DE ZAAK VAN VLERKEN
AANVANG
VAN NIEUWE ONTWIKKELINGEN
NAAR AANLEIDING VAN DEZE WEBSITE |
De kleinkinderen van Anneke Andries
Charles Van Heester
Van bij de aanvang van ons project, van zodra we de naam Van Heester kenden uit de brieven van Anneke Andries aan Frans Stuyck en wisten dat ze in Antwerpen had gewoond (zie INTRODUCTIE), hebben we getracht haar nog levende afstammelingen te localiseren. Na heel wat telefoontjes (de meeste mensen in het Antwerpse die Van Heester heten, beweerden haar niet te kennen) hebben we een kleindochter en -zoon gevonden. Paula Van Heester wist helemaal niets over "de zaak" maar ze beweerde dat haar broer Charles zeer goed op de hoogte was en zelf nog gecorrespondeerd had in naam van Anneke. Hij was op dat moment echter zo in beslag genomen door andere bezigheden, dat wij hem nauwelijks te spreken kregen.
Een hele tijd later, toen hij het wat rustiger aan deed voor zover zijn temperament dat toelaat, heeft hij ons terug gecontacteerd. We hebben hem ontmoet en hij bleek zelf een legende te zijn die al een aantal levens achter de rug heeft. Hij heeft zeer boeiende anecdotes verteld over zijn grootmoeder en de achtergronden van "de zaak Van Vlerken".
Hij heeft ons intussen ook foto's bezorgd die de personages in "de zaak Van Vlerken" een reëel aangezicht geven en ze in een totaal onverwacht, ander licht tonen dan in de archieven.
Charles Van Heester heeft ook heel veel moeite gedaan om voor ons het archief te vinden van Anneke dat haar kleindochter, zijn intussen zelf ook overleden nicht, "klein" Julienne Van Heester, na het overlijden van Anneke zou meegenomen hebben. Spijtig genoeg lijkt dat archief onherroepelijk verloren. |
Georgette Van Vlerken
reageerde op een advertentie die Karel Swolfs in de Gazet van Antwerpen plaatste. We hebben haar een paar keer bezocht en ze heeft zeer interessante bijdragen tot deze website ter beschikking gesteld : MEMOIRES VAN EMMA VAN VLERKEN, en uit 1927 DOCUMENTATIE VAN FLORENTINUS VAN VLERKEN, haar vader. Al wat ze weet over "de zaak Van Vlerken" heeft ze vernomen van Emma Van Vlerken, die haar en haar moeder regelmatig bezocht. In dat verband zijn in de archieven enkele brieven terug te vinden.
Een interessant gegeven dat ze vertelde en dat nergens elders is opgenomen, is dat Emma Van Vlerken bij haar bezoeken aan hen soms vergezeld was van een dame die Emma dikwijls begeleidde op haar speurtochten en die vermoedelijk Van de Weijer heette, mogelijk afkomstig uit Meerhout. Het valt niet uit te sluiten dat het om Anneke Andries zou gaan. Maar mogelijk betreft het een nog totaal onbekende speurster. |
De kinderen van Lucien Vreysen
Aan de basis van de reconstructie van "de zaak Van Vlerken", liggen de archieven van de twee hoofdrolspeelsters: Anneke Andries en Emma Van Vlerken. Daarom zijn we er uiteraard van in het begin ijverig naar op zoek gegaan. Aanvankelijk zonder enig resultaat. De kleinkinderen van Anneke beweerden dat haar archief was meegenomen door een nicht uit de Van Heester tak van hun familie, die intussen zelf overleden was. Over het archief van Emma deden de vreemdste verhalen de ronde, een "urban legend" op zich in Wezel en omstreken. We vingen verschillende geruchten op, aan de hand waarvan we probeerden het archief te localiseren, maar dat lukte niet. Tot we eindelijk contact kregen met Stefaan Vreysen en enkele e-mails met hem wisselden. Net op dat ogenblik verscheen onze perscampagne in de kranten en ze werd ook opgemerkt door Leon en Maria Vreysen. In dezelfde periode, op 24 april 2001, ontmoetten we Louis Van Vlerken, de broer van Emma, die ons vertelde dat hij zelf het archief van Emma naar Lucien Vreysen had gebracht. Een paar dagen later, 28 april, kregen we een brief van Leon Vreysen. Hij en zijn broers en zusters waren bereid om de archieven van zijn vader, van Emma Van Vlerken en van Anneke Andries ter beschikking van deze website te stellen.
