www.wandelen.ssr.be

Originele wandelingen in BelgiŽ
Sint-Lievens-Houtem

Prelude op de Vlaamse Ardennen

Praktische gegevens

Folder

wandelfolder Sint-Lievens-Houtem

GPS

gpx-bestand

Google kaart

Google kaart


Sint-Lievens-Houtem is een landelijke gemeente in Oost-Vlaanderen. Het dorp had in de middeleeuwen een belangrijke bedevaart en jaarmarkt. Jaarmarkt en bedevaart vinden beide hun oorsprong in de verering van de heilige Livinus, die volgens de legende de marteldood stierf op 12 november 657. Op de Kapellekouter komen we trouwens langs de Sint-Livinuskapel. Livinus zou, ondanks zijn onthoofding door heidenen in Sint-Lievens-Esse, nog tot in Sint-Lievens-Houtem zijn gewandeld met zijn hoofd onder de arm. Ter hoogte van de Sint-Livinuskapel zou hij zijn wandelstok in de grond hebben gestoken. Er ontstond een bron die nooit meer droog zou staan, een miraculeuze waterput. Het water zou genezende kracht bezitten. In het zog van de jaarlijkse bedevaart naar het graf van Sint-Livinus ontwikkelde zich een bloeiende markthandel. Mensen trokken op bedevaart naar het graf van de heilige en namen paard en rund mee om onderweg te verkopen. De winterjaarmarkt vindt nog steeds plaats op 11 en 12 november op het grote marktplein van Sint-Lievens-Houtem. De markt werd in 2008 erkend als niet tastbaar cultureel erfgoed van Vlaanderen. Een dossier voor verdere erkenning werd ingediend bij UNESCO. Het marktplein van Sint-Lievens-Houtem is met zijn oppervlakte van bijna 2 hectare trouwens de grootste gemeentelijke dorpsplaats van het land.
Verschillende smalle wegels vanuit Sint-Lievens-Houtem brengen ons al snel naar de Baleikouter. Bij het kleine Moeder-Annakapelleken kregen de veroordeelden in de middeleeuwen een laatste gelegenheid om te bidden, alvorens te worden gehangen aan de galg. De Baleiheuvel is met zijn 80 meter hoogte een prelude op de Vlaamse Ardennen. Op de top staat een watertoren die tijdens de wandeling als een betrouwbare baken dienst doet. De Romeinse heirbaan tussen Tongeren en Kortrijk liep over de Baleiheuvel, men kon van hier immers de wijde omgeving overschouwen.Onze wandeling loopt even over de heirbaan en trekt dan naar Hillegem, Oombergen en Kottem. Hillegem is een deelgemeente van de fusiegemeente Herzele. Gedurende vele eeuwen werd het leven in Hillegem gedomineerd door enkele grote boerderijen die nu alle de status van beschermd monument genieten. Tegenwoordig is Hillegem een dicht bevolkt dorp van pendelaars. Inwoners van Hillegem worden nog steeds ‘Hillegemse lekkers’ genoemd. Deze bijnaam vindt zijn oorsprong in volksverhalen: een koe die naar boven gehesen werd om het gras van het dak van de kerk te eten en een pastoor die de gelovigen naar de zondagsmis lokte met een touw met stroop erop. We verlaten Hillegem via een mooi begroeide holle weg, die nog steeds de functie van waterafvoer heeft. Holle wegen ontstonden door het herhaaldelijk omwoelen van de weg door hoeven en vee en door uitspoelen door regenwater.
Oombergen is nog altijd niet bekomen van de verdeling onder Zottegem en Sint-Lievens-Houtem bij de fusie in 1977 en van de aanleg van de economisch belangrijke N42 die het dorp isoleerde van de andere Zottegemse deelgemeenten. Alleen in februari, tijdens de Sint-Agathakermis, zakken heel wat mensen af naar Oombergen. De kerk zit die zondag nog eens goed vol voor de viering van Sint-Agatha, beschermheilige tegen brand. Tientallen broden, gebakken door inwoners, worden dan door de pastoor gewijd. Vroeger schonk men de broden aan de armen en later werden de broden verkocht en de opbrengst ging naar de minder bedeelden. Tegenwoordig worden de broden per opbod verkocht en met de opbrengst onderhoudt de pastoor de kerk.
Op de flanken van de Balleiheuvel ligt het sympathieke gehucht Cotthem in een bosrijke omgeving. Eeuwen geleden moet er een zekere Cota hebben gewoond. Cotthem is een verbastering van het Germaanse ‘Cota haim’, wat zoveel betekent als ‘de woonplaats van Cota’. Tegenwoordig is Cotthem niet meer dan een straat met enkele huizen, een groot en een paar tea-rooms. In een van de oude, karaktervolle woningen huist nu De Pikardijn, waar je streekgerechten en tientallen streekbieren kan proeven. werden tot eethuis zijn. Alles in het gehucht ademt rust en stilte uit. Op mooie zondagen zaken dagjesmensen die willen genieten naar hier af.
De wandeling komt langs verschillende kapelletjes en kruisen. Kruisen werden hier vroeger gebruikt als oriŽntatiepunt tijdens besneeuwde winters. De veldkruisen werden aangedaan tijdens de ‘kruisdagen’ als de priester de velden ging wijden. In de kouters liggen ook verschillende kleine bossen verspreid. Onze wandeling kronkelt in totaal door vier van deze bossen.
De Romeinen hadden al vroeg begrepen dat de streek een belangrijke leverancier was van een witte natuursteen, de 'Vlaamse arduin', die heel geschikt was als fundering en opgaand metselwerk voor hun villa's, voor het uitwerken van waterputten en als bouwmateriaal voor de zuilen en kapitelen van hun tempels. De oorlogen in de 17de en 18de eeuw maakten een einde aan de meeste Vlaamse steengroeven. Na ontginning werden de putten meestal terug opgevuld. De nu dicht begroeide 'cacheputten' op de grens met Oombergen zijn zulke oude steen- en zandgroeven waar in het verleden Houtemse steen werd gedolven. Op de wandeling herken je nog de uitgravingen. De benaming 'cacheputten' zou afkomstig zijn uit de tijd van de Franse Sansculotten toen opgeŽiste jongemannen er zich gingen verbergen om te ontsnappen aan hun legerdienst. De ‘Kachputtenstraat’ herinnert aan deze tijd.
Onderweg op deze wandeling zullen we verschillende keren de Cotthem wandelroute tegenkomen. Van dit mooie provinciale wandelpad van de provincie Oost-Vlaanderen durft men in november 2009 bij de toeristische dienst van Herzele de brochure niet meer verkopen. De bewegwijzering wordt namelijk telkens weer door vandalen op het terrein verwijderd en brave wandelende families lopen verloren in de velden. Er wordt gefluisterd dat de boeren er voor iets tussen zitten. Verschillende paden lopen hier inderdaad dwars over akkers. De gemeente denkt erover om het wandelpad te sluiten. Uiteraard is het wegnemen van paaltjes een goede reden voor ons om hier te gaan wandelen.
De vele wegels door de landelijke omgeving die we onderweg tegenkomen herinneren aan de tijd waarin men zijn lief niet verder dan ‘een uur gaans’ ging zoeken. Ook vandaag schijnt het nog de moeite om goed rond te kijken op de talrijke veldwegen en paden door de weidse kouters en de verspreide bossen.

Google kaart