Het transportstelsel bij de mens
  Bloed
Hart
Bloedsomloop
Leesstuk


Leesstuk: Goed voor hart en bloedvaten?

 

Goed voor hart en bloedvaten?

Dat bloed, hart en bloedvaten levensbelangrijk zijn, hoeft geen betoog. In onze zorg voor een goede gezondheid moeten we hieraan de nodige aandacht besteden. Veel sporten draagt zeker bij tot een gezond hart en prima bloedvaten. Bij sportprestaties is een grotere bloeddoorstroming van de spieren vereist. Getrainde sportlui hebben een groot hart ontwikkeld. Door het grote slagvolume is het lichaam best tevreden met een trage hartslag.

Aan onze bloedvaten worden levenslang zware eisen gesteld. Op natuurlijke wijze zal bij het ouder worden de elasticiteit van onze vezels afnemen in alle organen, ook in de bloedvaten. Hierdoor vermindert de soepelheid van de slagaderwanden en gaat de bloeddruk stijgen. Bij het ouder worden zullen de slagaders in lengte toenemen en meer kronkelen. Dit is bij bejaarden bijvoorbeeld goed te merken aan de slaapslagaders.

Een sportieve levenswijze en een gezonde voeding verminderen de kans op hart- en vaatziekten.

Vetrijke voeding Een sportieve levenswijze met aandacht voor een gezonde voeding, vermindert aanzienlijk de kans op hart- en vaatziekten. Allen hebben we reeds gehoord over aderverkalking, ook atherosclerose genoemd. In feite moeten we spreken van slagaderverkalking. Immers bij atherosclerose worden vetstoffen afgezet op de binnenwand van de slagaders. Hierdoor neemt de bloeddoorstroming af en gaan de slagaders geleidelijk dichtslibben.

De hartspier krijgt te weinig zuurstof- en voedselrijk bloed. Een eerste aanwijzing is een voorbijgaande pijn in de borst bij lichamelijke inspanning. Zo kan de 'patiënt' bijvoorbeeld nog goed fietsen op een vlakke weg, maar zal hij een klimpartij vermijden; deze vergt te veel inspanning en het hart heeft een tekort aan zuurstof. De patiënt past zich als het ware aan. Een beklemmend gevoel in de borst, meestal te lokaliseren achter het borstbeen, wijst op een hartkramp of angina pectoris.

Het is een signaal dat de hartspier bij koude, inspanning of emotie te weinig zuurstof krijgt: de 'vraag' wordt niet gedekt door het aanbod. Door te rusten zal de pijn verdwijnen. Ook kan een pilletje nitroglycerine onder de tong de pijn wegnemen: de bloedvaten in huid en spieren verwijden zich, de bloeddruk neemt af, het hartritme daalt en de zuurstofbehoefte vermindert. Mechanisch kan aan de verstopping in een kransslagader worden verholpen met een ballonnetje dat in de kransslagader wordt opgeblazen.
Ballonnetje

Deze klassieke methode om dichtgeslibde bloedvaten open te trekken, heeft vaak maar een tijdelijk effect. Een nieuwe generatie vaatstutten ('stents') lijkt daarin verandering te brengen.

In andere gevallen kan een bypass geplaatst worden: het verstopt gedeelte van de kransslagader wordt overbrugd met een stukje ader uit het been dat een goede doorgang 'garandeert'.

Een verstopping in de kransslagader kan echter fataal worden. Er ontstaat een hartinfarct: een gedeelte van de hartspier valt buiten werking en kan zelfs afsterven. Hierdoor is het hartritme verstoord; de hartkamers gaan trillen of fibrilleren zodat de pompwerking van het hart uitvalt met de dood tot gevolg.

Hartinfarct
Pacemaker

Bij patiënten met een grote kans op hartritmestoornissen zal onderhuids in de borst een 'pacemaker' worden ingeplant. Het is een batterij in kunsthars gegoten van waaruit een draadje dat het hart elektrisch prikkelt tot samentrekken, naar de rechterkamer loopt.

