SAMENVATTING:
Geassocieerde kiem: Neisseria Meningitidis type C = meningokok C
Voornaamste ziektebeeld: bloedvergiftiging; hersenvliesontsteking.
Vaccins: Meningitec
Wettelijke verplichting: Neen
Risico's: Allergie (shock!), hoofdpijn, prikkelbaarheid, slaapstoornissen, braken, diarree, meningisme, convulsies, gewrichtsontsteking, verlamming, aanhoudende pijn, wiegendood.
Er zijn de laatste tijd een aantal dodelijke gevallen geweest van meningokokken-meningitis, een kwaadaardige vorm van hersenvliesontsteking. Daarom organiseerde de Vlaamse overheid een vaccinatiecampagne. Welke commentaar valt hier bij te geven?
Op de eerste plaats dient het benadrukt dat meningitis een ernstige complicatie is die niet zo maar uit de lucht komt vallen.
Ten eerste moet er rechtstreeks en langdurig contact geweest zijn tussen de besmetter en de nieuw besmette persoon. Met andere woorden: mekaar op straat passeren is geen bron van besmetting.
En ten tweede: er moet reeds een duidelijke verzwakking van het immuunsysteem aanwezig zijn voor iemand aan deze verwikkeling ten prooi valt. Een brochure van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid vermeldt letterlijk: “Slechts in uitzonderlijke omstandigheden (vermoeidheid, zwakte, bv. een verkoudheid die reeds lange tijd aansleept) nemen de bacteriën de bovenhand op de verdediging van het lichaam en veroorzaken zij meningitis.” De belangrijkste vraag blijft daarom: hoe versterk ik mijn immuunsysteem en hoe voorkom ik dat het verzwakt?
De tweede vraag is: vanwaar komen ineens al die gevallen? Sinds 1993 wordt er gevaccineerd tegen “hersenvliesontsteking”, en nu staan de kranten er ineens bol van. Waarom?
Toen het vaccin tegen Haemophilus influenzae (Hib) in gebruik werd genomen heeft men de ouders wijsgemaakt dat dit “vaccin tegen hersenvliesontsteking” de zaak zou oplossen, en gevaccineerde kinderen veilig waren. Het Hib-vaccin beschermt echter, in het beste geval, enkel en alleen tegen één bepaalde vorm van hersenvliesontsteking, namelijk die welke veroorzaakt wordt door 1 specifieke stam van deze bacterie.
Door massaal te vaccineren blijkt bovendien een verstoring te ontstaan in het biologisch evenwicht tussen de bacteriën in ons lichaam. Sedert de invoering van het Hib-vaccin zien we een uitgesproken toename van meningokokken-infecties, eerst van het type B, sinds 2001 meer en meer van het type C. Deze samenhang in tijd suggereert sterk dat de huidige problemen met meningokokken de erfenis zijn van de vaccinatiecampagne tegen Hib. Jammer genoeg weigert de overheid hieruit te leren en dreigt het hele scenario zich over enkele jaren te herhalen met een nieuwe kiem.
Overigens bestaat “de” meningokok niet. Zoals bij vele bacteriën en virussen gaat het hier om een steeds toenemend aantal varianten: serogroepen (A-Z!) en serotypes. Vaccinatie tegen één groep brengt géén immuniteit teweeg tegen een andere groep. Eigenaardig genoeg is dit wél het geval na het doormaken van een meningokokken-infectie (1)! Van de meningokok waren in 1999 reeds 297 serotypes bekend. Meest voorkomend was tot nu toe de groep B. Hiertegen is echter nog geen vaccin op onze markt. Wel tegen groep A en, sinds 2001, ook tegen groep C. Er bestaan echter ook nog groep W en X en Y en Z... In de USA bleek de groep Y-variant in 2000 reeds verantwoordelijk voor één derde van de gevallen (2). Het is te verwachten dat in de toekomst nog veel meer varianten ontdekt worden. Hierbij rijst de vraag of men van plan is op termijn tegen al deze vormen te gaan vaccineren...
Op zich is de meningokok een bacterie die bij 10 à 20% van alle gezonde personen aangetroffen wordt in de keel en de neus. Meestal is men dus drager zonder dat dit tot problemen leidt. Volgens een officiële brochure helpt drager zijn zelfs om een natuurlijke immuniteit op te bouwen (3)! Drager kan men worden op eender welke leeftijd.
Meningokokken C-meningitis is een aandoening in opgang. In het begin van de vorige eeuw werden de meeste gevallen van meningitis veroorzaakt door bacteriën van groep A. Vanaf de zestiger jaren verschoof het accent naar groep B. De laatste 10 jaar is groep C sterk in opgang (1). Deze variante komt vaker voor op oudere leeftijd (15 - 24 jaar), waarbij het sterftecijfer hoger ligt (15% in vergelijking met 5% bij jonge kinderen) en er vaker bloedvergiftiging optreedt (tot 70%) (1).
