INFORMATIE VOOR DE PATIENT

DE VOORSTE KRUISBAND IS HERSTELD : HOE MOET HET VERDER ?

Deze informatie is bestemd voor patiŽnten bij wie de voorste kruisband in de knie hersteld werd. De meest gebruikte techniek is een vervanging van de gescheurde kruisband door 2 eigen pezen (“de hamstrings”) die via een kijkoperatie in de knie worden ingebracht.

De informatie werd U wellicht al mondeling verstrekt, maar na zo’n operatie krijg je zoveel informatie tegelijk mee dat het geen kwaad kan ťťn en ander nog eens na te lezen. Hieronder vindt U algemene richtlijnen, uitzonderingen voor Uw knie zijn mogelijk, dit zal U dan dit duidelijk gezegd worden.

INFORMATIE en PAPIEREN

Als de chirurg de avond na de operatie of de volgende ochtend langskomt heeft hij tijd voor vragen; dan kan hij ook alle nodige attesten (werk, verzekering, school, sport enz.) invullen.

WANNEER TERUGKOMEN ?

Bij ontslag uit het ziekenhuis zal U gevraagd worden na een twaalftal dagen bij de huisarts langs te gaan om de wonde te controleren en de hechtingen te verwijderen. De huisarts kreeg meestal al via electronische weg verslag van de operatie. U krijgt een papieren afdruk van dit verslag mee voor zijn dossier.U krijgt ook reeds een afspraak mee om na drie weken bij Uw chirurg terug op raadpleging te komen voor controle en om de verdere revalidatie te sturen. Verder in de tekst staat ook in welke gevallen een dringende controle nodig is (zie bij Pijn, Verwikkelingen)

PIJN

De meeste patiŽnten ervaren een voorste kruisband operatie niet als heel pijnlijk; de meeste pijn is na 24 uur goed te verdragen; zonodig mogen pijnstillers gebruikt worden. Paracetamol is het ingrediŽnt van de meeste eenvoudige pijnstillers die vrij verkrijgbaar zijn bij de apotheek en mogen tot 4 gram per dag gebruikt worden. Paracetamol + codeine is sterker, niet vrij verkrijgbaar en kan meer slaperigheid veroorzaken. Ibuprofen en andere onstekingsremmers werken ook pijnstillend, maar kunnen meer maaglast veroorzaken, individueel afhankelijk.

Zeer hevige pijn of toenemende pijn is niet normaal. Als de knie zeer pijnlijk is en fel gezwollen is, opgespannen staat, kan dit wijzen op een bloeding of een infectie en neemt U best contakt op met de huisarts of de chirurg. Idem wanneer de kuit dik is en hard aanvoelt en toenemende pijn veroorzaakt.

NORMAAL UITZICHT zwelling, bloeduitstorting

Het is normaal dat de knie wat gezwollen is. De zwelling neemt stilaan af. Er kunnen blauwe vlekken, bloeduitstortingen, verschijnen : op het onderbeen, in de kniekuil.

NORMAAL GEBRUIK

STREK-OEFENINGEN

Leg het been goed gestrekt. Een geopereerde knie voelt veel comfortabelder wanneer hij licht geplooid ligt, vb. met een kussen onder de knie. Dit leidt als snel tot verstijving in die positie, en nadien is het heel moeilijk om dit nog te verhelpen. Dus : geen kussen onder de knie, leg liever nog een opgerolde handdoek onder de hiel zodat de knie wat kan doorhangen.

VERSTERKENDE OEFENINGEN VOOR DE STREK-SPIER

Begin de oefening vanuit voorgaande positie, span eerst de knieschijf goed op, en til dan het gestrekte been op. Houdt dit een 10 seconden aan en laat terug rustig zakken en relaxeer 5 seconden. Als deze oefening te makkelijk wordt mag U het been langer optillen of een gewicht rond de enkel hangen. Dit is altijd veilig.

BUIG-OEFENINGEN

Vanuit de strek-stand : plooi de knie zo ver mogelijk, houdt aan en strek terug.

