Belg zijn heeft eigenlijk maar ťťn groot nadeel: tijdens je leven moet en zul je de Mening van Nederland kennen, of je daar nu in geÔnteresseerd bent of niet. Je moet en zult weten wat Nederlanders over je denken, wat ze van je vinden en, nog belangrijker, wat er mis met je is. Want wat er mis met je is weet de Nederlander als geen ander – of denkt dat tenminste te weten.

Nadat eerder Godfried Bomans, Paul van Gageldonk, Evert van Wijk en vele vele anderen hun mening over Belgen publiceerden, komt het meest recente opininiestukje in de rij nu van Femke Noordink, een freelance journaliste uit Utrecht die in de Volkskrant een nogal huilerig en tegelijk heel verwaand stukje publiceerde met als titel "Een Belg is Hij Die Niet Van Holland Houdt"[1]. Deze keer (of eigenlijk 'zoals gewoonlijk') moet de identiteit van de Belg het ontgelden, want die zou volgens mevrouw Noordink gevormd worden door afgunst jegens Nederland. Jawel, dat hebt u goed gelezen: Belgen zijn jaloers op Nederlanders. Ze noemt het fenomeen "Ollandernijd", en de oorzaak van die Ollandernijd heeft volgens haar te maken met de kleine oppervlakte van BelgiŽ, wat onvermijdelijk tot een "Calimero-effect" leidt. Maatschappijleer en enige kennis van sociologie zijn duidelijk niet aan deze mevrouw besteed – zoals verder in haar artikel ook nog zal blijken.

Aanleiding van haar artikel was vermoedelijk een ervaring in een tram of trein waarbij ze van een aantal Vlamingen een negatieve opmerking te horen kreeg ("Wat doet die Ollander in onze tram!") waaruit ze dan nogal vrij impulsief besluit dat daar jaloersheid of afgunst jegens Nederlanders doorheen sijpelt. En die jaloersheid is er niet alleen bij Vlamingen, maar ook bij de Walen! Ik weet niet of ik ooit een grotere generalisatie gehoord heb. Ik vraag me serieus af of mevrouw Noordink wel veel Walen kent dat ze hen zoiets voor de voeten durft te werpen.

Het lijkt me niet echt zinvol of noodzakelijk om al de punten die mevrouw Noordink aanhaalt een voor een te weerleggen of te becommentariŽren. Persoonlijk weet ik uit jarenlange praktijkervaring hoe ongelofelijk moeilijk het is om diepgaand met Nederlanders over zulke dingen te discussiŽren. Het lukt prima tot op een bepaald niveau, maar zodra het oppervlakkige achterwege gelaten wordt en er naar wat meer diepgaande oorzaken van sommige overtuigingen gepeild wordt, is het schier onmogelijk nog enige nuance of verandering in de Nederlandse overtuigingen aan te brengen. De Nederlander meent nu eenmaal van nature een soort cultureel Gelijk te bezitten, iets wat Belgen compleet vreemd is. Daarom wil ik tegenover haar standpunten een paar van mijn eigen standpunten stellen; in de hoop dat ze daarmee haar eigen mening wat kan bijstellen, al was het maar een heel klein beetje.


Het superioriteitsgevoel

U bent Belg? Dan bent u automatisch en van nature gefrustreerd, teleurgesteld, geÔrriteerd, beschaamd, lijdt aan een minderwaardigheidscomplex, hebt last van onderhuidse woede en wie weet wat er nog allemaal in de projectiekamer in het hoofd van de Nederlander zit. En daar komt dus nu ook nog jaloersheid en afgunst bij. Voor het opwekken van al die negatieve emoties bij de Vlaming volstaat zelfs zoiets simpels als even een klein taalverschilletje te benoemen[2] of, zoals in het geval van mevrouw Noordink, even de tram in Vlaanderen te nemen. Feit is dat bovenstaande emoties blijkbaar altijd door Nederlanders waargenomen worden. Anders gezegd, de Nederlander schijnt altijd te denken dat hij over een Vlaming – ook al kent hij die van haar noch pluimen – zoveel macht heeft dat hij meteen zijn emoties kan beÔnvloeden of die toch op z'n minst correct kan beoordelen. Dat gaat hand in hand met het feit dat Nederlanders ook altijd vinden dat er van alles mis is met de identiteit van de Vlaming, en ze zullen je dat desgewenst ook altijd haarfijn uit de doeken doen. Kortom, de Vlaming als arme identiteitsloze stakker die de therapeutische werking van Nederland dringend nodig heeft. Hoe komt iemand bij zo'n overtuiging eigenlijk? Hoe kan iemand denken dat daar enige waarheid in kan zitten? Aan de basis ligt natuurlijk het zo vaak besproken en schijnbaar niet weg te branden Nederlandse superioriteitsgevoel, dat telkens weer gemaskeerd wordt door de Vlaming precies het tegenovergestelde, namelijk een minderwaardigheidscomplex, aan te smeren. Waar zou anders het Vlaamse minderwaardigheidsgevoel vandaan komen? Wat zou het ooit anders kunnen zijn dan een voor de Nederlander noodzakelijke drogreden om het eigen superioriteitsgevoel normaal te vinden?




