Volumemassa en uitzettingscoëfficiënten :

Materiaal
Absolute volumemassa (kg/m³)
Schijnbare volumemassa (kg/m³)
Lineaire uitzettings-coëf. (m/m°C)
Glas
2600
2500
9 . 10-6
Gewoon beton
 
2350
12 . 10-6
Bimsbeton
 
1000
6 . 10-6
Beton met geëxp. klei
 
700
8 . 10-6
Isolatiebeton
 
500
5 . 10-6
Cellenbeton
 
400 à 1300
11 . 10-6
Cementmortel (uit beton)
 
1900
11 . 10-6
Kalkmortel (metselwerk)
 
1600
11 . 10-6
Gips (pleistewerk)
 
1300
11 . 10-6
Cement
3100
1250
 
Zand 0/2
2600
1475
 
Grind 4/28
2600
1600
 
Steenslag 7/20
2600
1350
 
Bims
2300
1200
 
Geëxp. klei
2700
1100
 
Licht hout
1600
500
 
Zwaar hout
1600
1000
 
Metselwerk
 
1600
6 . 10-6
Tegels
 
1700
6 . 10-6
Basalt, graniet
 
3000
7 . 10-6
Blauwe steen
 
2700
6 . 10-6
Marmer
 
2750
5 . 10-6
Staal
7800
7700
12 . 10-6
Lood
12250
12000
29 . 10-6
Koper
9000
8500
17 . 10-6
Gietijzer
7900
7500
13 . 10-6
Zink
7200
7000
28 . 10-6
Aluminium
2800
2700
24 . 10-6
PVC
 
 
80 . 10-6
HDPE
 
 
200 . 10-6
LDPE
 
 
200 . 10-6
VPE
 
 
200 . 10-6
PP
 
 
160 . 10-6

Uitleveringsgraad van grond :

Grondsoort
Uitleveringsgraad
voor zware, vette klei- en leemgrond
25 - 30 %
voor magere kleigrond
20 - 25 %
voor zand
10 - 20 %
 
Elasticiteitsmodulus :
Materiaal
Waarde + Eenheid
Waarde + Eenheid
Beton
30 . 10³ MPa
3 000 KN/cm²
Cementsteen
100 . 10³ MPa
10 000 KN/cm²
Staal
210 . 10³ MPa
21 000 KN/cm²
Hout
8 à 18 . 10³ MPa
800 à 1800 KN/cm²
Glas
70 . 10³ MPa
7 000 KN/cm²

Maximale buigspanning :

Materiaal
Waarde + Eenheid
Waarde + Eenheid
Beton
12 MPa
1,2 KN/cm²
Staal
140 MPa
14 KN/cm²
Hout
6 MPa
0,6 KN/cm²
 

Warmte-overgangscoëficiënten lucht/materiaal of omgekeerd :

Richting v/d warmtestroom
hi (W/m²K)
Ri (m²K/W)
he (W/m²K)
Re (m²K/W)
8
0,125
23
0,043
8
0,125
23
0,043
6
0,167
23
0,043
In de berekeningen wordt Ri en Ru gebruikt respectievelijk zijn dit Ri en Re waarbij
de i staat voor binnen en de e of u voor buiten.

Warmteweerstand van luchtlagen :

Eerst bepalen we hoe de verluchting is :
S = de som van de oppervlakten van de luchtopeningen in cm².
A = totale oppervlakte van de warmeluchtlaagzijde in m².
L = de totale lengte of breedte (horiz. gemeten) van de warmeluchtlaagzijde in m.
 
Verticale luchtlagen
Voorwaarde S/L (cm²/m)
Horizontale luchtlagen
Voorwaarde S/A (cm²/m²)
niet verlucht
S/L £ 5
S/A £ 5
matig verlucht
5 < S/L £ 15
5 < S/A £ 15
sterk verlucht
S/L > 15
S/A > 15
Dan is de warmteweerstand Ra (in m²K/W) :
Voor niet verluchte luchtlagen :
Opgelet : de warmtestroom staat meestal loodrecht op de luchtlaag !!!
Dikte van de
Helling van de luchtlagen en richting van de warmtestroom
luchtlaag
Verticale laag
Horizontale lagen
 
