De Stampe Vertongen SV-4B

Twee vliegers uit WO I, Jean Stampe en Maurice Vertongen besloten in 1922 een vliegschool voor militaire vliegers op te richten, maar ze vonden geen enkel bestaand lesvliegtuig geschikt.
Ze besloten dan maar er zelf een te laten bouwen bij de Brusselse gebroeders Renard.
In 1930 richtten ze hun eigen fabriek Stampe-Vertongen op in Deurne.
De tweedekkers die de firma ontwierp in 1933 en bouwde moesten concurreren met de De Havilland DH Tiger 82 Moth, 60 Moth en de DH maar waren veel wendbaarder, zoals voor een opleidingsvliegtuig hoorde.

De eerste ontwerpen werden getekend door Alfred Renard. Het waren de RSV vliegtuigen (Renard Stampe Vertongen) type 26, 26/100, 18/26 en 22. Renard verliet de firma om een eigen fabriek op te starten, en werd vervangen door de jonge ingenieur Georges Ivanow. Hij bracht verdere verbeteringen aan, en ontwierp de ST26, RSV323G11 en SV3. In 1932 werd hem gevraagd een studie te maken voor een nieuw ontwerp en de SV4 (met de initialen van de bouwers) was geboren. De SV4 maakte zijn eerste vlucht op 13/5/33 en werd geregistreerd als OO-ANI. Tussen 1933 en 1938 werden er 6 gebouwd (OO-ANK, OO-AAC, OO-ACB, OO-APR en OO-ASU). Toen Ivanow echter omkwam in een crash met een SV10, stopten Stampe en Vertongen de productie van vliegtuigen en legden zich enkel no toe op het onderhoud ervan. Onderd druk van Elza Leysen, een piloot studente van Stampe, werd de nieuwe ingenieur Demidoff aangeworven met de opdracht een Belgisch acro vliegtuig te bouwen. Een eerste exemplaar vloog op 19/10/37, onder de registratie letters OO-JAN (genoemd naar de Belgische luchtvaartpionier Jan Olieslagers).

In opdracht van de Belgische Luchtmacht, die hun AVRO 530 wilden vervangen, werd een vernieuwde versie gebouwd van de OO-JAN, de OO-ATC en OO-ATD. In 1939 ging Stampe dit toestel voorstellen aan de Franse Luchtmacht en kwam terug met een Belgische bestelling van 30 toestellen, die zouden worden gebouwd als SV-4B (B staat voor Bis, om deze toestellen te onderscheiden van de eerdere SV-4 versies). Bij het uitbreken van WOII overleefden 24 van deze 30 toestellen (zie hoofdstuk SV-4B gedurende WOII in Afrika). In 1939 had Frankrijk inmiddels al een bijkomend order geplaatst voor nog eens 300 toestellen.
De fabriek in Deurne zag zich niet in staat een dergelijk groot aantal toestellen te bouwen en de licentierechten werden verkocht aan Farmann in Frankrijk. Deurne zou er 50 bouwen. Uiteindelijk werden het er slechts 10 waarvan slechts 1 exemplaar ook vloog.
WO II kwam echter roet in het eten gooien en de fabriek werd stilgelegd.
Pas in 1947 werd de produktie van de SV4-B heropgestart, nadat Stampe en Vertongen opnieuw gingen samenwerken met hun oorspronkelijke partner Renard. Ze vernieuwden de SV-4B met een krachtiger motor en een gesloten cockpit.
Standaard uitgerust met een DH Gipsy Major 10 motor of uitzonderlijk met een Blackburn Cirrus Major III motor. De Belgische Luchtmacht wou intussen de Tiger Moth toestellen vervangen en bestelde 66 SV-4B toestellen.
Aan de Belgische Luchtmacht werden 65 (van de geplande 66) toestellen geleverd.
In Frankrijk en Algerije werden intussen ongeveer 850 Stampe SV-4A en SV-4C gebouwd, meestal uitgerust 140 hp motor Renault 4 Pei.

Binnenzicht Stampe fabriek (C) Antwerp Stampe Museum - foto K. Vantorre

Maar het ging langzaam bergaf met de firma.
In 1970 stopte SV ermee. De fabriek was niet meer modern genoeg om nog te kunnen concurreren.