Identiteit

Naast het emotionele spel waarmee Nederlanders je telkens proberen te verzwakken of onderuit te halen (men kan zich afvragen in hoeverre dit terug te voeren is op de aloude kolonisatiedrang) zijn er nog een aantal zaken die telkens weer aan bod komen, namelijk identiteit en bewustzijn. Vlamingen sukkelen met hun identiteit, er is geen eenheidsbewustzijn, geen nationaliteitsgevoel en nog meer van die nietszeggende clichťs die het altijd goed doen in de Nederlandse Mening. Het slaat natuurlijk helemaal nergens op. Wat dat soort onkundige beweringen eigenlijk echt betekenen is dat Nederlanders het hun zo vertrouwde en gekoesterde nationaliteitsgevoel dat van hen ťťn grote gezellige kudde maakt niet bij Vlamingen aantreffen en daar dan allerlei oorzaken voor proberen te bedenken. Het ligt aan een of ander complex of trauma, het ligt aan de identiteit, het ligt aan het bewustzijn of het moet aan nog wat anders liggen. Dat het gewoon een andere zienswijze en manier van leven is komt gewoon niet bij hen op. Wat niet Nederlands is is vreemd, en met het vreemde is altijd wat mis. Het gewoon accepteren van anders-zijn lijkt onmogelijk.

Het klopt natuurlijk wel dat de Vlaming geen kuddedier is, de Vlaming heeft nu eenmaal meer gevoel voor individualiteit dan voor collectiviteit. Daarom ook is zoiets als een Oranjegekte in Vlaanderen gewoon ondenkbaar, daarom is de Vlaming onverschillig tegenover zijn overheid, en daarom is een Vlaming nooit een exacte kopie van zijn buurman. De Vlaming zoekt overal eigenheid en diversiteit, de Nederlander zoekt overal het vertrouwde kuddegevoel (dat dan voor het gemak identiteit genoemd wordt, maar waar het uiteraard niets mee te maken heeft). De Vlaming heeft individualiteit en diversiteit nodig om te overleven. Die nood aan diversiteit is meteen ook de reden dat dialecten springlevend zijn in BelgiŽ, het is de reden dat de Vlaming een moderne villa naast een oud herenhuis zet, het is de reden dat hij honderden verschillende soorten biertjes brouwt, het is de reden waarom hij z'n taal doorspekt met Franse termen, het is de reden waarom hij overal een heerlijk rommeltje van maakt. Dat kan bijna niet anders dan tot conflicten leiden met Nederlanders die vooral gericht zijn op ordentelijkheid, kuddedenken, regeltjes, voorschriften en rechtlijnige standaarden, zowel wat taal als gedrag betreft. De Nederlander kan zich moeilijk identificeren met de Vlaamse hang naar diversiteit, hij voelt zich er niet in thuis en ziet daardoor overal wanorde – een wanorde waarvoor hij dan een oorzaak probeert te vinden. De Nederlander mist in Vlaanderen zijn overheid die hem leidt en geruststelt, hij mist hier zijn ongeÔnspireerde rijtjeshuizen met overal hetzelfde bloemenperkje, hij mist zijn strakke maatschappelijke regeltjes waardoor hij z'n leven lang gevormd is.


