STOEWER Type 40

†††††††† †††††††† Een impressie nodig van ons voertuig? Klik hier!

Deel I: De geschiedenis van de STOEWER Type 40.

 

Reeds heel vroeg in de jaren 30, bleek dat het Duitse leger nood had aan zwaardere (alle terrein) personenvoertuigen.

Men had al contracten lopend voor lichtere versies (zoals de overbekende VW Kubelwagen). Alle toenmalige firma's werden aangeschreven om een of meerdere voorstellen in te dienen om een standaard (EINHEITS) chassis (nr. I) te ontwerpen en te maken.

 

4X4 was in Duitsland geen zo'n noodzaak -zoals in de UK of de USA- daar men reeds veel ervaring had met halftrack voertuigen. Een ontwikkeling zoals de super veelzijdige JEEP is dus nooit in Duitsland gebeurd.

 

Zowel Mercedes, Horch, Hanomag, BMW en Stoewer dienden diverse offertes in.

Men diende rekening te houden met volgende criteria:

Rond de 2 ton, 4X4 versie, open structuur (=cabrio), en modulair.

Er moesten o.a. 5 varianten van de wagen worden ontworpen:

 

 

 

 

 

 

 


Kfz.1: een gewone 4-persoonsversie, allround in gebruik, 4 deuren, met een open kofferruimte(vervoer personeel, officieren,...)
Kfz.2 : een 3-persoonsversie, special voor radioverbindingen (met aangepaste achterbank(je) en kofferruimte)
Kfz.2/40 : een rijdende garage voor verschillende toepassingen (onderhoud te velde, meestal voor de Luftwaffe)

Kfz.3 : een twee deurs verkenningsvoertuig (4 persoons met gesloten koffer)
Kfz.4 : een drie persoonsversie ( met maar drie deuren) met een (enkel of dubbele) MG 34 of MG 42 anti-vliegtuig machinegeweren erop.

 

Als je weet dat er dus 5 hoofdtypes zijn geweest, en dat alle versie voor de Marine, Luftwaffe en de Wehrmacht ook hun verschillen hadden, dan besef je al gauw dat de kans dat je twee dezelfde Stoewers tegenkomt, heel klein is. Daarenboven werd deze wagen gemaakt door verschillende constructeurs, met elk hun eigen accenten.

Tevens zijn er maar rond de 12.000 wagens gemaakt. (Andere bronnen spreken maar over zo'n 9.500 wagens!) Op de huidige markt zijn originele Stoewers dan ook veel geld waard ( rond de 70.000 euro) en dus uiterst zeldzaam op meetings. (Vandaar dan ook de relatieve onbekendheid van deze militaire voertuigen).

 

 

De Firma STOEWER.

 

Gerund door de gebroeders Stoewer en gevestigd in de haven en hoofdstad van de toenmalige Duitse provincie Pommern; STETTIN, begon deze fabriek vanaf de jaren 1860 met de productie van naaimachines, typemachines en fietsen.

†††††††††††† Reeds in 1896 splitste men de firma in twee delen op: de motor afdeling (alles wat voortbewoog op een motor is wel door Stoewer eens gebouwd!) en de rest (alles zonder motor! Met typemachines en fietsen als kwaliteitsproduct nummer 1!)Door hun gekende naam als luxe kwaliteitsproduct, werd bijna alles wat ze uitbrachten een hebbeding voor de hogere Duitse klasse.

Hun bussen, vrachtwagens en wagens waren stukken duurder dan de concurrenten, maar toch waren er soms lange wachtlijsten voor.

In al hun ontwerpen waren de toenmalige trendy kunststromingen opgenomen, samen met hoogwaardige technologische vernieuwingen.Doordat ze geen massaproductie maakten, maar complete handwerkstukken, is een deel van de verklaring van hun succes. De gebroeders Bernhard en Emil Stoewer bouwden in 1897 hun eerste auto die een jaar voorgesteld werd. Het merk kreeg een goede naam en de productie was relatief groot. Naast personenauto's bouwde het ook vrachtwagens. Na de Eerste Wereldoorlog duurde het een kleine tijd voordat Stoewer weer auto's ging produceren, waarin ze steeds opvielen door innovatie en kwaliteit, hoewel de geproduceerde aantallen tussen groot en klein te noemen was. Zo kon het merk zich vol richtten op kwaliteit en dat betaalde zich uit, ze konden zonder grote problemen de crisis overleven. Het merk was het eerste Duitse merk, nog voor DKW, dat voorwielaandrijving introduceerde. De stad Stettin werd de bezitter van de fabriek en de broers Stoewer op een zijspoor gezet. De stad zorgde ervoor dat de productie van het failliet gegane RŲhr bij Stoewer gevoegd werd. De Sedina en Arkona werden de laatste personenauto's van Stoewer.

