1. Inleiding

2. Geloof

Fasen van het geloof/zingeving (~Fowler)

0° fase: ontalig: geborgenheid [nog geen ik]

HETERONOME ZINGEVING

1° fase: intuïtie: fantasie en projectie (machtscentrum: ouders) [ik ben mijn impuls]

2° fase: concreet-narratief (machtscentrum: regels en tradities, school) [ik ben mijn noden]

3° fase: synthetiserend-conventioneel (machtscentrum: peer group) [jij bent mijn spiegel]

AUTONOMIE

4° fase: reflectief (machtscentrum: het zelf) [ik ben]

INTERSUBJECTIVITEIT

5° fase: dialogisch (machtscentrum: waarheid) [wij zijn]

6° fase: universalistisch (machtscentrum: God) [God is]

Post-kritische geloofsschaal van Hutsebaut

Gemiddelde afname van 7291 vragenlijsten

Externe kritiek : 3.09
Relativisme : 3.87
Tweede Naïeviteit : 3.89
Orthodoxie : 1.96

3. Verhouding geloof-wetenschap

Vòòr 17 de eeuw: Harmoniemodel - autoriteit van de heilige Schrift naast autoriteit van de natuur, beide in overeenstemming te brengen met allegorische wendingen (recontextualisatie).

Vanaf Gallilei (1630): conflictmodel – tijdens de hevig veranderende geloofspersectieven van de reformatie (privé-lezing van de protestanten staat buiten kerkelijke traditie) wordt de wetenschap plots een bijkomend ongewild factor van strijd. Autoriteit van het geloof wordt aangetast.

Vorige eeuw: Differentiemodel - de verschillen en de raakvlakken respecteren, wat kan verworden tot: fundamenteel verschillend, dus geen dialoog en ook geen conflict. Dit model is nog overal aanwezig in de Nederlandstalige literatuur: De Dijn, Bodifée,…

Tegenwoordig komt dat laatste model onder druk te staan. Theoloog Lieven Boeve pleit voor een nieuwe recontextualisatie als alternatief voor het volwassen worden van een “militant atheïsme”, onder leiding van Richard Dawkins en Daniel Dennett.

Enkele atheïstische uitspraken:

Wetenschap zonder religie is lam, religie zonder wetenschap is blind. (Einstein)

In een niet-bovennatuurlijke zin van het woord kan wetenschap spiritueel en zelfs religieus zijn. (Dawkins)

Het theïstisch geloof (een persoonlijke god) is een misvatting (Dawkins).

(theïstisch) Geloof veronderstelt schizofrenie (Christine Van Brouckhoven).

De wetenschappelijke methode is superieur en godsdienst is belemmerend. (Etienne Vermeersch)

De katholieke kerk wil de twee samen houden in een theïstische traditie:

“Tenslotte zou ik ook nog een woord willen richten tot de natuurwetenschappers, die ons door hun onderzoeken een groeiende kennis verschaffen van het totale heelal en van de ongelooflijk rijke diversiteit van zijn levende en levenloze onderdelen met hun complexe atomaire en moleculaire structuren. De weg die zij hebben afgelegd is vooral in deze eeuw gestoten op doelen, die ons nog steeds verbazen. Wanneer ik mijn bewondering en bemoediging uitspreek voor deze moedige pioniers van het wetenschappelijk onderzoek, aan wie de mensheid in hoge mate haar huidige ontwikkeling te danken heeft, voel ik me tegelijkertijd ertoe verplicht, hen op te roepen met hun inspanningen door te gaan en daarbij steeds binnen die horizon van wijsheid te blijven, waarbinnen de natuurwetenschappelijke en technologische resultaten hand in hand gaan met de wijsgerige en zedelijke waarden. Deze waarden vormen de karakteristieke en onmisbare uitdrukking van de menselijke persoon. De wetenschapper is er zich zeer wel van bewust, dat het zoeken naar de waarheid, ook wanneer zij een begrensde werkelijkheid van de wereld of van de mens betreft, nooit ten einde komt, maar steeds leidt naar iets dat uitgaat boven het onmiddellijke onderzoeksobject; het leidt tot vragen die de toegang tot het mysterie mogelijk maken.” (Johannes Paulus II, Fides et ratio, 1998)

KKK 159: Geloof en wetenschap. 'Hoewel het geloof boven het verstand staat, kan er nooit sprake zijn van een werkelijke tegenstelling tussen het geloof en het verstand. Aangezien dezelfde God die de mysteries openbaart en het geloof meedeelt, ook het licht van het verstand in de menselijke geest heeft doen neerdalen, zou God zichzelf niet kunnen loochenen en de waarheid nooit de waarheid kunnen tegenspreken. Daarom zal het methodisch onderzoek op welk wetenschappelijk gebied dan ook, mits het echt wetenschappelijk en overeenkomstig de normen van de moraal geschiedt, nooit werkelijk in strijd zijn met het geloof, omdat de profane werkelijkheden en de geloofswerkelijkheden hun oorsprong, hebben in dezelfde God. Sterker nog: wie met nederigheid en volharding tracht door te dringen in de geheimen der dingen, wordt, zelfs als hij het zich niet bewust is, als het ware geleid door de hand van God, die alles in stand houdt en maakt dat alles is wat het is.’

4. Voorbeelden van dialoog

Evolutieleer

Stamcelonderzoek

Kernenergie

5. Bibliografie

http://www.kuleuven.be/thomas/images/algemeen/actualiteit/visie/vakdidactiek/Fowler.ppt

Didier Pollefeyt & Ellen De Boeck , Niet los van God? Geloof en wetenschap , Leuven, Acco, 2007

http://www.kuleuven.be/thomas/images/algemeen/actualiteit/visie/vakdidactiek/Hutsebaut.doc

http://www.kuleuven.be/thomas/algemeen/pkg/ (vragenlijst geloofsschaal)

http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=7V196ET6 (Mutaties niet zo toevallig)

Caleidoscoop 6, Leerboek Godsdienst ASO, Plantyn, 2008

http://www.richarddawkins.net/

Hoenraet, C. (ed.), De energiebronnen en kernenergie. Vergelijkende analyse en ethische reflectie, Leuven, Acco, 1999.