In zijn brief gaf Leon Vreysen ook een merkwaardige achtergrondschets van "de zaak Van Vlerken"
Emma Van Vlerken was mijn groottante (zus van mijn grootmoeder langs vaders zijde). Ik heb "tant'Emma" vrij goed gekend aangezien zij o.a. enkele jaren onze buurvrouw is geweest. Ik ben trouwens geboren in dat buurhuis waar destijds mijn ouders inwoonden bij mijn grootmoeder.
Wat mij, en ook al mijn zussen en broers, vooral is bijgebleven zijn de niet te tellen keren dat zij mijn vader opzocht om hem te spreken over 'de zaak'. Urenlang duurden hun discrete gesprekken ; meestal in de meest afgelegen kamer. Steeds was Emma heel erg geëmotioneerd. De zaak was haar leven…
Het is vanaf de jaren vijftig dat ons vader door Emma werd gevraagd om zijn medewerking. Handig van haar want mijn vader was, naast zeer discreet, zwijgzaam, luisterbereid ook perfect tweetalig (Franstalige correspondentie, bezoek in Parijs,..) en … … hij bezat een schrijfmachine. (Vermoedelijk zijn heel wat van de getypte teksten die in uw bezit zijn door hem getypt.)
Naast de voormelde eigenschappen bezat ons vader ook veel realiteitzin en een zeer sceptische kijk op de zaak. Veel vertelde hij er ons niet over maar voor mij is het altijd duidelijk geweest : hij was geen 'believer' ! Meermaals gaf hij met een knipoog te kennen dat zijn tante toch over heel wat verbeeldingkracht beschikte…
Feit is wel dat ons vader door zijn opzoekwerk naar o.a. Elisabeth Van de Weyer aangestoken is geweest door - wellicht ook het door u bekende - fatale virus : het virus van de familiekunde. … Familiekunde werd eerst zijn hobby, gaandeweg zijn passie. Jarenlang, vaak tot ergernis van ons moeder, is hij bezig geweest met zijn 'stamboom'. Hij deed onderzoek in tal van archieven in de provincies Antwerpen, Limburg en Noord-Brabant (vooral in de twee laatste omdat ook de familie Vreysen van daar afkomstig is). Legendarisch waren zijn talloze fietstochten naar o.a. diverse gemeentehuizen en kerkhoven (vooral in Noord-Brabant). Zijn studeerkamer was en is een schatkamer van familiekunde. Hij was lid van de Vlaamse Verening van Familiekunde. Meermaals werden belangstellenden door de toenmalige voorzitter Mispelon naar ons vader doorverwezen.
Gezien de familie Van Vlerken op de hoogte was van de samenwerking van Emma met ons vader, was het niet verwonderlijk dat na de dood van Emma (januari'83) haar archief aan hem werd doorgegeven. Vermoedelijk is dit gebeurd door toedoen van de jongste broer van Emma, nonkel Louis. Hij verblijft momenteel in een rusthuis in Mol.
In december '91 is ons vader vrij onverwacht gestorven. Samen met mijn zussen en broers hebben wij enige maanden daarna zijn studeerkamer opgeruimd. We zijn toen o.a. gestoten op het archief van tant'Emma. We hebben dit opzij gezet met de bedoeling dit later eens grondiger te bekijken. Eerlijk gezegd had niemand van ons daar toen veel belangstelling voor.
Jarenlang zijn de 'dozen van tant'Emma' onberoerd gebleven tot uw telefoon naar onze Stefaan en de teksten op uw internetsite…
Met één van mijn zussen heb ik gedurende de jongste Paasvakantie de inhoud van de dozen bekeken. En jawel, ik moet toegeven dat voor mij ahw. een wereld openging. Gaandeweg werd ik geïntrigeerd, geboeid, op het randje gepassioneerd.
Gelukkig regende het dagenlang en kon ik ongestoord 'doorneuzen'…...
Toch werd vrij vlug duidelijk dat dit een kluif was om maandenlang mee bezig te zijn. Ik vermoedde dat het ook voor u dankbaar materiaal zou zijn om mee te werken.
In grote lijnen kan ik het 'archief' indelen in drie stukken :
a. De archiefstukken van Emma Van Vlerken ( het meest omvangrijke)
Naast documenten uit de periode 1920-50 ( waarin ze samen met haar vader aan de zaak werkten) bevat het vooral materiaal van na 1950 (na bezoek in Parijs). Het gaat m.a.w. vooral over de zoektocht naar Antoon en Anne Catherine Van Vlerken.
