Zoals eerder geschreven werd gedurende de eerste wereldoorlog de drukkerij Van Théo De Graeve ingenomen door de Duitse overheid.

Het is dan ook moeilijk om enig zicht te krijgen van de zichtkaarten die er gedurende deze periode gedrukt werden, hierover volgt nu een kleine studie.

 

Op dinsdag 4 augustus 1914 verklaarde Duitsland dat het in oorlog was met Belgie.

Het ganse land was in rep en roer en één van de laatste vrije zichtkaart uitgave van De Graeve was de reeks van De Groeninge feesten van 1914 in de gemeente Kaprijke.

 
Deze opname is duidelijk gedateerd 1914 en de feesten zijn vermoedelijk doorgegaan op 11 juli. De kaart draagt het bestelnummer 23043.


In het begin van de oorlog was Gent nog niet bezet en drukte De Graeve enkele pro Belgische Zichtkaarten.

De eerste reeks was bestemd voor het Rood Kruis.
Het gaat hier om de mobilisatie van het Belgisch Leger en de daarop volgende opvordering van wagens in het Citadelpark te Gent.

Ik bezit drie zichten van deze moeilijke terug te vinden zichtkaarten.

 
     
     
Deze drie zichtkaarten dragen geen nummer en werden vermoedelijk ook verkocht ten profijte van het Rood Kruis. Geen andere info teruggevonden.
Geen vermelding in De Graeve's bestelboek. Op de zichtkaart staat er geen vermelding van de drukker De Graeve.

 

Een tweede reeks werd gedrukt voor het Rood Kruis deze keer ter steun voor het Hulp Hospitaal in het Instituut Ch. de Kerchove gelegen in de Pollepelstraat te Gent.
Deze reeks bestaat uit 6 zichten waar bij van een kaart een variant bestaat. Deze kaarten werden in een omslag per reeks verkocht.

 
     
Twee van de zes zichten, de kaarten zijn ongenummerd en werden niet ingeschreven in zijn bestelboek.
Op adreszijde links vermelding Héliotypie De Graeve, Gand.

 

Ondertussen zijn we reeds eind augustus begin september 1914 en de steden Leuven, Mechelen en Dendermonde werden zwaar veminkt door de aanval van Duitse eenheden.
Ook hiervan bracht De Graeve zichtkaarten op de markt. Steeds weer gaat het over de door Duitsers aangebrachte schade.

LEUVEN

 
     
Twee verschillende drukken van een zelfde zicht van de vernieling van Leuven, eentje zonder vermelding De Graeve eentje met vermelding Héliotypie De Graeve.. Hoeveel kaarten de reeks bevat heb ik nog niet kunnen achterhalen. De kaarten werden niet ingeschreven in zijn bestelboek.

 

MECHELEN en DENDERMONDE

 

 
     
Vernield huis te Mechelen, geen vermelding in bestelboek. Meerdere zichten gekend.
 
Vernieling van Dendermonde op 5 september 1914 deze reeks kaarten werd verkocht ter steun van de getroffen burgers van Dendermonde.
Geen vermelding in bestelboek.

 

MELLE - KWATRECHT

Op 7 september werden Melle en Kwatrecht beschoten door de Duitse troepen en was er zware vernieling aan burgerhuizen.
Een massa Gentenaars kwam nadien de schade bekijken die de Duitsers aangericht hadden.
Théo De graeve was er als de kippen bij om van deze gebeurtenis een zichtkaarten te drukken de reeks kreeg de benaming "In Vlaanderenland".
Of de opbrengst ten goede kwam van de getroffenen weet ik niet.

 
     
 
     

Dit zijn de vier bekende zichtkaarten van de vernieling te Melle-Kwatrecht, ze hebben geen nummer en geen vermelding van de drukker De Graeve.
Ze werden ook niet ingeschreven in zijn bestelboek.


Théo drukte ook twee zichtkaarten met tekst in het Frans van de L'Incendie de Melle.
Tot op heden zijn maar twee kaarten gekend..
Ze werden ook niet opgenomen in zijn bestelboek.

 
     
L'Incendie et l'Attaque de Melle
Le Caisson d'Artillerie qui a sauté.
 
L'Incendie de Melle - Le Château de Mr Roland.

