Goed voor hart en bloedvaten?
Dat bloed, hart en bloedvaten levensbelangrijk zijn, hoeft
geen betoog. In onze zorg voor een goede gezondheid moeten
we hieraan de nodige aandacht besteden. Veel sporten draagt
zeker bij tot een gezond hart en prima bloedvaten. Bij sportprestaties
is een grotere bloeddoorstroming van de spieren vereist. Getrainde
sportlui hebben een groot hart ontwikkeld. Door het grote slagvolume
is het lichaam best tevreden met een trage hartslag.
Aan onze
bloedvaten worden levenslang zware eisen gesteld. Op natuurlijke
wijze zal bij het ouder worden de elasticiteit
van onze vezels afnemen in alle organen, ook in de bloedvaten.
Hierdoor vermindert de soepelheid van de slagaderwanden en
gaat de bloeddruk stijgen. Bij het ouder worden zullen de
slagaders in lengte toenemen en meer kronkelen. Dit is bij
bejaarden bijvoorbeeld goed te merken aan de slaapslagaders.
 |
Een sportieve levenswijze met aandacht voor een gezonde
voeding, vermindert aanzienlijk de kans op hart- en vaatziekten.
Allen hebben we reeds gehoord over aderverkalking, ook
atherosclerose genoemd. In feite moeten we spreken van
slagaderverkalking. Immers bij atherosclerose worden
vetstoffen afgezet op de binnenwand van de slagaders.
Hierdoor neemt de bloeddoorstroming af en gaan de slagaders
geleidelijk dichtslibben. |
De hartspier krijgt te weinig zuurstof- en voedselrijk bloed.
Een eerste aanwijzing is een voorbijgaande pijn in de borst
bij lichamelijke inspanning. Zo kan de 'patiënt' bijvoorbeeld
nog goed fietsen op een vlakke weg, maar zal hij een klimpartij
vermijden; deze vergt te veel inspanning en het hart heeft
een tekort aan zuurstof. De patiënt past zich als het
ware aan. Een beklemmend gevoel in de borst, meestal te lokaliseren
achter het borstbeen, wijst op een hartkramp of angina
pectoris.
Het is een signaal dat
de hartspier bij koude, inspanning of emotie te weinig
zuurstof krijgt: de 'vraag' wordt niet gedekt door
het aanbod. Door te rusten zal de pijn verdwijnen.
Ook kan een pilletje nitroglycerine onder de tong de
pijn wegnemen: de bloedvaten in huid en spieren verwijden
zich, de bloeddruk neemt af, het hartritme daalt en
de zuurstofbehoefte vermindert. Mechanisch kan aan
de verstopping in een kransslagader worden verholpen
met een ballonnetje dat in de kransslagader wordt opgeblazen. |
|
Deze klassieke methode om dichtgeslibde bloedvaten open te
trekken, heeft vaak maar een tijdelijk effect. Een nieuwe generatie
vaatstutten ('stents') lijkt daarin verandering te brengen.
In andere gevallen kan een bypass geplaatst worden: het verstopt
gedeelte van de kransslagader wordt overbrugd met een stukje
ader uit het been dat een goede doorgang 'garandeert'.
Een verstopping
in de kransslagader kan echter fataal worden. Er ontstaat
een hartinfarct: een gedeelte van de hartspier valt
buiten werking en kan zelfs afsterven. Hierdoor is
het hartritme verstoord; de hartkamers gaan trillen
of fibrilleren zodat de pompwerking van het hart uitvalt
met de dood tot gevolg.
Bij patiënten met een grote kans op
hartritmestoornissen zal onderhuids in de
borst een 'pacemaker' worden ingeplant. Het
is een batterij in kunsthars gegoten van
waaruit een draadje dat het hart elektrisch
prikkelt tot samentrekken, naar de rechterkamer
loopt.
