Méér dan 900 jaar geleden koos de Franse monnik, Fulco, de duinen rond Veurne uit om er een nederzetting van gebed en arbeid neer te planten. De eerste abdij bestond uit enkele hutten voor de monniken en een houten schuur die dienst deed als kapel. Hevige zeestormen en overstromingen vernietigen de houten bouwsels.

Abt Fulco trekt de eigenlijke abdij op met bakstenen en dakpannen.

1138

De Heilige Bernardus, Abt van de abdij van Clairvaux, overhaalt Fulco om zich met de Duinenabdij aan te sluiten bij de strenge Cisterciëncershervorming. Vanaf nu volgen de monniken de strenge regel van de Heilige Benedictus: een leven van koorgebed, goddelijke beschouwing en handenarbeid.

Rond de Abdij vormt zich een kleine nederzetting van inwoners die er een verzekerd bestaan, werk en een veilige schuilplaats vinden. De nederzetting bevindt zich aan de monding van een zeerivier (YDE) waar zeer veel kokkels (COX) worden gevonden. Die kokkels en mosselen vormen het gangbare menu van de bewoners.(Deze versie zou achterhaald zijn, volgens  het studiewerk Hoog bezoek in Vlaanderen van Vanacker -1992)

Idesbaldes, afkomstig van Eggewaartskapelle legt op rijpere leeftijd de geloften af in de Duinenabdij. 

Idesbaldes wordt al na vier jaar tot Abt van de Duinenabdij verkozen. De abdij kent een grote economische bloei en hij laat zelfs een hele vloot bouwen om de wol uit Engeland in te voeren op het ogenblik dat hier in Vlaanderen een grote schaarste heerst aan grondstoffen voor de Vlaamse wol- en lakennijverheid.

Onder de leiding van Abt Elias van Koksijde groeit de Duinenabdij uit tot één van de machtigste abdijen van West-Europa. Door allerlei schenkingen lopen de bezittingen van de abdij tot in Nederland en Frankrijk.

In deze bloeiperiode noteert men in Koksijde 112 monniken en 355 lekebroeders. De macht van Elias van Koksijde was zo groot dat hij  van Richard Leeuwenhart een groot eigendom op het eiland Sheppey als schenking kreeg ...en het recht verwierf om te zetelen in het Engelse Parlement. Elias was toen ook persoonlijke raadsman van de koning.

De abdij is voltooid. Het schilderij van Pieter Pourbus schetst een duidelijk beeld van de grootsheid en de uitstraling van de toenmalige Duinenabdij.

Hevige stormen en overstromingen doen de zeedijken van de Vlaamse kust begeven. Het aantal roepingen vermindert drastisch en door gebrek aan mankracht moet de abdij heel wat hofsteden onbeheerd achterlaten. Voortdurende oorlogen tussen Frankrijk en Engeland slepen ook de Vlaamse gebieden mee in het krijgsgewoel. De reeds fel geslonken inkomsten van de Duinenabdij moeten nu de oorlogskassen spekken.

Toen de Abt, Thomas de Sittere, in de Gulden Sporenslag de zijde van de Leliaerts koos, was de overwinning van de Vlaamse Gemeentenaren (de Klauwaerts) een catastrofe voor de Duinenabdij. Als straf werden veel bezittingen van de abdij platgebrand...en om de hoge oorlogsboete te kunnen betalen, moeten de overzeese bezittingen in Engeland verkocht worden.

Tussen ca. 1310 en 1320 kent de abdij een korte heropleving, dank zij nieuwe financiële middelen. Die worden aangewend voor de bouw van een kerkportaal,..

De Gentenaren plunderen de bezittingen van de abdij in Zeeland en branden er hofsteden, schuren en molens af.

Na de Vrede van Atrecht die de zelfstandigheid van Bourgondië bezegelde, keerde de woede van de Engelsen zich tegen Vlaanderen. Opnieuw werd de Duinenabdij in brand gestoken. Over heel Vlaanderen heerst nu een onbeschrijfelijke armoede en hongersnood. Ook de pest maakt duizenden slachtoffers.

De Duinenabdij raakt in verval. Men kan wegens het gebrek aan mankracht het vele werk niet meer aan. Het duinenzand overrompelt alles en het grondwater blijft maar stijgen. De monniken denken er voor het eerst aan de abdij definitief te verlaten.

De abt wil uitwijken naar Aardenburg, temidden de Zeeuwse bezittingen van de abdij, maar stuit op een onbuigzaam veto van de Veurnse clerus.

De Duinheren blijven dus in de veel te grote gebouwen. Er zijn nu nog amper 20 man, monniken en lekebroeders samen!

Ook de geplande verhuis naar Brugge botst op een krachtig njet uit Veurne.

Abt Jan Crabbe (1457 - 1488) bijgenaamd ìAbbas Magnificusî omwille van zijn grote belangstelling voor kunst en voor de Bourgondische pracht en praal, zorgde voor een ongekende bloei van de abdijbibliotheek.

Eveneens belangrijk is de aanwezigheid van Abt Adriaan De But (+1488). Hij studeerde aan het College te Parijs. Een echt buitenbeentje voor die tijd.