 

De ongenummerde zichtkaarten
gedrukt in de drukkerij van Théo De Graeve.

 

Er werden tijdens de Duitse bezetting massaal kaarten verstuurd door de Duitse soldaten naar hun thuisland.
Er is hier duidelijk sprake van enige pro Duitse propaganda, de Duitse overheerser toont enkel schade die vreemde legereenheden aanbrachten aan gebouwen,
ook taferelen met Militairen op de foto werden gedrukt.

Het vermoeden is dat de Duitsers die kontrole hadden over de drukkerij van De Graeve specifieke zichten drukten die dan verkocht werden in hun veldboekhandels, soldatenheims, kazernes enz.

Het is moeilijk om een rechte lijn te vinden in deze uitgaven, de meeste kaarten bevinden zich in Duitsland, het is enkel door kontacten met Duitse verzamelaars of handelaars dat deze zichten terug naar Belgie komen. Weinig kaarten werden bewaard door de Belgische bevolking. Met de loop der jaren hoop ik voldoende info te vinden om ook deze kaarten te kunnen katalogeren. Ook het ontbreken van info van de drukker bemoeilijkt de opdracht. Ik bazeer me op de gebruikte layout van De Graeve en zijn gebruikte lettertype's en papiersoort om kaarten aan De Graeve toe te wijzen

Hier enige exemplaren.

 

feldpost 1   feldpost 2   feldpost 3
         
  feldpost 5   feldpost 6
         
feldpost 7   Feldpost 8   feldpost 9
         
feldpost 10   feldpost 11   feldpost 12
         
feldpost 16   feldpost 17   feldpost 18
         
feldpost 19  

Dit is een kleine selectie van prentkaarten waar ik zeker van ben dat ze gedrukt

werden in de drukkerij van Théo De Graeve.

Bij eenttje staat zijn naam op de keerzijde vermeld.

De teksten op de keerzijde

voldoen aan het lettertype dat Théo gebruikte.

Ook zie je dat de tekeningen en gebruikte kleuren samen horend zijn.

Wat me doet besluiten dat ze van de hand van eenzefde persoon zijn.

Deze kaarten werden bij het begin van de eerste Wereldoorlog aan de man gebracht.

  feldpost 20

 

De genummerde zichtkaarten
gedrukt in de drukkerij van Théo De Graeve.

 

De hierboven beschreven zichtkaarten zijn de laatste die Théo De Graeve zal drukken tijdens de eerste wereldoorlog, van af nu drukt hij enkel nog onder het kontrolerend oog van de Duitse overheerser. Ze werden ingeschreven in zijn Bestelboek
De produktie van zichtkaarten is beduiden lager en de meeste zichten werden gedrukt voor de Duitse troepen die in onze contreien vertoefden.
Er staat op de adreszijde geen vermelding meer van Carte Postale - Correspondance - Adresse. Soms drukt men het woordje FELDPOST.
De laatse zichtkaart voor deze oorlogsperiode is een bestelling van De Brabander voor 6 zichtkaarten van Schuiferskapellle.
De volgende bestelling is voor J. De Smet uit Méerendré met zicht nummer 23085.
Blijkbaar had de fotograaf Jos Teirlynck uit Aalter en de uitgever Jules De smet uit Merendree de toestemming van de Duitse overheid om deze zichten te maken en te verspreiden. Op enkele van deze kaarten zie je duidelijk Duitse militairen.
Bij deze genummerde uitgaven werden geen oorlogs taferelen vertoond alles lijkt vredig.

     
Kaart 23086 van Merendree, we zien hier twee Duitse militairen op de leuning van de brug met een officier ervoor.


 
Kaart 23091 van Merendree, we zien hier Duitse militairen (Landsturm)
in de Dreef.



Heel typisch voor deze oorlogskaarten is dat de zichten van straten, molens, pleinen enz. er meestal troosteloos verlaten uit zien.
Waar vroeger veel bewoners op straat kwamen voor een opname zie je nu nog weinig burgers op de foto's.
Volgens het bestelboek werden voor de oorlogsperiode 1914 tot 1918 ongeveer 338 genummerde zichtkaarten gedrukt.
De zichtkaarten met nummer tussen 23085 en 23423 werden gemaakt tijdens de oorlogsjaren.

