18 oktober: wereldmenopauzedag

Klachten
warmte-aanvallen(vapeurs) droge schede, droge huid blaasproblemen
botontkalking hart- en vaatziekten atypische klachten

klachtenshema Doordat er minder van het vrouwelijk hormoon oestrogeen geproduceerd wordt kunnen er overgangsklachten optreden.
De ernst van de symptomen is afhankelijk van de snelheid van de oestrogeendaling.


Zwaarlijvige vrouwen hebben door hun vetweefsel minder last van de menopauze . Niet alleen de eierstokken maken hormonen aan, er wordt ook een soort oestrogenen geproduceerd in het vetweefsel met behulp van de bijnieren; deze soort oestrogenen zijn niet zo goed als die van de eierstokken maar hun aantal stijgt met de jaren en met de hoeveelheid vetweefsel.





Daar de gemiddelde levensduurte stijgt zal de hedendaagse vrouw zal 1/3 van haar leven doorbrengen in de postmenopauze.
In BelgiŽ is ongeveer 1/3 van de vrouwelijke bevolking in de postmenopauze, wat neerkomt op 1,6 miljoen vrouwen. En 1,2 miljoen vrouwen hebben ťťn of meerdere klachten. Toch raadpleegt slechts 25% van de vrouwen in de menopauze een arts.

Hoe komt dit?
  • vele vrouwen brengen hun klachten niet in verband met de menopauze.
  • vele vrouwen denken dat er geen efficiŽnte behandeling bestaat.
  • er is ook een zekere angst voor de medicijnen en/of de hormonenkuur.

1. warmte-aanvallen

Dit is het meest voorkomende symptoom van de menopauze en is een direct gevolg van de verminderde oestrogeenproductie.

Het is een plotselinge aanval van warmte. Typisch zijn het plots rood worden van het hoofd, nek en borst. Vaak wordt een warmte-aanval, ook wel opvlieger genoemd, gevolgd door overvloedig zweten en koude rillingen. Ook hartkloppingen kunnen zich voordoen.
De duur van zoín warmte-opwelling kan variŽren van enkele minuten tot een half uur of nog langer.Naarmate men ouder wordt, neemt de frequentie en intensiteit van deze opwellingen af.
Warmte-opwellingen kunnen zich elk tijdstip voordoen. Sommige vrouwen worden er ís nachts zelfs wakker van.
CafeÔne, alcohol, sterk gekruide gerechten, stress en angst kunnen een warmte-aanvallen uitlokken. Echter men kan ze niet altijd voorkomen.
Warmte-opwellingen kunnen al optreden vanaf de perimenopauze en zijn één van de eerste tekenen van de overgang.

Behandeling | Terug naar boven

2. droge schede, droge huid


Door een verandering in de hormoonhuishouding worden de huid en de slijmvliezen (vooral die van de vagina en de urineleiders) droger. Een veel voorkomende overgangsklacht is dan ook een droge schede. In tegenstelling tot de opvliegers kan deze klacht een leven lang aanhouden.
De verminderde oestrogeenproductie heeft als gevolg dat de vaginawand dunner wordt en de bloedvoorziening rond de vagina vermindert. Daardoor kan de vrouw last krijgen van een droge schede, met als gevolg pijn bij het vrijen, en vatbaarder zijn voor vaginale infecties.

Een infectie herken je aan jeuk, vieze geur, irritatie, abnormale afscheiding.

Ook de huid wordt droger en veroudert dus sneller, en rimpeljes verschijnen.

Behandeling | Terug naar boven

3. blaasproblemen

In de postmenopauze is er een verhoogde kans op blaasontstekingen en vaginale infecties.

Symptomen van een blaasontsteking:
- dikwijls plassen en
- pijn bij en na het plassen.

Ook urine-incontinentie (ongewild urineverlies) kan optreden doordat de weefsels in de urinestreek zwakker zijn geworden. Het tekort aan oestrogenen kan als gevolg hebben dat de sluitspieren van de blaas minder goed functioneren. Gemenopauzeerde vrouwen hebben vaak last van minimaal urineverlies, weleens stress-incontinentie genoemd, dit is urineverlies bij het lachen, hoesten of tillen. Bekkenbodemspieroefeningen kunnen hier soelaas brengen.
Echter incontinentie is geen normaal ouderdomsverschijnsel. Raadpleeg een arts.

Of er een rechtstreeks verband is tussen deze klachten en de menopauze weet men nog niet met zekerheid. Waarschijnlijk zijn het ook de fysiologische veranderingen in het lichaam van de vrouw die deze klachten doen ontstaan.

Behandeling | Terug naar boven

4. botontkalking (osteoporose)

Door de verminderde oestrogeenproductie krijgt het bot minder steun, en treedt er een versnelde ontkalking van de botten op.
1 vrouw op 4 lijdt na de menopauze aan osteoporose. Deze klachten komen meestal pas na jaren. En de klachten , eigen aan osteoporose zijn:

  • chronische rugpijn: verwart men vaak met artrosepijn
  • hevige rugpijn: deze houdt vaak verband met een fractuur (wervelindeukingen)
  • verhoogd risico op breuken bij vallen (voornamelijk in de pols, de heup en de wervels)
  • wijzigingen in de kromming van de wervelkolom, deze kunnen leiden tot kleiner worden en soms ook tot ademhalings- en maaag- en darmstoornissen.