In 1998 stelde men in de UK 1530 gevallen vast met 150 doden, vooral kinderen en jongeren. In 2000 was de meningococcus C verantwoordelijk voor 40% van de meningitis gevallen (4).
Ook in België ziet men een toename. In Nederland ziet men eveneens een toenemende trend (5).
De verspreiding gebeurt, aldus een brochure van de overheid (3), van persoon tot persoon. Besmetting wordt opgelopen “na nauw, rechtstreeks en langdurig contact, door keelsecreties (hoesten, niezen, omhelzen) en/of neussecreties (snuiten). De aandoening wordt dus niet doorgegeven in zwembaden. Na de besmetting kan het 2 tot 10 dagen duren alvorens symptomen optreden.”
Preventief worden soms de contactpersonen van een besmet individu met antibiotica behandeld. Dit slaat enkel op familieleden en personen die in nauw contact staan met de patiënt. Klasgenoten en collega’s vallen NIET onder deze categorie. Onderzoek of behandeling is bij deze laatsten dan ook niet vereist.
Na contact met een meningokokken-patiënt dient men nog gedurende een maand alert te blijven voor verdachte symptomen.
Er bestaan risicoleeftijden en risicogroepen voor infectie met de meningokok. De meeste infecties treden op bij kinderen tot 5 jaar, en in de leeftijdsgroep tussen 15 en 18 jaar.
Het grote gevaar bestaat er in dat de bacterie de hersenvliezen aantast (meningitis) of zich in het bloed verspreidt (septicemie).
De meeste infecties verlopen asymptomatisch, dat wil zeggen dat de besmette persoon zelfs geen enkel ziektesymptoom vertoont.
Meningitis kan beginnen met een griepachtig beeld. Het evolueert echter bliksemsnel en de patiënt kan op enkele uren tijd doodziek worden. Steeds zien we het beeld van een ernstig zieke patiënt.
De symptomen kunnen verschillen volgens de leeftijd.
Bij baby’s is een speciaal soort schreien mogelijk, zeer hoog en scherp. De baby is soms moeilijk te wekken, apatisch of prikkelbaar, of weigert voedsel en drank. De huidskleur is meestal bleek. Op de huid zijn soms rode of paarse vlekjes zichtbaar die men niet kan wegdrukken met een glas. Ze kunnen braken of stuiptrekkingen vertonen.
Bij oudere kinderen en volwassenen zoekt men naar dezelfde huidvlekjes. Bij nekstijfheid is het moeilijk en pijnlijk het hoofd ver naar voren te buigen (probeer knie en voorhoofd samen te brengen). De zieke kan versuft of verward zijn. Hevige hoofdpijn kan gepaard gaan met overgeven, lichtschuwheid en koorts. Er kunnen gewrichtspijnen optreden. In het ergste geval kan de aandoening leiden tot coma en dood van de patiënt.
In geval van bloedvergiftiging (septicemie) kan men de huidsymptomen aantreffen, gaande van kleine vlekjes tot uitgebreide onderhuidse bloedingen. Koorts kan gepaard gaan met pijnlijke ledematen of gewrichten. De huid kan klammig zijn en bleek van kleur.
Efficiëntie
Het bij ons gebruikte vaccin Meningitec ® is enkel gericht tegen groep C meningokokken, NIET tegen groep B meningokokken die zowat de helft van de infecties uitmaken (zie fig. 2), noch tegen de tientallen andere stammen van de meningokok, noch tegen andere bacteriële of virale verwekkers van meningitis. Er bestaat ook een combinatievaccin tegen meningokokken van groep A, C, W135 en Y.
De beschermingsduur van het vaccin wordt geschat op 3 tot 5 jaar. Indien men zijn paarden verwedt op bescherming door het vaccin zal men dus om de paar jaar opnieuw moeten vaccineren.
Vergelijking met de vaccinatiecampagne tegen Hib doet ons vrezen dat het resultaat zelfs negatief zou kunnen uitvallen, en de toename van andere kiemen zou kunnen versneld worden door de meningitis C-campagne.
Meninigitec is een relatief nieuw vaccin. Daar de overheid dit vaccin geadopteerd heeft gaat ze dus per definitie uit van de veronderstelling dat het om een veilig vaccin gaat. Is dit echter wel zo?
Er zijn tal van nevenwerkingen bekend die kunnen optreden na vaccinatie. De bijsluiter vermeldt:
* allergische reacties, met zwelling van handen, voeten, enkels, lippen, mond of keel met mogelijks moeilijkheden om te ademen of te slikken, huiduitslag; anaphylactische shock;
* locale irritatie met roodheid, zwelling en pijn;
* koorts, hoofdpijn, spierpijn.
vooral bij zuigelingen en peuters:
* koorts, huilen, prikkelbaarheid, slaperigheid, slaapstoornissen, verlies van eetlust, diarree, braken.
Bij oudere kinderen en adolescenten:
* misselijkheid, braken, huiduitslag, ongemak, klierzwelling, hoofdpijn, spierpijn.