 
Kaart 23147 Statieplaats te Waregem bemerk de leegte op het plein.

Hieronder enkele genummerde zichten vermeld in het bestelboek gedrukt bij Théo De Graeve tijdens de oorlogsperiode.

 
     
Bestelnummer 23148 Gent (nummer niet vermeld op kaart)
 
Bestelnummer 23230 Boekhoute
     
 
     
Bestelnummer 23292 Ichtegem overstroming 30 juni 1915
 
Bestelnummer 23307 Ichtegem Duitse Muziekkapel
     
 
     
Bestelnummer 23346 Kwartier van 2de kompagnie Landsturm Oberlanstein
(nummer niet vermeld op kaart)
 
Bestelnummer 23345 Zelzate Grenspost (nummer niet vermeld op kaart)
     
 
     
Bestelnummer 23341 Zelzate Brug met wachthuisje.
(nummer niet vermeld op kaart)
 
Bestelnummer 23359 Gent (nummer niet vermeld op kaart)
     
 
     
Bestelnummer 23349 Artiest Hudini Rosselli (nummer niet vermeld op kaart)
Uitgave Photographische abteilung, Gent
 
Bestelnummer 23358 Gent, (nummer niet vermeld op kaart)

 

Eerste zichtkaarten vermeld in kataloog van De Graeve na de val van het Duitse leger in November 1918. De oorlogschade wordt in beeld gebracht.
Wegens gebrek aan goed papier karton werden deze zichten op minderwaardig papier gedrukt. Ook scherpte in de druk is verdwenen deze kaarten hadden niet meer de kwaliteit waar het merk De Graeve voor stond.

 
     
Bestelnummer 23423 Berchem-Oudenaarde venielde brug Nov. 1918
 
Bestelnummer 23537 Beschoten dorpszicht.
(nummer niet vermeld op kaart)
     
     
Bestelnummer 23433 Kruishoutem Gemeentehuis na beschieting 2 november 1918.
(nummer niet vermeld op kaart)

De eerste zichtkaart na de Duitse overheersing is kaart nr. 23423 het is een zicht van de ruines van Berchem (Oudenaarde) na de beschietnig van november 1918.

 

Ongenummerde uitgave RAADSKELDER GENT 1915.

 
     
Reeks Gruss aus Feindesland - Gent - Rathskeller- 1915 ongenummerde reeks van vermoedelijk 10 verschillende zichten.

 

UITGAVE WELTKRIEG 1914-15 (meerdere kaarten in mijn collectie)

 

 
     
Kriegslazareth in de Kirche von Westroosebeke i/Belgien.
(Ongenummerde kaart)
 
Paschendale I/Belgien von den Franzosen u Engländer zusamen geschossen.
(Ongenummerde kaart)
 
 
     
Roeselare (Ongenummerde kaart)
 
Westroosebeeke I/Belgien (Ongenummerde kaart)
     

 

De Europeesche Geesel/ Le Fléau Européen van 1914

In de Universiteitsbibliotheek te Gent bevind zich een aankondiging voor een te verschijnen geilustreerd weekblad.

 

geesel
 
 

 

Na lang zoeken heb ik een Franstalig exemplaar van dit tijdschrift gevonden.

Het verscheen op 3 oktober 1914 en het vermoeden bestaat dat door de Duitse bezetting er maar een éditie van verschenen is.

In het tijdschrift bestaande uit 6 bladzijden schrijft Théo De graeve dat de text ondergeschikt is aan de afbeeldingen, bijgevolg staat er weinig text n in het blad en werden er bladvullende lithos in afgedrukt..

voorblad Le Fléau
Voorpagina van Le Fléau Européen
 
Albert Le Fléau
 
Eerste pagina van het blad met afbeelding van Koning Albert 1
 
Dubbele pagina Le Fléau
 
Dubbele pagina uit Le Fléau Européen met litho's in de vaste stijl van de tekenaar die in dienst was bij Théo De Graeve
 
 
 
Je ziet hier duidelijk dat deze tekeningen getekend zijn door zelfde lithograaf van de zichtkaarten hierboven, ook de zelfde kleut inkten werden gebruikt.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


TOP