Hoe werkt het hart?

Een man van 70 kg heeft ongeveer 5 liter bloed. In rust wordt deze hoeveelheid in één minuut rondgestuurd in het lichaam. Bij een inspanning zoals aerobics of bergbeklimmen, gaat ons hart sneller kloppen. Het hart kan ons bloed dan tot 5 keer per minuut door het lichaam pompen.

Met een speciaal toestel, de stethoscoop, luistert de geneesheer naar de geluiden die het kloppende hart veroorzaakt. Bij een gezond hart zal hij deze harttonen als regelmatig terugkerende geluiden horen. Afwijkende geluiden zijn dikwijls een aanwijzing van gebrekkige hartklepwerking of hartafwijkingen.

Het afwisselend samentrekken en ontspannen van de hartspier noemen we de hartslag. De twee kamers trekken gelijktijdig samen. Tijdens dit samentrekken van de kamers zijn de kleppen tussen kamers en slagaders geopend; bloed wordt in de slagaders geperst. De slagaders zetten uit en gelijktijdig lopen de boezems vol met bloed uit de aders: de kleppen tussen boezems en kamers zijn immers gesloten.

Wanneer de kamers ontspannen, gaan de kleppen tussen boezems en kamers open. Immers bij het verwijden van de kamers worden de peeskoordjes gespannen en die trekken de klepvliezen open: bloed vloeit uit de boezems in de kamers. Door de elasticiteit van de slagaderwand wordt de diameter van de slagaders kleiner. Door dit nauwer worden, stroomt het bloed verder in de slagaders. Het kan niet terugvloeien in het hart vermits nu de kleppen tussen kamers en slagaders gesloten zijn.
Na iedere samentrekking volgt een korte pauze.

Bij jonge kinderen bedraagt de hartslag 130 per minuut, bij volwassenen is dit gemiddeld nog 70 slagen per minuut. Bij lichamelijke inspanning of bij angst neemt de hartslag toe en kan hij tot driemaal zo groot worden. De hoeveelheid bloed die bij iedere hartslag in de aorta stroomt (ongeveer 70 ml), wordt slagvolume genoemd.

De hartslag kan in beeld gebracht worden aan de hand van een electrocardiogram.

Wat kan er fout lopen?

Opdat het hart goed zou blijven functioneren, moet het geregeld van voedingsstoffen en van zuurstofgas worden voorzien en moeten de afvalstoffen worden verwijderd. Hiertoe dienen de kransslagaders. Zij vertrekken in de aorta en vertakken zich in het hartspierweefsel tot vele haarvaten. Deze voorzien het hart van zuurstof en voedselrijk bloed en nemen koolstofdioxide op. De kransaders zijn grotendeels aan de hartoppervlakte zichtbaar. Ze voeren het bloed dat rijk is aan koolstofdioxide maar zuurstof- en voedselarm, uit het hartspierweefsel naar de rechterboezem. Ongeveer 5 tot 10 % van het slagvolume dient om het hartspierweefsel van bloed te voorzien.

Niet alleen bij een verwonding maar ook in de bloedbaan kan zich een bloedstolling voordoen. Er ontstaat dan een bloedklonter in een bloedvat. We spreken van een trombose. Als deze gevormd wordt in de kransslagaders, krijgt de hartspier onvoldoende bloed. Dit geeft aanleiding tot een hartinfarct, het accuut afsterven van een gedeelte van de hartspier, hetgeen de dood tot gevolg kan hebben.

Foto: Als de vernauwing in de kransslagader zo groot is dat het erachter gelegen spierweefsel afsterft, spreken we van een hartinfarct. Bij dit zeer ernstig hartinfarct spuit het bloed als een fonteintje uit het beschadigde weefsel in de borstholte.