Pure onkunde

Wat ik mevrouw Noordink vooral verwijt is haar pure onkunde en gebrek aan psychologisch inzicht in haar verklaringen. Neem dit stukje als voorbeeld:

"Want een identiteit krijgt alleen inhoud als er iets tegenover staat, wordt alleen een 'zelf' in het bijzijn van 'de ander'."

Dat klinkt misschien wel heel gewichtig en indrukwekkend voor de gemiddelde krantenlezer, maar het toont eigenlijk alleen maar aan dat mevrouw Noordink werkelijk geen enkel besef heeft van de psychologische termen "identiteit" en "zelf" die ze zo gretig ter hand neemt. Als dat wel zo was had bovenstaand stukje misschien echt iets betekend. Zoals het er nu staat is het alleen maar een goed gevormde zin zonder enige steekhoudende inhoud. Met andere woorden: ze probeert iets professioneel te laten klinken, maar weet eigenlijk niet eens waar ze het over heeft.

Dat mevrouw Noordink ook geen enkele kennis van woorden en hun herkomst heeft en zich moet behelpen met uitgekauwde woordgrapjes mag duidelijk worden als ze schrijft:

"Niet voor niets staat Belg (van 'verbelgd' in het Gallisch) in sommige interpretaties voor 'verbolgen', naar de lichtgeraaktheid van de oude Belgen, die om de geringste aanleiding met elkaar oorlog voerden (flauwe opmerking, ik weet 't, maar toch frappant!).

Inderdaad flauw – te flauw om het aan welke analyse dan ook te onderwerpen. Neem nu die "lichtgeraaktheid van de oude Belgen". Veel meer dan een verzinseltje dat erbij gesleept wordt ter versterking van een zwak argument kan zoiets natuurlijk nooit zijn. Zwakke argumenten hebben niet zelden een extra verhaaltje of een of ander vaag historisch verband nodig om ze wat sterker te doen lijken, en dat is dan ook precies wat mevrouw Noordink hier probeert te doen. Een positief en hoopgevend puntje is echter wel dat ze tijdens het schrijven van bovenstaande zin op z'n minst zelf begint te vermoeden dat ze "flauw" aan het doen is.


Besluit

Vlaanderen gaat niet veranderen, mevrouw Noordink. Vlamingen zijn koppig en doortastend en hechten weinig of geen belang aan wat Nederlanders over hen zeggen, ondanks het feit dat jullie zo graag denken dat jullie onze Grote Broer zijn waar we naar opkijken. Helaas, de Vlaming als afgunstige maar koddige tuinkabouter is louter een product van de Nederlandse geest, een soort wensdroom, het speelt echt niet in Vlaamse hoofden zelf. De bittere waarheid is dat de gemiddelde Vlaming niet naar jullie opkijkt en zelfs z'n neus optrekt voor het ongevarieerde en uniforme gedachtegoed van Nederland, hoe spijtig jullie dat ook mogen vinden. De Vlaamse geest is helaas niet meer koloniseerbaar, probeert u het elders eens. De titel van uw stukje "Een Belg is Hij Die Niet Van Holland Houdt" bevat misschien wel een zeker waarheidsgehalte, alleen zijn uw verklaringen ervoor compleet uit de lucht gegrepen. Afgunst, jaloezie en gebrek aan identiteit zijn echt wel de laatste gebieden waar u uw verklaringen dient te zoeken. Waar het wel in moet gezocht worden is in het Nederlandse onvermogen om diversiteit te herkennen en te accepteren, want dŠt is precies wat aan de basis ligt van de bevreemding die een Nederlander telkens weer in BelgiŽ schijnt te ervaren.

Mevrouw Noordink, probeert u als het kan uw volgend stukje met wat meer kennis van zaken te schrijven, dan hoeft uw artikel niet over te komen als een samenraapseltje van veronderstellingen die u wanhopig met elkaar in verband probeert te brengen.






Bronnen:

[1] http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3531402/2013/10/23/Een-Belg-is-Hij-Die-Niet-Van-Holland-Houdt.dhtml

[1] http://tinyurl.com/pbd46w9

[2] "Ik weet dat het benoemen van zulke eigenschappen vaak ongeloof, onbegrip, teleurstelling, schaamte, irritatie of woede oproept, vooral bij mensen van onder de rivieren. Dat zal me er echter niet van weerhouden ze te blijven benoemen." (Ruud Harmsen, nl.taal)






© Copyright 2013 Luc P.