beide richtingen
van onder naar boven
van boven naar onder
met beide vlakken met e ³ 0,82
1 mm
0,035
0,035
0,035
5 mm
0,11
0,11
0,11
10 mm
0,15
0,13
0,15
20 mm
0,17
0,14
0,20
³ 50 mm
0,17
0,14
0,21
met een der zijvlakken met verminderde emissie e £ 0,2
1 mm
0,07
0,07
0,07
5 mm
0,22
0,22
0,22
10 mm
0,30
0,26
0,30
20 mm
0,35
0,28
0,40
³ 50 mm
0,35
0,28
0,42
P.S. : de verminderde emissie komt alleen voor als één van de begrenzingsvlakken bekleed is met een warmtereflecterende laag met e £ 0,2 die behouden blijft in de tijd.
Voor matig verluchte lagen delen we de waarden uit de vorige tabel door twee !
Voor sterk verluchte lagen beschouwen we de buitenwand als een beschermwand.
We doen alsof er niets meer is na de luchtspouw en werken enkel nog met de binnenwand. We nemen nu wel als overgangscoëfficiënt van binnenspouwblad naar buiten toe de Ri waarde i.p.v. Ru waarde uit de tabellen van bouwfysica.
OPGELET : Voor vensters werken we ook met dit. Er is echter veel rekenwerk aan.
Beter is rechtstreeks uit de tabellen te halen : achteraan T1 en T2

Warmtegeleidingscoëfficiënten en massawarmte van bouwmaterialen :

Materiaal
Vol.massa (Kg/m³)
l i
(W/m.K)
l e
(W/m.K)
c
(J/Kg.K)
Glas
zie speciale berekeningsmetode en speciale tabel
2500
1
1
840
Lood
12000
 
35
130
Koper
8500
 
384
390
Staal
7800
 
45
500
Aluminium
2700
 
203
880
Gietijzer
7500
 
56
530
Zink
7000
 
113
390
Natuursteen
> 2750
3,49
3,49
840
Blauwe steen "Petit Granit"
2700
2,91
3,49
840
Marmer
2750
2,91
3,49
840
Vol of geperforeerd metselwerk
700 à 1000
0,27
0,41
840
1000 à 1600
0,54
0,75
840
1600 à 2100
0,9
1,1
840
Vol isolerend metselwerk
tot 600
0,22
niet
840
600 à 900
0,3
0,5
840
900 à 1200
0,4
0,62
840
1200 à 1500
0,6
0,9
840
1500 à 1800
0,85
1,2
840
> 1800
1,3
1,7
840
Zeer licht beton
tot 600
0,18
niet
840
Licht beton
600 à 900
0,25
0,43
840
Middelmatig tot zwaar beton
900 à 1200
0,37
0,58
840
1200 à 1500
0,58
0,87
840
1500 à 1800
0,84
1,18
840
1800 à 2200
1,3
1,7
840
Normaal gewapend beton
2400
1,7
2,2
840
Normaal ongewapend beton
2200
1,3
1,7
840
Cementmortel (van uit beton)
1900
0,93
1,5
840
Kalkmortel (metselwerkmortel)
1600
0,7
1,2
840
Gips (pleisterwerk)
1300
0,52
niet
840
Hard loofhout (eik, beuk)
600 à 800
0,17
0,19
1880
Naaldhout (vuren, grenen)
450 à 600
0,12
0,13
1880
Triplex, Multiplex
600
0,14
0,15
1880
Spaanplaten
300
0,09
niet
1880
500
0,12
niet
1880
700
0,14
niet
1880
Cementvezelplaten
400
0,12
niet
1470
500
0,14
niet
1470
600
0,16
niet
1470
vervolg tabel
Materiaal
Vol.massa (Kg/m³)
l i
(W/m.K)
l e
(W/m.K)
c
(J/Kg.K)
Kurk
tot 100
0,04
niet
1760
> 100
0,045
niet
1760
Minerale wol Thermolan (van Albintra)
 