Beter 'voorkomen dan genezen'. Daarom zijn
we zuinig met of vermijden we dierlijke vetten
en alle stoffen die nadelig inwerken op bloed,
hart en bloedvaten. De grote boosdoener is
cholesterol, een vetachtige stof die noodzakelijk
is voor de opbouw van celmembranen in alle
weefsels. Het risico op atherosclerose neemt
toe naarmate de concentratie van cholesterol
in het bloed hoger wordt. Bij personen met
een vetarme voeding ligt het cholesterolgehalte
gemiddeld rond de 150 mg per 100 ml bloed.
In de westerse welvaartslanden schommelt
het cholesterolgehalte op middelbare leeftijd
tussen de 220 en 280 mg. Een cholesterolgehalte
boven de 150 mg zou reeds nadelig zijn voor
de gezondheid.
Ook roken plaatsen we het best op ons verbodslijstje; dit bevordert immers atherosclerose. Nicotine veroorzaakt een versnelde
hartslag en doet de bloeddruk stijgen. Koolmonoxide, eveneens in sigarettenrook aanwezig, vermindert de conditie en tast
geleidelijk de wanden van de bloedvaten aan. Bovendien maakt het de rode bloedcellen ongeschikt om nog zuurstofgas te binden.
Om passief meeroken te vermijden, kiezen we rookvrije ruimtes.
We zijn ook zuinig met zout. Experimenten hebben immers aangetoond
dat
keukenzout
een
belangrijke
rol
speelt
bij
het
ontstaan
van
te
hoge
bloeddruk.
Bij
hoge
bloeddruk
wordt
meer
bloed
in
de
vaatwanden
geperst
en
neemt
het
aderverkalkingsproces
toe.
Hoge
bloeddruk
wordt
wel
eens
als
'silent
killer'
of
sluipmoordenaar
aanzien.
Atherosclerose
en
ook
acute
reuma
kunnen
aanleiding
geven
tot
hartklepafwijkingen.
Acute
reuma
is
een
vorm
van
gewrichtspijn
die
kan
ontstaan
na
een
keelontsteking
bij
kinderen
en
jonge
volwassenen.
Bij
hartklepafwijkingen
gaan
de
kleppen
niet
voldoende
open
en
sluiten
ze
niet
goed.
Een
slecht
werkende
klep
kan
meestal
door
een
kunstklep
worden
vervangen.
Dragen
we
zorg
voor
onze
gezondheid?
Vermijden
we
wat
nadelig
is
voor
hart
en
bloedvaten?
Aan
ons
de
keuze.
Toch
moeten
we
geen
zuurkijkers
worden.
We
moeten er steeds op letten een
gezonde levenswijze na te streven.
Een toevallige afwijking van
dat levenspatroon blijkt echter
volgens de medische wereld geen nadelige
gevolgen te hebben.
Foto's:
1 · Na een vetrijke maaltijd zijn vetdeeltjes duidelijk waarneembaar
in het bloed. Op de foto hebben zij druppels gevormd tegen
de wand van een kransslagader.
2 · Een ballonnetje kan tot in de slagaders worden geschoven.
Daar wordt het opgeblazen zodat de vetdeeltjes tegen de
zijwand worden gedrukt. In de nieuwste types zit een metalen
netje rond het ballonnetje. Dit netje wordt in de slagader
achtergelaten en houdt dit bloedvat open.
3 · Afgestorven cellen na een hartinfarct zien er bruin
uit, in tegenstelling tot de dwarsgestreepte, gezonde
cellen, die een rode kleur hebben.
4 · Deze röntgenopname van de borstkas laat
duidelijk de inplanting van een pacemaker of 'hartgangmaker'
zien.
5 · Stukjes van de buitenkant van een kalfshart worden
aan elkaar genaaid en doen dienst als vervangende hartklep.
6 · Een kantelbare schijf, die precies in een ring werd bevestigd,
doet dienst als vervangende hartklep.
Foto's 3, 4, 5 en 6: Uit: Het menselijk lichaam, een ongelooflijke
machine.
|