Eén van de oorspronkelijke 2 SV-4 toestellen, de OO-ATD, werd gekocht door baron Thierry d'Huart, en stond van bij het uitbreken van WOII verstopt in de tuin van zijn kasteel. Op 4/7/41 konden de piloten Michel Donnet en Leon Divoy ermee naar Engeland vluchten. In 1945 keerde dit toestel terug naar België. Het ging verloren in een crash in 1960.

De SV-4B behoort intussen tot een van de zeldzaamste old-timer vliegtuigen ter wereld.
Deze site wil beknopt de geschiedenis weergeven van de 65 SV-4B toestellen die als opleidingsvliegtuig gebruikt werden door de Belgische Luchtmacht na WO II, wat er mee gebeurde en welke er nog van bestaan. En tevens ook de 24 toestellen van eerste serie SV-4B (1939-1940) nader toelichten.

SV fabriek in Deurne

Op 11 mei 1947 verscheen een eerste artikel over het nieuwe Belgische opleidingsvliegtuig, de SV-4B in de krant "La Libre Belgique" (C) Hubert Sermon. Klik op het artikel om het te lezen.

Jean Stampe en Olympisch atleet Victor Boin (Collectie WB) - (C) Buyle 1932

Zeldzame foto van Renard - Vertongen - Wauters - Stampe (Collectie Willy Bruyninckx)

Met speciale dank aan Thierry Cardon, Guy Gudenkauf, Marc De Boeck, Daniël Brackx, Jean-Luc Debroux, Yves Duwelz, Walter Verstraeten, Jacques Schelfaut, Willy Bruyninckx, het Nationale Luchtvaart Museum en het Stampe-Vertongen Museum.

Stampe Vertongen SV-4 type 4B

Functie: Opleidingstoestel
Jaar: 1933 Bemanning: 2 Motor: 1 * 125hp De Havilland Gipsy Major I
Vleugelbreedte: 8.40m Lengte: 6.50m Hoogte: 2.60m Vleugel oppervlakte: 19m2
Gewicht leeg: 440kg Max.gewicht: 780kg
Snelheid: 205km/u Plafond: 5200m Vliegbereik: 420km
Brandstof: 90 L

Detail fotos van de SV-4B - Publicaties - Events - SV-4B Piloten handboek

SV-4B V5 OO-PAX vliegend in de jaren 70

Inhoud

Database, geschiedenis en foto gallerij van de 65 SV-4B toestellen in dienst bij de Belgische Luchtmacht en de nog vliegende toestellen.
Acro Team "Les Manchots" , de toestellen die hiervoor werden gebruikt en de piloten van het team. Artikel Dominique Hanson.
Crash raport van het tragisch ongeval met SV-4b V43 in Twente (Nederland) in 1986 - Crash raport van het ongeval met SV-4B V53 op het Old Rhinebeck vliegveld van New York in 2001 - SV-4B crashes in België overzicht van alle SV-4B crashes in België
SV-4B met Blackburn Cirrus motor artikel van L. Wittemans.
Andere types van SV toestellen en de LINK trainer , een opsomming van andere vliegtuigen gebouwd door Stampe Vertongen, evenals een artikel over de LINK trainer, de eerste generaties vliegsimulatoren.
SV-4B OO-ATD en Divoy en Donnet, de vlucht naar de vrijheid van Leon Divoy en Michel Donnet met SV-4B OO-ATD - SV-4B OO-ACB van Verbraeck en Reuter , ze vluchtten met een SV-4B in '40 van Frankrijk naar Portugal
SV-4B V2 vlucht naar Kamina (Congo) , in 1950 kreeg militair piloot Manu Geerts de opdracht SV-4B V2 af te leveren in Congo, Kamina. Een vlucht van 10.578km, en 66 uren vlucht, artikel van R. Decobeck.
SV-4B gedurende WWII in Africa , in het begin van WWII werden 24 toestellen van het eerste type SV-4B naar Congo overgebracht. De eerste SV-4B versie had een open cockpit. Artikel van L. Wittemans.
Belgische Lucht Cadetten, zij gebruikten tot in de jaren 70 de laatste SV-4B toestellen in dienst van de Luchtmacht als sleepvliegtuig. overgebracht.
SV links en andere luchtvaart links.

Reacties van SV-4B piloten, mysterieuze fotos en contactadres

Voor bijkomende vragen, aanvullende informatie, of inschrijving op de Nieuwsbrief  Email : sv-4b@telenet.be