 

Toen, tijdens de oorlogsjaren de productie van deze luxe wagens volledig stilviel, kon men zich rechthouden met de productie (en vooral de licentierechten op) van de Stoewer Type 40. (=bouwjaar 1940). De eerste versies konden zelfs sturen op zowel de achter als de voorwielen! In het begin van 1944 werd de fabriek echter zwaar beschadigd door een luchtaanval. Vele productie lijnen kwamen zelfs volledig tot stilstand.

 Toen midden 1944 de fabriek werd ingenomen door de Russen, ontmantelden ze die -zoals bijna alle fabrieken die ze tegen kwamen -en werd alles ††††††††††† opnieuw recht gezet achter de Oeral. Er bleven enkel wat kapotte productielijnen achter. Deze werden in 1946 terug hersteld en onder de naam JUNAK maakte men er brommertjes. Wat later werd er terug een wagentje gemaakt voor inlands gebruik. Veel gegevens daar over zijn er niet gekend.

 

†††††††††††† Stettin zelf werd door de Russen/Polen met een andere naam bedacht: SZCZECIN (wie kan er dat 10x uitspreken?).

Het verhaal van onze wagen gaat echter verder in het verre Rusland.

 

De STOEWER TYPE 40, LEPKW :

 

De bedoeling van Stoewer was om een wagen te maken waarin al hun technisch vernuft in vervat was.

Voor de eerste keer dus geen luxe wagen, maar een rijdend labo. Deze doelstelling kwam tezamen met het uitkomen van de offerte van het Duitse leger . Het ontwerpteam stond onderleiding van Karl Trefz.

 

Men startte met de R180 Spezial (Type36) in 1935-36. Dit wagentje (soort grote krachtige jeep) bleek al snel over zeer goede kwaliteiten te beschikken, maar zoals vele Duitse wagens, was het zwaar over geŽngineerd.

Teveel toeters en bellen zorgden ervoor dat de praktische kant wat uit het oog verloren werd. (Dit zal een groot euvel blijven bij praktisch al het Duits materiaal van tijdens de oorlog. Zelfs de allerlaatste Duitse tanks waren in dit bedje ziek!). De eerste versies van de Stoewer had zelfs een stuurinrichting op zowel voor als de achterassen! Verschillende versnelling vooruit en achteruit,... Een hedendaagse Japanse MPV bezit vandaag de dag ook van deze snufjes ;-)

 

De opvolger werd de R200 (type 38). Deze LEPKW (zie technische details verder) werd ook zo goed onthaald, dat in het kader van de herbewapening van Duitsland, deze wagen (verplicht) ook door andere firma diende gemaakt te worden. Zo maakte BMW vanaf 1937 tem 1940 hun (lichtjes aangepaste )versie ervan: het type 325. Vanaf de oorlogsjaren (besparing!!) maakte men het TYPE 40 (Stoewer gaf dus een naam naar het ontwerpjaar, andere constructeurs gaven een eigen naam).

Zowel STOEWER, BMW en ook HANOMAG (Type 20 en TYPE 20B) produceerde dit laatste type. Deze goedkopere en vereenvoudigde versie had geen 4X4 aandrijving (enkel nog maar op de voorwielen, behalve enkele speciale versies).

Hij was dan ook meer bedoeld om op (onverharde) WEGEN te rijden ipv dwars door de velden heen te kunnen. (Hier nogmaals het verschil met de Amerikaanse Jeep!)

 

bouwjaren

fabrikant

type

Aantal geproduceerd

1940 - 1943

Stoewer

Type 40

4700 (?)

1937 - 1940

BMW

Type 325

3225

1937 - 1940

Hanomag

Type 20(B)

+/-2000

1938 - 1940

Stoewer

R200 Spezial

2000 (?)

1936 - 1938

Stoewer

R180 Spezial

800

 

 

 

(zeer bij benadering!!)

 De afmeting van de Stoewer Type 40 waren (grootste gemene deler! ;-)
lengte: 3900mm,
Breedte: 1690mm,
hoogte: 1900mm,
wielbasis: 2400mm,
rijhoogte (4x4) : 235mm

 

Als speciale voertuigen waren er Stoewers Type 40 omgebouwd tot takelwagen, water of olie transport, anti-tank versie met aangepaste achterzijde waarin de munitie kon waren opgeborgen,...Daar deze voertuigen enkel beschreven staan in officiŽle Duitse lijsten, maar er geen foto's van bestaan ( toch nog geen gezien? Wie kan er helpen?) zijn dit vermoedelijk wagens welke op de lijst stonden om later te worden gebouwd.

 

Na de oorlog is er een Stoewer door Britse soldaten omgebouwd tot licht vrachtwagentje met houten bak erop. Waar is dat gebleven?

De meest gekende foto van een Stoewer in gebruik.
Normandie 1944

(c) We'll Remember, POPSUnieke complete radio versie.
"Gevonden" in een garage in Jersey Island 
en zeer liefdevol in rijklare toestand gebracht.

(c) We'll Remember, POPSWe'll Remember, POPS

Stoewer
Voertuigen 40-45