Opmerkingen :
- Het archief van Emma bevat - na een eerste inzage - ook heel wat gegevens uit haar privésfeer (o.a. in verband met familiale relaties). Hiermee moet mijn inziens zeer zorgvuldig mee omgegaan worden. Ik bedoel dat enige vorm van publicatie ongewenst zou zijn.
- Er zit ook heel wat materiaal in dat niet ter zake is. Toch biedt het voor iemand die haar niet kende een interessante kijk op de toch op zijn minst merkwaardige figuur van Emma : een intelligent persoon met een onvoorstelbare fantasie…
- Zeer interessant is ook een beknopte biografie (door Emma geschreven) van Anneke Andries.
b. Archiefstukken van Anneke Andries.
Vermoedelijk heeft Emma deze stukken gekregen van de in de basket- en tenniswereld bekende Charles Van Heester. Hij is (of was) de kleinzoon van Anneke. Hij correspondeerde met Emma tot aan haar dood.
Het archief van Anneke bevat o.a. blijkbaar zeer interessante stukken i.v.m. het luik : Hanegreefs-VandeWeyer (doopbewijzen, afschriften van allerlei akten, e.d.).
Haar fameus boek (of wat door moet voor doorgaan) zit hier ook in.
Ook de gegevens van de (bruine) pater uit Lommel Fabriek ( Lommel Usines) komen er in voor.
Toch dient opgemerkt dat de fantasie van Anneke en haar vastberadenheid die van Emma overtreffen. 't Moet wat gegeven hebben als die met elkaar converseerden ….
Alleszins zeer boeiend …
c. Archiefstukken van mijn vader (heel beknopt)
Blijkbaar heeft mijn vader na het krijgen van het archief van Emma wat gegevens die hij in bezit had erbij gevoegd. Maar zoals ik reeds aanhaalde: hij heeft nooit geloofd in de zaak en heeft er na de dood van Emma nog weinig aan gedaan.
Zeker te vermelden is dat tussen al de archiefstukken massa's gegevens in verband met stambomen, e.d. te vinden zijn.
Ook Maria Vreysen volgt zeer geïnteresseerd de vorderingen die we maken op deze website en stuurt ons af en toe hartverwarmende aanmoedigingen (zie forum). Ze heeft een foto ter beschikking gesteld met de aanwezigen op een familiefeest Van Vlerken ingericht in 1970 [L7] door Emma Van Vlerken en enkele schitterende foto's van Emma en haar familie. |
Louis Van Vlerken
De jongste broer van Emma Van Vlerken. Hun ouders hadden aan Louis gevraagd om na hun overlijden Emma wat op te volgen, omdat ze niet erg praktisch was ingesteld. Zoals Leon Vreysen het hierboven beschrijft: Emma was gepassioneerd, om niet te zeggen geobsedeerd door "de zaak", het was haar leven. Daarom was het verzoek van de ouders een zeer moeilijke, dikwijls onbegonnen opdracht voor Louis. Hij heeft veel bemiddeld voor Emma in wereldse aangelegenheden, die ze soms verwaarloosde door zich helemaal in te zetten voor haar "zaak Van Vlerken".
Louis heeft een aantal punten uit haar op deze website gepubliceerde memoires toegelicht.
In haar jeugd was ze dienstbode geweest bij een franstalige familie, waarvan de man directeur was bij één van de Wezelse fabrieken. Daar heeft ze vrij goed Frans geleerd. Af en toe bezocht ze deze familie in de omgeving van Luik, waar ze ook enkele vrienden maakte. Louis is er ooit met haar op bezoek geweest.
Emma vertelt in haar memoires over "haar uniform" en dat ze "kind van Maria" was. Dat betrof haar lidmaatschap bij een kerkkoor. Ze verwijst ook naar een misgelopen liefdesrelatie en jaloerse vrouwen. Emma heeft op het punt gestaan om in het huwelijk te treden, maar gemanipuleerd door intriges heeft de bruidegom op het laatste moment forfait gegeven om met iemand anders te trouwen. Volgens Louis heeft Emma daar haar hele leven onder geleden en ook onder de relatie met de vrouw die gehuwd was met haar verloofde en enkele van haar vriendinnen. Dit komt ter sprake in het begin van haar hier gepubliceerde memoires.