0,04
niet
840
Geëxpandeerd polystyreen EPS
tot 100
0,04
niet
1470
Geëxtrudeerd polystyreen XPS
Styrodur van Albintra (BASF)
> 35
0,030 à
0,035
niet
1470
Geëxtrudeerd polyethyleen
> 35
0,035
niet
1470
Polyurethaanschuim (Eurothane van Albintra : Recticel)
> 30
0,028
niet
1470
Zuiver geëxpandeerd vermiculiet
tot 100
0,058
niet
840
Vermiculietplaten (geëxpandeerd)
350
0,082
niet
840
Cellenglas of schuimglas
(Foamglas van Albintra)
110 à 120
0,037
niet
840
120 à 130
0,044
niet
840
130 à 140
0,048
niet
840
140 à 180
0,053
niet
840
Tegels van gebakken klei
1700
0,81
1
840
Grèstegels
2000
1,2
1,3
840
Rubber
1500
0,17
0,17
1470
Linoleum, PVC-tegels
1200
0,19
niet
1470
Gietasfalt
2100
1,2
1,2
920
Bitumenvilt
1100
0,23
0,23
1700

OPGELET : "niet" in de tabel met buiten-waarden wil zeggen dat het materiaal niet aan een te vochtige omgeving mag blootgesteld worden.

Stralingsgetal en absorptiecoëfficiënten :
zie map bouwfysica 2de jaar.

Dampspanningen :
zie map bouwfysica 2de jaar.
Dampdoorlatendheid van bouwmaterialen :
zie map bouwfysica 2de jaar.

Andere :

Atmosferische druk
Patm
101000 Pa
101 KPa
Valversnelling
g
9,81 m/s²
wij nemen 10 m/s²

Eenheden, grootheden, symbolen :

Hiervoor verwijs ik naar de technische voorlichtingsnota nr. 164, van het WTCB.

Tijdsnormen :

Deze waarden vinden we terug in de cursus ORGP van het tweede jaar bouw.
Er bestaat tevens een tabellenboek van NACEBO of een diskette.

Omrekeningstabellen, veelvoudentabel :

Grootheid
Symbool
Eenheid
Omrekeningen
Kracht
F
N(ewton)
F = M * g
N = kg * m/s²
Massa
M
kg
 
Gewicht
G
kg (vroeger kgF)
1 kg = 10 N
Druk
P
Pa (= N/m²)
 
 
P = (F/A)
1 hPa = 100 Pa
1 kPa = 103 Pa
1 Mpa = 106 Pa
1 atmosf = 67 mmHg
1 bar = 105 Pa
1 bar = 10 mWK
1 bar = 10 kPa
1000 liter water op 1 m² geeft 1 mWK of één meter waterkolom
1 mWK
0,1 bar
10 KN/m²
10 KPa
0,01 N/mm²
1 MPa
100 mWK
 
 
 
1 atmosfeer
760 mmHg
1,013 bar
 
 
 
Symbool
Voorvoegsel
Vermenigvuldigingsfactor
E
exa
10 18
P
peta
10 15
T
tera
10 12
G
giga
10 9 = 1 000 000 000
M
mega
10 6 = 1 000 000
k
kilo
10 3 = 1 000
h
hecto
10 2 = 100
da
deca
10 1 = 10
--
--
(10 0 = 1)
d
deci
10 -1 = 0,1
c
centi
10 -2 = 0,01
m
milli
10 -3 = 0,001
µ
micro
10 -6 = 0,000 001
n
nano
10 -9 = 0,000 000 001
p
pico
10 -12
f
femto
10 -15
a
atto
10 -18
zodat bijvoorbeeld 1 are = 100 m² ... 1 ha = 1 hectare = 100 are = 10000 m²
Ook in de technische voorlichtingsnota nr. 164, van het WTCB zitten omrekeningen

Eenheidsprijzenborderel :

Eén manier om aan eenheidsprijzen te geraken is ze zelf verzamelen.
Dit is een tijdrovend werk, dat steeds opnieuw kan gedaan worden bij prijswijzigingen.
Er bestaat echter ook een borderel van eenheidsprijzen.
Dat wordt uitgegeven door de BUA (Belgische Unie van Architekten).
Voor een schappelijke prijs heb je 2000 eenheidsprijzen, gespreidt over 112 bladzijden of 300 posten, aan je collectie toegevoegd.
Het document dient als leidraad voor de raming van de klassieke ruwbouw- en voltooiingswerken in een gemiddelde woningbouw.

Graag reacties aan : david.verhoeven@advalvas.be

Versie : 26/12/1997

    Terug naar overzicht

    BACK TO MAIN PAGE