Zit op een hoge stoel of een stevige tafel en laat de voet naar beneden pendelen, zonder gewicht. Plooi de voet onder de stoel of tafel waar U op zit.

IJS OP DE KNIE

Goed na het oefenen, om zwelling tegen te gaan.

Vb. Ijspak in handdoek gewikkeld boven op de knie, iets boven de knieschijf. Nooit rechtstreeks op de huid : vrieswondes vermijden ! Welk ijs ? ColdPack van bij de apotheek is ok, maar een diepvrieszakje , water en ijsblokjes zijn even goed en goedkoper. Een zak diepgevroren erwten laat zich ook mooi rond de knie leggen (eens ontdooid en terug in gevroren niet meer voor consumptie geschikt !)

STEUNEN

Steunen is toegelaten, en zelfs aanbevolen : Steunen is beter dan met 2 krukken gaan en de voet de hele tijd van de grond opgetrokken houden. Uiteraard best stevig schoeisel met rubber zool om uitglijden te vermijden. Vermijd ook oneffen grond de eerste weken.

BRACE

Er zijn verschillende braces (een brace, spreek uit “brees”, is een apparaat rond de knie op steun te geven).

Lange niet scharnierende brace

Lange scharnierende brace, met instelbaar scharnier.

Functionele brace (sportbrace)

Meestal wordt daag na de ingreep door de orthopedisch technieker een scharnierend kniebrace aangelegd, vastgemaakt met Velcrostrips. De technieker legt U uit hoe deze best aangelegd en bijgeregeld wordt. Zo’n brace geeft steun en hierdoor comfort. Nadelen ? Soms spant de brace, dikwijls zakt de brace wat af, of duwt wat op de wonde. De scharnier in de brace kan vastgezet worden, en de eerste 2 weken laten we dit scharnier vast op te stappen; U stapt dan met gestrekt been. Om de buigoefeningen te doen, of om in een wagen te zitten, bij toilet ed. kan de scharnier losgezet worden zodat de knie kan plooien.

KINESITHERAPIE – FYSIOTHERAPIE

Begeleiding bij de verdere revalidatie : dat is de taak van de kinesitherapeut / fysiotherapeut. Een persoonlijke trainer, een coach. Hij of zij kan U best begeleiden bij het herwinnen van de mobiliteit, bij het oefenen. De oefeningen moet je uiteraard zelf doen, bij de kinesist, thuis, in een fitness-centrum . Veel apparatuur is niet nodig, maar soms wel nuttig. Belangrijker is dat je de juiste tips krijgt hoe je het zelf moet aanpakken. De behandeling wordt – gedeeltelijk – terugbetaald door het ziekenfonds of de verzekering, tot maximaal 60 beurten. Dit aantal heeft U zelden nodig.

SPORTHERVATTING

Het duurt 8 tot 9 maand eer de kruisband de gewenste sterkte bereikt. Die termijn kan niet door de chirurg beÔnvloed worden, evenmin door de revalidatie : het is een biologisch proces. Daarom wordt zolang gewacht met voetbal, basket, volleybal en alle sporten waar veel “pivot” bewegingen, waarbij kort op de knie gedraaid wordt : hierbij kan de nog zwakke kruisband terug scheuren. Natuurlijk kan al vroeger gesport worden, zodra er de knie goed beweegt, er geen vocht meer in de knie zit en de spierkracht voldoende is. Meestal kan U

Steunen : onmiddellijk na de ingreep

Zwemmen : na na een maand

Fietsen : na zes weken (kan soms eerder maar is niet aangeraden : de kruisband moet ingegroeid zijn)

Joggen : na 3 maand , op de piste of op de weg,, niet op oneffen ondergrond tenzijn beschermd door brace.

Voetbal, Basket, Volleybal, Handbal, SkieŽn : na 8 – 9 maand.