Emma investeerde vrij veel geld in "de zaak Van Vlerken", vooral nadat ze Morez had ingeschakeld en de zoektocht zich vooral in de richting van Parijs begon te ontwikkelen. Uit haar winkel verdiende Emma echter niet het inkomen om deze reizen te bekostigen, vooral niet de manier van reizen. Zo bleef er ondermeer een onbetaalde rekening van Taxi Dubois in Lommel voor een rit naar Parijs van 25.000 BF (rond 1950). Toen het de spuigaten uitliep heeft Louis ingegrepen en Morez de toegang tot het huis ontzegd. Korte tijd daarna is hij naar andere horizonten in Nederland of zelfs Australië(?) afgereisd. Na haar overlijden heeft Louis nog meerdere financiële debâcles van Emma moeten rechtzetten.
Louis herinnert zich Anneke Andries zeer goed als "madame Van Heester", klein maar dapper van gestalte en met "een dotteke". Alhoewel hij beweerde helemaal geen inzicht te hebben in "de zaak Van Vlerken", wist Louis toch heel wat over het opzoekingswerk van Anneke. Ze was er onvoldoende geschoold voor en ze had voor alles administratieve hulp nodig. Ze eiste ook steeds een officiëel, gezegeld document, waardoor haar opzoekingen een fortuin kostten, naar eigen zeggen de kostprijs van twee huizen. Die uitgaven brachten ook in haar familie heel wat wrijvingen teweeg. Louis vertelde dat Anneke altijd notaris Van Duffel uit Lommel verantwoordelijk stelde voor haar falen om "de zaak Van Vlerken" tot een goed einde te brengen. Die notaris zou "de zaak" verdonkermaand hebben.
Louis kende zeer goed de pater van "Lommel Usines", maar hij kon zich zijn naam niet meer herinneren. Hij was zelf nog naar de school geweest waar deze pater ook les gaf. Het klooster en de school lagen aan Lommel Fabrieken, maar waren nu helemaal verdwenen. Het was van de capucijner of "bruine" paters. Ze zijn aan Lommel Fabrieken niet lang aktief geweest. Volgens Louis was het inderdaad juist dat ze deze pater naar een ander klooster in Izegem verplaatsten nadat hij te veel begon rond te neuzen. Louis bevestigde ook dat hij zonder enige vergoeding Anneke Andries zeer veel bijstand heeft gegeven in haar opzoekingen.
Louis vermoedt dat Josephine Leocadia Van Vlerken, gehuwd met Paul Maes, de enige is geweest aan wie de inhoud van het veelgezochte testament bekend werd gemaakt. Daarna was er nergens nog een erfenis te vinden en heeft de familie Maes-Van Vlerken hele straten opgekocht in Turnhout. Louis baseert zich daarvoor natuurlijk vooral op de verhalen van Emma in dit verband.
Louis was goed bevriend met zijn neef Lucien Vreysen. Hij had een kamer vol documentatie, alles zeer goed georganiseerd en met een fichesysteem geklasseerd. Hij had een zeer uitgebreide genealogie samengesteld van hemzelf en zijn echtgenote met stambomen, en kon direct over elk familielid alle mogelijke informatie geven. Hij was door Emma ook in "de zaak Van Vlerken" betrokken geraakt en was zelfs met haar en Morez mee naar Parijs geweest. Emma deed dikwijls beroep op Lucien om brieven te schrijven met een meer officiëel karakter, omdat hij dat beter kon formuleren.
Na het overlijden van Emma heeft Louis al haar papieren en persoonlijke memorabilia in zijn auto geladen en zelf naar Lucien gebracht. Daarna heeft hij een opkoper laten komen en de rest van haar inboedel in zijn geheel verkocht. De vele familieleden, die eens kwamen horen hoe het zat met die fabelachtige erfenis, heeft hij haar feitelijke eindrekening gepresenteerd, maar niemand wou er in delen.
In een schrift dat Louis binnen handbereik bewaart en dat hij ons liet inzien, staan verschillende stambomen die hij uit de documentatie van Emma heeft overgeschreven.
Helemaal ongeïnteresseerd in "de zaak" was hij vroeger dus zeker niet.
Hij heeft zelf nog wat "papieren" van Emma gehouden, maar alles is achtergebleven toen hij zijn intrek in het rusthuis heeft genomen. Al zijn papieren liggen nu in het huis van zijn zoon, Fons.
Hij zal hem vragen om eens na te kijken of er niets meer van Emma tussenzit.