Op 15 augustus bestormen de Geuzen de onder-bemande abdij. Zij verjagen er de geestelijken, slaan altaren, meubelen en beelden aan gruizelementen. Kerkgewaden en vensterramen worden vernietigd. De Bibliotheek, toen de belangrijkste van Vlaanderen, werd in brand gestoken maar werd gelukkig niet volledig vernietigd. Deze Geuzenbendes kwamen uit Ieper, Armentieres en Hondschoote.

Deze ramp ontmoedigt de Duinheren definitief: Zij steken zeer diep in de schulden, ze zijn nog met weinigen over en staan te machteloos om nog iets voor  het herstel te ondernemen. Ze trekken zich terug in de Abtswoning en in het Gastenverblijf en laten de resten van de vroegere abdij ten prooi aan de weerselementen. Zeezand overspoelt de afgebrande abdijresten.

betekent de doodsteek voor de Abdij. De Gentse Calvinisten zijn aan de macht over héél Vlaanderen. Alle bezittingen van de abdij worden aangeslagen en openbaar verkocht om de achterstallige soldij van de Gentse soldaten te kunnen betalen. De abdijgebouwen worden door Nieuwpoortse arbeiders afgebroken Stenen en dakpannen worden als bouwmaterialen verkocht.

Wanneer een garnizoen van 1500 protestantse soldaten de site van de abdij bezetten, vluchten de meeste monniken naar Brugge.

Slechts enkelen nemen hun intrek in hun abdijhoeve "Ten Bogaerde"

De Hollandse Calvinisten, onder leiding van Maurits en Frederik van Oranje, nemen Oostende in. Van hieruit ondernemen de soldaten plundertochten langs de hele kuststreek. Ook Ten Bogaerde moet het ontgelden. De grote schuur gaat in vlammen op.

Abt Vandenberghe herstelt moeizaam de gebouwen van de abdijhoeve. Hij gebruikt hiervoor de bijeen gesprokkelde resten van de Duinenabdij. De Duinheren vestigen zich allemaal in Ten Bogaerde. Er breekt een periode van relatieve rust aan. Zelfs enkele novicen dienen zich aan.

Abt Campmans vindt dat er in de Abdijhoeve geen ìnormaal kloosterleven mogelijk is. Hij broedt op vluchtplannen.

Alle resterende bouwmateriaal van de Duinenabdij wordt veilig opgeslagen en verborgen in de Abdijhoeve Ten Bogaerde.

Ondertussen is Ten Bogaerde uitgegroeid tot een belangrijk pelgrimsoord, dank zij de aanwezigheid van het ongeschonden lijk van Abt Idesbald. Zelfs Aartshertogin Isabella komt het stoffelijk overschot bezoeken.  Logisch dat de Veurnse clerus deze trekpleister niet zomaar laat verhuizen. De pelgrims gingen trouwens naar Veurne om er te overnachten.

Ook de loden  lijkkist met het ongeschonden lichaam van Abt Idesbaldes wordt uit de puinen uitgegraven en in de Abdijhoeve verstopt.

Na tal van mislukte palavers om in Veurne een nieuwe Duinenabdij te stichten, wordt een listig plan opgevat om onder het zware Veurnse juk uit te komen.

Op het moment van de Boeteprocessie in Veurne, rijden de monniken van Ten Bogaerde hun wagens uit de schuren  en beladen met de bouwmaterialen en de lijkkist bereiken ze Nieuwpoort, nog voordat de Boeteprocessie ten einde is.

De Koksijdse Duinheren zijn eindelijk ontsnapt aan het Veurns gerecht en de clerus. Van Nieuwpoort gaat de tocht  naar de Abdij Ter Dhoest in Lissewege, waar de Duinheren zich bij de bestaande kloostergemeenschap aansluiten.

Men start met de bouw van een groot nieuw abdijcomplex aan de Potterierei te Brugge. De ingangspoort is volledig nagebouwd met de oorspronkelijke stenen van de Abdij Ten Duinen.

De Franse Revolutie schaft alle kerkelijke bezittingen af.
De monniken stellen zich ten dienste van de parochies in het Bisdom Gent 

Een laatste samenkomst van de Duinheren in Koksijde. Er zijn er toen nog vijf in leven. Zij dwalen rond op de verzande overblijfselen van wat eens de trots van Vlaanderen was. Op de plaats waar eertijds Abt Idesbald begraven werd, bouwen ze met bijeen gescharrelde brokstukken een kleine kapel ter herinnering

De laatste witheer Nicolaas De Roover overlijdt. Als laatste daad schenkt hij het hele patrimonium aan de Brugse kloosters. De abdijhoeven Ter Dhoest (Lissewege) en Ten Bogaerde worden geschonken aan het Bisdom Brugge.

Pas véél later wordt de Abdijhoeve Ten Bogaerde gemeentelijk eigendom. De voormalige kapel wordt vakkundig gerestaureerd en doet nu dienst als Cultureel Centrum. Een gedroomd decor voor tentoonstellingen, concerten en voordrachten