Verder:
* duizeligheid, flauwvallen, beven;
* nekpijn, nekstijfheid, lichtschuwheid = meningisme.
Daarbuiten (UK) zijn er nog andere gevolgen waargenomen na vaccinatie, zoals:
* convulsies
* overlijden
* gedragsveranderingen: agressiviteit
* arthritis van meerdere gewrichten, 4 dagen na vaccinatie (17 jaar)
* aanhoudende hevige hoofdpijn
* meningitis (streptococcen)
* meningitis B en overlijden bij contactpersoon (16 jaar)
* wiegendood (kind 2 maand)
* extreme constipatie gedurende meer dan 2 maanden (8 jaar)
* aanhoudende pijn in de gevaccineerde arm gedurende meer dan 9 maanden, met gedeeltelijke verlamming van de arm (10 jaar)
* diabetes ?? (cfr Hib-vaccin; afgewezen vaccin in USA vanwege diabetes-risico)
Deze reacties zijn niet verwonderlijk wanneer men kijkt naar de samenstelling van de vaccins. Deze bevatten zonder meer toxische stoffen.
Meningitec bv. bevat naast het meningokok-antigeen en diphterie-eiwitten ook aluminiumfosfaat. Mencevax ACWY (GSK) bevat phenol; Menomune zelfs thiomersal.
De campagne kan bovendien nog voor verscheidene onprettige gevolgen zorgen.
Zo is het niet uit te sluiten dat de campagne de leeftijd waarop de infectie het meest optreedt verschuift naar de zeer jonge baby’s of naar de ouderen, met een verhoogd risico. Dit werd al eerder vastgesteld na bv. mazelenvaccinatie.
Evenmin is het uit te sluiten dat een doorgedreven campagne plaats vrijmaakt voor nieuwe variaties van menigokokken, of voor andere bacteriën waarvan het ziekmakend vermogen heden totaal onbekend en onvoorspelbaar is. “Escape mutants” zijn gewijzigde vormen van de bacterie die gedeeltelijk de natuurlijke populatie van meningokokken kunnen vervangen. Dit is een ernstig probleem.
De bijsluiter van Mencevax ACWY, een combinatievaccin tegen vier stammen van de meningokok, waarschuwt er expliciet voor dat het gebruik van het vaccin het aantal dragers van de kiem kan doen toenemen, vooral dan van die vormen die niet in het vaccin vervat zitten!
De ervaringen in het buitenland zijn niet bijster geruststellend.
In de UK werd een vaccinatiecampagne tegen meningococcus C gelanceerd in november 1999. Men wou er alle zuigelingen plus 14 miljoen schoolkinderen vaccineren. Prijskaartje: 10 miljoen £ (12 500 000 Euro). (Bovendien kregen 480 000 studenten het verouderde AC-combinatievaccin toegediend.) De overheid ging er prat op dat 60 000 dosissen van het vaccin op 25 000 individuen uitgetest waren zonder noemenswaardige problemen, en dus zeer veilig was.
Dat was echter maar schijn. Vooreerst zijn er duizenden meldingen van nevenreacties geregistreerd sedert de campagne, meer dan na welke voorgaande vaccinatiecampagne ook. De campagne begon in november 1999; op 10 juni 2000 meldt de Britse Western Daily Press dat er reeds 4764 reacties gemeld zijn aan de overheid. Dat is één melding op 3000 vaccinaties. In augustus waren er al 16 000 “gele fiches” binnen bij het DoH. Zoals altijd zijn de gemelde gevallen slechts een fractie van het werkelijke aantal, vermoedelijk ± 10%. Dit zou dus het reële aantal ernstige nevenwerkingen kunnen doen oplopen tot 1 op 300 vaccinaties. De Medicines Control Agency maakte zich toen al zorgen omdat voor het meningokokken vaccin op enkele maanden tijd meer reacties bekend waren dan voor andere vaccins op tientallen jaren. Voor het MBR-vaccin bijvoorbeeld waren er slechts 3300 meldingen sinds 1987, voor kinkhoestvaccinatie 5750 sind 1963, en 1200 voor mazelen (sinds 1963) en rubella (sind 1970).
De Western Daily Press berichtte ook over schoolkinderen die in de weken na vaccinatie moesten thuis blijven van school omwille van nevenwerkingen. Ouders melden bijwerkingen zoals epilepsie, aanhoudende oorontstekingen en verkoudheden, hoofdpijn, uitgesproken slaperigheid. Soms was hospitalisatie noodzakelijk.
Bovendien zijn er doden gevallen door deze campagne. Het gezaghebbend tijdschrift The Observer achterhaalde het cijfer van 11 overlijdens door vaccinatie die nooit door de overheid bekend gemaakt waren. Het ministerie van volksgezondheid gaf schoorvoetend toe dat dit correct was, en dat men de doden opzettelijk voor de publieke opinie verzwegen had om de gemoedsrust van de burgers niet te verstoren en het succes van de campagne niet in het gedrang te brengen!