Enkele jaren later, na het overlijden van Louis, heeft zijn zoon Alfons deze bundel, in feite een vierde deel van "het groot archief", ter beschikking gesteld van de website.
De dochter van Louis heeft nog een tijdje een aktentas gehad met "papieren" van Emma, maar hij denkt dat het vooral doodsbrieven waren, niet direct in verband met "de zaak Van Vlerken".
De echtgenoot van deze dochter heeft ons later bevestigd dat het inderdaad om doodsbrieven gaat. Mettertijd hopen we ze eens te kunnen inzien. |
Notaris Bruno Indekeu >>> website notariaat
auteur en voorzitter van de heemkundige kring in Lommel, was zo vriendelijk om enkele in "de zaak Van Vlerken" zeer vaag gehouden elementen te verduidelijken :
"Ik ben de derde in de rij van notarissen Indekeu in Lommel.
Ik som even op, met vermelding van de ambtsjaren:
- Charles Indekeu (1929-1942);
- Jacques Indekeu (1951-1986);
- Bruno Indekeu (1986-.....).
In "de zaak Van Vlerken" is wellicht sprake van mijn grootvader Charles Indekeu, geboren Neeroeteren (1883 als ik het goed voorheb), die na zijn studies te Leuven (zo rond 1910) eerst advokaat te Neerpelt werd en ook plaatsvervangend vrederechter te Neerpelt, alvorens hij in Lommel notaris werd in 1929.
Ik vermoed dat zijn naam ter sprake komt omdat hij destijds de archieven van de vroegere Lommelse notarissen (Van Breugel, Daels, Alen, Trouwers vader en zoon) in dépot had, en hij op verzoek van iemand van de familie Van Vlerken wellicht opzoekingen in die oude akten zal gedaan hebben.
Ik heb grote twijfels bij het statuut van erfgenaam in deze zaak, van zowel:
- mijn grootvader (immers afkomstig van de Maaskant);
- familie Gerardy (chirurgijn Gerardy, geboren te BERBROEK (Herk-de-Stad), overleed te Lommel omstreeks 1820);
- familie Sevens (molenaar Sevens, schoonzoon van Gerardy, was ook al een inwijkeling, uit Overpelt geloof ik).
Mijn grootvader heeft altijd in het Dorpscentrum gewoond, en nooit op een kasteel "op het Wijerke". Overigens is er in Lommel NOOIT enig kasteel geweest.
Chirurgijn Gerardy huwde op 11 juli 1790 in Lommel met Theresia Adriana Dillen uit Mol. Zij was de dochter van Jan Frans Dillen en deze familie had in Mol nogal wat aanzien en de beste woningen op het marktplein.
Om terug te komen op Weyerken en Adelberg (deze twee gehuchten zijn in mekaar vervlochten). Chirurgijn Gerardy had op de Adelberg omstreeks 1795 een BROUWERIJ gekocht van de gebroeders Hesemans. Destijds moet dit gebouw opvallend geweest zijn omdat het in tegenstelling tot de meeste gebouwen in een Kempisch dorp, een volwaardig verdiep had. In de archieven wordt het daarom HOOGHUIS genoemd. Later zal een schoonzoon van Gerardy (nl. Jan Jozef Van Leemput, omstreeks 1800 in Mol geboren) er wonen en er een jeneverstokerij uitbaten. Deze was omstreeks 1850 ook enkele jaren burgemeester ad interim in Lommel, en baatte ook een windmolen uit (waarvan nog een deel bewaard is gebleven).
Als ik het goed voorheb lag dit pand op de hoek van Adelberg en Wanstraat.
Zou dit "hoge" gebouw misschien dermate tot de verbeelding gesproken hebben dat van een "kasteel" sprake zou zijn ??
Of heeft de familie Van de Weyer gemeend dat het Weyerken haar bakermat moest zijn ??
Nog wat meer puzzlewerk ??
Ik vrees dat ik U veel doorzettingsvermogen moet toewensen...." |
Dr. Rudolf Mondelaers
woont in Berlijn en heeft zeer toevallig de oproep op onze website gelezen (zie FORUM).
Hij is de Duitse vice-president van Delos, een internationale organisatie die bemiddelt tussen locale projecten en de overheid. Hij heeft ook heel wat gepubliceerd (zie Google).
Rudolf Mondelaers bezit hoogst interessante documentatie van zijn vader over "de zaak Van Vlerken", die hij ter beschikking heeft gesteld op de website :
DOCUMENTATIE VAN ROBERT MONDELAERS. |
|