: niet spoedig verstoord, veel kunnen verdragen. Rik Torfs is gewoon hoogleraar in kerkelijk recht aan de KULeuven. Bij de laatste rectorverkiezingen nam hij in de laatste ronde op tegen de gedoodverfde kandidaat, de huidig rector . Het was een bitsig duel, waarbij niet nagelaten werd op de man te spelen. Collega's verweten Torfs bijvoorbeeld dat hij geen ernstige rector zou kunne zijn, gezien zijn media optreden in (populaire- televisieprogramma's en zijn interviews in kranten en weekbladen, ook in de 'populaire'. Zijn populariteit werkte blijkbaar als een rode lap. Hij haalde het niet. Naar mijn mening verwijst lankmoedigheid ook naar deze fase:
De titel verwijst ook uitdrukkelijk naar een andere lofzang, die van de humanist Erasmus: Lof der Zotheid.
Sommige stukken lezen vlot, andere delen gaan veel trager. Altijd moet je wel meedenken, reflecteren. Geregeld moet je glimlachen. Soms trapt hij op lange tenen, ook die van de lezer, maar meestal van belangrijke anderen: van politici, wetenschappers, kerkleiders. Het boek bevat geen nawerk, geen registers, bibliografie, bijlagen enz. Ook geen voetnoten. Het boek zit vol met verwijzingen naar kunst, cultuur, media - discussies.
Torfs is een zeer belezen persoon, hij etaleert dit met mate, maar dit is ook zijn verdienste omdat hij dit functioneel doet en met een aangename, spitse stijl . Inhoud: geen echte hoofdstukken, wel doorlopend genummerde paragrafen.

Iemand gaf me de wenk om dit boek te lezen. Ik kende het niet. Nu zou het ik aan iedereen aanbevelen die houdt van boeken.
De meeste aanbevelingen op de kaft, het achterplat van boekrecensenten zijn vaak teasers om kopers aan te trekken. Ik onderschrijf volledig de directe commentaar van Palmer (Sunday Telegraph) op het voorplat:
‘This small book is a gem: an absorbing conservation about the whole point of reading, the surplus of titles, and our lack of time.’
Dit boek is geen dikke boterham: 140 bladzijden en klein formaat. Het lezen en erover discussiëren met jezelf en met anderen zeker waard.

Peter Vandekerckhove 'Meneer Doktoor' Roeselare (2006) Roularta Books verhalen van zowat 60 huisartsen in de jaren '40, '50 en '60. De jongste was 75 jaar, de oudste 96. Een tijd waarin de huisdokter vaak de enige vertrouwenspersoon voor de 'gewone mens' was. De mensen hadden een blind vertrouwen in de huisdokter, die voor elk probleem een oplossing had. De huisdokter deed zowel bevallingen als kleine operaties, maar hij was ook biechtvader, apotheker, verpleger, ambulancier, psycholoog, maatschappelijk assistent en financieel raadgever.
Het boek is niet opgebouwd per huisdokter wel per thema: de eerste klant, de eerste vestiging, hygiëne, medicatie, de rol van de kerk, de oorlog met als afsluiter: de artsenstaking van 1964.

Ik heb navraag gedaan bij enkele huisdokters. Ze waardeerden het levensechte: zeer sterk herkenbaar; medicatie, aspirine, jodiumtinctuur,... patiënten die zeer onhygiënisch waren; bijvoorbeeld vuile voeten (nooit gewassen); meten van bloeddruk; poedertjes van Witte Kruis (Dr. Man); weinig of geen medicamenten de jaren vlak voor en na de oorlog: een vijftiental medicamenten met als uitschieters aspirine, Rol van echtgenote, jodiumtinctuur; suppositoires: sommigen wisten niet goed hoe te gebruiken; twee soorten glycerine suppoost voor om stoelgang te vergemakkelijken en suppoost met medicamenten bijvoorbeeld Buscopane tegen krampen.
Niet zo best in het boek: oorlog, seksualiteit, roeping... (P.S. Kwam veel beter tot uiting in het televisie canvas-programma: zie hieronder.)

Naschrift: Meneer Doktoor als canvas-programma 2009
In 2009 kwam er een Canvas-programma met een documentaire - feuilleton met de gelijknamige titel. Vooral de laatste aflevering met Dr. Johan Buytaert maakte diepe indruk bij vele kijkers. Hij overleed een tijdje nadien; hij zou eind januari 2010 91 worden. Vele kijkers genoten van de menselijke manier waarop de huisartsen vertelden over lief en leed, echte human interest.
Vooral de interviews met Dr. Buytaert waren een voltreffer: de V-bommen op Antwerpen, incest, de zachte dood enz.

Ik heb deze arts gekend en hij was van een uitzonderlijk formaat. Ik was ontroerd toen ik hem terug zag op het scherm en was erg getroffen door zijn overlijden...

Door deze uitzendingen kreeg de boekenverkoop opnieuw een piek.

Voor mij ligt de dikke turf (982 pp.) van Gerd de Ley met meer dan 11 000 citaten die hij verzamelde bij zowat 4000 auteurs (filosofen, kunstenaars, politici enz.).
Soms gebruik ik dit boek om een citaat op te zoeken om een speech op te fleuren. Meestal vind ik zo mijn gading niet, want een citaat die naadloos past in een speech is een apart verhaal.
Ik blader geregeld in dit boek. Dat is ontspannend. Soms zoek ik gericht via het register, soms begin ik gewoon ergens en blader verder. Meestal kan ik glimlachen met de formulering. De pittige en bondige uitspraken maken het boek verfrissend. Ik mis de context van het werk en de auteur, hoewel er in dit naslagwerk wel iets te rapen valt. Daarvoor ga je naar het deel: Auteurs en boeken, met beknopte uitleg over de auteur, bijvoorbeeld Bertus Aafjes (1914 - 1993) Nederlands dichter en dan de rubricering van zijn citaten: Bloemen, Burger, Dichter, Duivel, Engel enz. met daarbij de werken die de Ley gebruikte: Te gast bij Nederlandse auteurs en 70 aforismen. Door de vele auteurs is dit een uitvoerig hoofdstuk geworden: bijna honderdvijftig bladzijden (pp. 823 - 970).
Het laatste deel is het zakenregister: pp. 971 - 982. Misschien een volgende keer ook de auteurs opnemen met de verwijzing naar de bladzijden van hun citaten, dat vergemakkelijkt het zoeken.
Ik ben blij dat ik er af en toe kan in neuzen. Ik ben nu benieuwd om te weten wat er in dit naslagwerk stond over neus.
Ik vond: NEUS
De neus is het orgaan dat de mensen belet te begrijpen. Jean Crotti (p. 492).
Dan verder zoeken naar Jean Crotti (nog nooit van gehoord...); op p. 859 Jean Crotti (1878 - 1958) Zwitser kunstenaar. Geen vermelding van boek.
Verder gezocht op Google: 22 600 verwijzingen, ook naar Wikipedia. Daarin beginnen te lezen...
Zo zie je hoe De Ley mij onrechtstreeks brengt bij een schilder met een grote reputatie, die ik niet kende.