Osteoporose is echter geen ouderdomsverschijnsel, maar een ziekte die kan behandeld worden.
Het risico voor osteoporose hangt vooral af van de leeftijd en het gewicht van de vrouw; vrouwen die minder dan 60kg wegen zullen eerder osteoporose ontwikkelen. Roken en overmatig alcoholgebruik vergroten het risico op osteoporose

Osteoporose kan vastgesteld worden door:

  • botdichtheidsmeting: is pijnloos en veilig( zonder stralingsrisico). toch wil ik hier nog even opmerken dat de botdichtheid niet alles zegt over de botkwaliteit, er zijn nog andere factoren die een rol spelen
  • radiografie
  • bloedtest

Behandeling | Terug naar boven

5. hart- en vaatziektes

Tot aan de menopauze worden de vrouwen beschermd tegen allerlei hartkwalen door hun hormonen. Maar nu valt deze bescherming weg en hebben de vrouwen evenveel kans op hartziekten als mannen. (één van de voornaamste doodsoorzaken zowel bij vrouwen als bij mannen)

Behandeling (preventie) | Terug naar boven

6. atypische overgangsklachten

Dit zijn klachten die ook buiten de overgang voorkomen maar in de overgang vaker opspelen:

  • slapeloosheid: Slapeloosheid uit zich in verschillende vormen:
    • moeilijk in slaap vallen
    • vaak wakker worden gedurende de nacht
    • 's morgens te vroeg wakker worden
    Het kan dagen tot maanden duren.
    Er zijn verschillende oorzaken zoals: ouderdom, depressie, angst, stress, sommige medicatie enz.
    En dan zijn er nog de vapeurs en het nachtzweten die de nachtrust nogal eens verstoren waardoor men niet uitgeslapen is en moe, met als gevolg dat men humeurig is en vlugger geÔrriteerd geraakt.(zie volgende klachten)
  • wisselend humeur
  • prikkelbaarheid
  • moeheid
  • gejaagdheid
  • Veel vrouwen zijn in de overgangsjaren prikkelbaarder. Ze reageren heftiger op kleine dingen. Ze worden lastig om zaken die ze vroeger gewoon langs zich neerlegden. Ze worden humeurig en kunnen minder verdragen, zowel thuis als op het werk. Het lijkt of ze alle geduld verloren hebben.
    Dit zijn normale gevoelens die bij de menopauze horen. Deze klachten hebben waarschijnlijk te maken met de hormonale veranderingen,maar zijn niet een rechtstreeks gevolg van de menopauze.

    De menopauze valt ook vaak samen met een periode dat er rondom de vrouw vele veranderingen plaatsvinden:

    • kinderen gaan uit huis, ze worden onafhankelijker, men moet niet meer zoveel zorgen en dat is even aanpassen. Men kan het gevoel krijgen niet meer nodig te zijn. En men krijgt meer tijd die men niet altijd goed weet in te vullen
    • een scheiding of de dood van de partner is emotioneel moeilijk te verwerken
    • het uiterlijk verandert waardoor de vrouw soms een negatief zelfbeeld krijgt. Men beantwoordt niet meer aan de normen van de modeboekjes. Men krijgt meer angst voor ziekte en het ouder worden
    • het pensioen nadert en de vrees voor het zwarte gat waarin men dan terecht komt
    • vaak is men verantwoordelijk voor hulpbehoevende ouders en dit kan een zware belasting vormen
    Eťn of meerdere van deze factoren kunnen een grote emotionele invloed hebben op de vrouw, en hier kan dan de oorzaak gezocht worden voor de humerigheid, slapeloosheid en de prikkelbaarheid.
    Vrouwen die al eerder (voor de menopauze) af te rekenen hadden met een depressie, hebben tijdens de menopauze een groter risico op een depressie. Volgens sommige studies zouden depressieve vrouwen zelfs eerder in de premenopauze komen.
  • minder zin in seks: de klachten over een verminderde zin in seks worden vaak geassocieerd met de menopauze maar dit is deels te wijten aan het feit dat men moeilijk kan omgaan met de 2 voornaamste overgangsklachten nl. warmte-aanvallen en een droge schede. Wanneer men moe is, door hogergenoemde factoren, heeft men minder zin in vrijen. Een droge schede maakt het vrijen ook pijnlijker waardoor de zin in vrijen weer vermindert.
    Er zijn ook vrouwen die juist meer zin krijgen in seks omdat ze niet meer bang moeten zijn voor een ongewenste zwangerschap. Let wel, de kans op zwangerschap is pas 100% uitgesloten indien de laatste menstruatie achter de rug is.
    Seksualiteit is echter een complex gegeven. De afname van het libido wordt niet alleen beïnvloed door hormonale veranderingen, maar ook door psychologische, sociale en culturele factoren.
  • mondklachten (droge mond=xerostomia, mondbrand=burning mouth syndrom): door de oestrogenendaling worden de slijmvliezen droger, zoals u al eerder kon lezen (droge schede). Een vervelende klacht die regelmatig voorkomt is een droge mond, een bittere smaak in de mond en een slechte adem. Een droge mond zou vaker voorkomen bij vrouwen met sterke smaakpapillen. Ook maag- en darmstoornissen kunnen optreden (constipatie, diaree)
  • hoofdpijn: er zijn veel soorten hoofdpijn en ook allerlei oorzaken. Hoofdpijn of migraine gaat bij veel vrouwen samen met hormonale factoren. Vrouwen die rond hun menstruatie last hadden van hoofdpijn, zijn vaak ook tijdens de overgangsperiode gevoelig voor hoofdpijn.
  • pijn in de spieren en in de vingergewrichtjes: door de daling van de oestrogenen verzwakken de spieren met als gevolg dat veel vrouwen last krijgen van spierpijnen, vooral in de benen, voeten en schouders.
    Ook de bekkenbodemspieren verzwakken waardoor sommigen bij het niezen of lachen een licht urineverlies merken.
  • haarproblemen:
    dunner wordend haar, haaruitval:
    een veel voorkomend probleem is het dunner wordende haar.
    Het dunner worden van het haar wordt androgeen alopecia genoemd. Het komt zowel bij vrouwen als mannen voor. De juiste oorzaak kent men nog niet. Waarschijnlijk zit het deels in de genen, maar het zou ook kunnen dat de oorzaak ligt in het feit dat de verhouding androgenen en oestrogenen verandert. Bij de menopauze dalen beide hormonen maar de oestrogenen dalen meer dan de androgenen. Het toenemende verschil tussen de androgenen en de oestrogenen kan het dunner worden van het haar verergeren. Ook vrouwen die androgenen nemen hebben vaak klachten van haarverlies.
    Andere mogelijke oorzaken van haaruitval zijn: extreem dieet, ijzertekort, schildklierproblemen, lupus, infecties, langdurige stress, vitamine B-12-tekort.
    ongewenste haargroei :
    ongewenste haargroei ( hirsutisme) ontstaat op plaatsen waar de haarblaasjes het meest androgeengevoelig zijn, zoals de kin, de bovenlip en de wangen. Vooral vrouwen met donkere haarkleur hebben er last van.
  • gewichtstoename: vaak wordt tijdens de menopauze een gewichtstoename vastgesteld is.
    Of dit te wijten is aan de daling van de oestrogenen weet men niet met zekerheid.
    Wel is het zo dat naarmate men ouder wordt het lichaam minder calorieŽn nodig heeft. Het is ook een normaal ouderdomsverschijnsel dat de spiermassa vermindert en het vetweefsel toeneemt. Het vet hoopt zich vooral op in de buikstreek. Men krijgt een bredere taille.
    Ook bij het volgen van hormoontherapie wordt vaak de klacht van een gewichtstoename gemeld. Door de oestrogenen houdt het lichaam gemakkelijker vocht en zout vast, met als gevolg dat het gewicht toeneemt.
    Andere mogelijke oorzaken van de gewichtstoename zijn : weinig lichaamsbeweging, slechte eetgewoontes, alcoholgebruik.
  • pijnlijke, gevoelige borsten: deze klacht komt men vooral tegen als premenstrueel syndroom. Echter heel wat vrouwen in de (pre-)menopauze hebben er last van. Een verklaring heeft men hier nog niet voor. Er moet nog heel wat onderzoek gebeuren hiernaar. Wel is het geweten dat hormonen invloed hebben op de borsten.
  • geheugen: is er een relatie tussen het geheugen en de menopauze? Zoals vaak het geval is, spreken ook hier de onderzoeken elkaar tegen. Twee grote recente studies veronderstellen dat er geen verband is tussen de menopauze en een verminderende geheugenfunctie.
    Men vergeet al eens iets naarmate men ouder wordt. Dat is best een beangstigend gevoel omdat men meteen aan Alzheimer denkt. Gelukkig is dit zelden het geval. Naast ouderdom spelen ook stress en een tekort aan slaap een rol bij vergeetachtigheid.
Aan deze atypische overgangsklachten moet de nodige aandacht besteed worden. Terwijl de vorige klachten voornamelijk van lichamelijke aard zijn, uiten deze klachten zich vooral op emotioneel vlak.

Behandeling | Terug naar boven


De menopauze is niet noodzakelijk een negatieve ervaring.

Voor sommige vrouwen is de menopauze een moeilijke periode, maar de meeste ervaren de menopauze zonder noemenswaardige problemen. Veel vrouwen krijgen zelfs meer energie en meer zelfvertrouwen.

© www.menopauzeonline.be