THROMBOSE

Wanneer de spieren van het been, vooral van de kuit, niet regelmatig samentrekken vloeit het bloed minder snel terug naar het hart en kan het gaan klonteren. Een grote klonter in een diepe ader van het been kan klonters in de bloedvaten van de longen doen ontstaan, en dit is mogelijk levensbedreigend. Daarom moet de enkel zo goed mogelijk bewogen worden na de operatie, is het beter van te steunen en de knie regelmatig te bewegen zoals hierboven ujitgelegd. Als de kuit abnormaal dik en pijnlijk wordt is een controle wenselijk. Een speciale echografie (Dupplex genaamd) brengt zonodig zekerheid. Personen die eerder al thromboses hadden (men noemt dit ook “diepe flebitis”), of die weten dat dit familiaal veel voorkomt, melden dit best en zullen dan wellicht preventief behandeld worden met dagelijkse Heparinespuitjes. Tijdens de ingreep zelf werd vroegen de bloedcirculatie stilgelegd door een knelband. Dit doe ik niet meer sinds enkele jaren, zodat het riscico op thrombose eigenlijk niet hoog meer kan zijn. Maar de symptomen tijdig herkennen kan geen kwaad/

BLOEDING

De pees die de nieuwe kruisband gaat vormen, – de semitendinosus en de gracilis, beiden de hamstings genoemd – wordt losgemaakt van de spier in het bovenbeen. Hier kan soms een bloeding ontstaan, die tijdens de operatie niet gezien en dus niet gecontroleerd kan worden. Daarom bij het einde van de operatie een buisje (“drain” of “redon”) achtergelaten om eventuele bloedcollecties op te zuigen. Als er toch wat bloed achterblijft is dit niet erg, zolang je de knie maar regelmatig plooit en strekt om te verhinderen dat er teveel verkleving optreedt. Ook in de knie onstaat altijd een kleine bloedcollectie. Uitzonderlijk is dit pijnlijk en hinderlijk bij bewegen en wordt dit met een punctie (zoals bij een bloedname) verwijderd. De pijn is dan snel minder.

INFECTIE

Dit is een weinig voorkomende maar toch gevreesde verwikkeling die na elke operatie kan voorkomen. Een besmetting kan tijdens of na de operatie optreden via de wonde. Een infectie in een gewricht moet meestal behandeld worden door spoeling en langdurig toedienen van antibiotica in een infuus. Het eindresultaat van de ingreep kan erdoor bedreigd worden. Daarom wordt bij het begin van de operatie uit voorzorg ťťnmalig antibiotica toegediend. Tijdens de operatie in de knie wordt ook constant gespoeld, hetgeen de kans op infectie vermindert. Het aantal infecties wordt op 0.5 % geschat. Tekens van infectie zijn : toenemende zwelling van de knie, roodheid, warmte, koorts, etterdrainage uit de wonde, pijn. Het is moeilijk de ernst van deze tekens in te schatten, en wie hierover ongerust is dient de huisarts of zijn chirurg te contacteren. Die zal dan vragen om U snel te zien, want ook per telefoon kan die de ernst niet inschatten.

WONDVERZORGING

Een droge en propere wonde dient niet dagelijks verzorgd te worden. In tegendeel zelfs, het verband blijft best gewoon ter plaatse tenzij het bevuild is. De wonde blijft best ook droog : niet baden en liefst niet douchen – om wondgenezingsproblemen en dus infectie te vookomen. Als de wonde na enkele dagen perfekt droog is kan in principe een steriele klevende plastiekfolie gebruikt worden om te douchen. Wees er toch attent op dat er geen vocht onder dit verband blijft staan ! Na een twaalftal dagen kunnen de hechtingen door de huisarts – of door een verplaagkundige onder diens toezicht – verwijderd worden.

AUTO

Rechter knie : Ik raad aan om de eerste zes weken na de operatie niet zelf te sturen.

Linker knie : met automaat : zodra de knie 45 į kan geplooid worden (meestal de eerste dag na de operatie)

Linker knie : koppeling : zodra de knie soepel genoeg is en sterk genoeg is : meestal na 2 weken. Filerijden kan nog lastig zijn.