Beter 'voorkomen dan genezen'. Daarom zijn we zuinig met of vermijden we dierlijke vetten en alle stoffen die nadelig inwerken op bloed, hart en bloedvaten. De grote boosdoener is cholesterol, een vetachtige stof die noodzakelijk is voor de opbouw van celmembranen in alle weefsels. Het risico op atherosclerose neemt toe naarmate de concentratie van cholesterol in het bloed hoger wordt. Bij personen met een vetarme voeding ligt het cholesterolgehalte gemiddeld rond de 150 mg per 100 ml bloed. In de westerse welvaartslanden schommelt het cholesterolgehalte op middelbare leeftijd tussen de 220 en 280 mg. Een cholesterolgehalte boven de 150 mg zou reeds nadelig zijn voor de gezondheid.

Ook roken plaatsen we het best op ons verbodslijstje; dit bevordert immers atherosclerose. Nicotine veroorzaakt een versnelde hartslag en doet de bloeddruk stijgen. Koolmonoxide, eveneens in sigarettenrook aanwezig, vermindert de conditie en tast geleidelijk de wanden van de bloedvaten aan. Bovendien maakt het de rode bloedcellen ongeschikt om nog zuurstofgas te binden. Om passief meeroken te vermijden, kiezen we rookvrije ruimtes.

We zijn ook zuinig met zout. Experimenten hebben immers aangetoond dat keukenzout een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van te hoge bloeddruk. Bij hoge bloeddruk wordt meer bloed in de vaatwanden geperst en neemt het aderverkalkingsproces toe. Hoge bloeddruk wordt wel eens als 'silent killer' of sluipmoordenaar aanzien.

Atherosclerose en ook acute reuma kunnen aanleiding geven tot hartklepafwijkingen. Acute reuma is een vorm van gewrichtspijn die kan ontstaan na een keelontsteking bij kinderen en jonge volwassenen. Bij hartklepafwijkingen gaan de kleppen niet voldoende open en sluiten ze niet goed. Een slecht werkende klep kan meestal door een kunstklep worden vervangen.

Hartklep
Hartklep

Dragen we zorg voor onze gezondheid? Vermijden we wat nadelig is voor hart en bloedvaten? Aan ons de keuze. Toch moeten we geen zuurkijkers worden.

We moeten er steeds op letten een gezonde levenswijze na te streven. Een toevallige afwijking van dat levenspatroon blijkt echter volgens de medische wereld geen nadelige gevolgen te hebben.

Foto's:
1 · Na een vetrijke maaltijd zijn vetdeeltjes duidelijk waarneembaar in het bloed. Op de foto hebben zij druppels gevormd tegen de wand van een kransslagader.
2 · Een ballonnetje kan tot in de slagaders worden geschoven. Daar wordt het opgeblazen zodat de vetdeeltjes tegen de zijwand worden gedrukt. In de nieuwste types zit een metalen netje rond het ballonnetje. Dit netje wordt in de slagader achtergelaten en houdt dit bloedvat open.
3 · Afgestorven cellen na een hartinfarct zien er bruin uit, in tegenstelling tot de dwarsgestreepte, gezonde cellen, die een rode kleur hebben.
4 · Deze röntgenopname van de borstkas laat duidelijk de inplanting van een pacemaker of 'hartgangmaker' zien.
5 · Stukjes van de buitenkant van een kalfshart worden aan elkaar genaaid en doen dienst als vervangende hartklep.
6 · Een kantelbare schijf, die precies in een ring werd bevestigd, doet dienst als vervangende hartklep.
Foto's 3, 4, 5 en 6: Uit: Het menselijk lichaam, een ongelooflijke machine.

 


Developed by Invoke 2003 · Eindwerk L. Seys · Sitemap · Bronvermelding · Awards en vermeldingen