e-mail home terug

Interview

ZORGZAAM LIBERALISME

Tijdens de voorbije zomermaanden konden we rekenen op een verfrissend gesprek met Patricia Ceysens, sinds 1995 Vlaams Volksvertegenwoordiger voor de VLD. Samenlevingscontracten, de Kind- en Gezinsproblemen en de positie van de vrouw vormen haar geliefkoosd actieterrein. Wie een koel "cijfer-liberalisme" verwacht, komt hier dan ook bedrogen uit. Kortom, een openhartig gesprek met het menselijk gelaat van, zoals ze het zelf noemt, "het zorgzame liberalisme".

Onlangs kwam er het voorstel om de ministerposten paritair te verdelen tussen mannen en vrouwen. Wat vindt u van dergelijke quota's?

Volgens mij zijn dergelijke quota's oubollig en pessimistisch van inslag. Persoonlijk denk ik dat de emancipatie van de vrouw ook niet gebaat is met een dergelijk quotasysteem. Ik stel bovendien vast dat heel wat vrouwen, over de partijgrenzen heen, dergelijke quota's geen ideale oplossing vinden. Jammer genoeg vallen ze er wel graag op terug. Ik houd voet bij stuk. Quota's zijn gebaseerd op de steriele gedachte dat je de samenleving zou kunnen opsplitsen in wiskundige breuken.

Bovendien creëer je hierdoor een vijandige situatie: elke "kaste" moet voortaan zoveel mogelijk zitjes proberen te veroveren. Dit alles betekent echter niet dat we geen oog moeten hebben voor de gerechtvaardigde emancipatiestrijd van een aantal groepen in onze samenleving. Ik vind het zinvoller om te strijden voor een echte emancipatie in plaats van een nep-emancipatie die een vals gevoel van veiligheid biedt. top

Hoe bedoelt u?

Quota's wekken de gevaarlijke indruk dat als de zitjes eenmaal binnen zijn, alles wel vanzelf zal gaan. Bovendien verliezen vrouwen door de quota's een belangrijke troef. Tot nu toe moesten vrouwen wel degelijk bewijzen dat ze geschikt waren voor de desbetreffende functie. Door een quotasysteem riskeer je dat vrouwen er "worden bijgesleurd" omdat het aantal zitjes moet worden ingevuld. Op termijn kan dit systeem zich dan keren tegen de emancipatie als dusdanig. Bovendien vraag ik me af of de gewone man en vrouw in de straat hier in de praktijk wel beter van wordt. top

Welk alternatief hebt u dan voor ogen?

Enerzijds moet er komaf worden gemaakt met het duister klimaat van vriendjespolitiek waarin politieke organen en dito adviesorganen nog al te vaak tot stand komen. Het is een dergelijke mentaliteit die vrouwen afschrikt en hen werkelijk discrimineert. Niet de beruchte quota's maar enkel en alleen een open en democratisch klimaat kan de situatie van de vrouw blijvend en fundamenteel verbeteren. Anderzijds geef ik graag toe dat de vrouwen een zekere achterstand moeten inhalen, wat ze met rasse schreden doen. Bij wijze van historisch correctief wil ik een "uitdovend" quotasysteem tijdelijk wel aanvaarden. top

Hoe kan zo'n open en democratisch klimaat in de praktijk worden gerealiseerd?

Concreet betekent dit dat men in de politiek werkt met duidelijk omschreven en open functie-omschrijvingen, gecombineerd met objectieve selectiecriteria. Hierdoor wordt elke vriendjespolitiek in de kiem gesmoord. Mannen zowel als vrouwen krijgen hierdoor eindelijk werkelijk gelijke kansen zonder dat de een zich benadeeld of gediscrimineerd voelt door de ander. Ook de gemeenschap krijgt hierdoor waar ze recht op heeft: de beste man/vrouw voor de job! top

Het Dutroux-tijdperk heeft uiteraard een grote invloed op de hele problematiek rond het kind, een domein waarin u al van meet af aan actief bent. In dit debat pleit u vaak voor alternatieve denkpistes. Waarom?

Door de affaire Dutroux heeft de politiek algemeen en versneld gereageerd op de hele problematiek rond het kind. Op zich is dit een uitermate positieve evolutie. Denk maar aan het Vlaamse Actieplan en de pas opgerichte Gezins- en Welzijnsraad. Bovendien bracht deze affaire de kwetsbaarheid van het kind nogmaals aan het licht en groeide het besef dat we het kind beter moeten beschermen tegen de donkere zijden van onze volwassen samenleving. Toch ben ik het niet eens met de methodes die de overheid hiertoe hanteert. Meer bepaald het concept van de weerbare kinderen lijkt me ingegeven door een overhaaste en paniekerige reactie. De zogenaamde "neen-boekjes", verspreid door Kind & Gezin, zijn hiervan een mooi voorbeeld. Deze boekjes leren kinderen "neen" zeggen tegen alles en nog wat. Er was een tijd dat men "ja" zei tegen het leven ...

Let wel, kinderen moeten vanuit hun opvoeding en opleiding ruggengraat, noem het veerkracht, meekrijgen maar dat betekent niet dat ze moeten verworden tot negativistische wezentjes. Ook na de affaire Dutroux hebben kinderen het recht om kind te zijn. Waar sta je bovendien met "neen zeggen" tegen de criminele praktijken van een Dutroux? top

Hoe kan je de ervaringen van dit drama dan wel proberen constructief te kanaliseren?

Dutroux is in eerste instantie het blootleggen van het dramatisch falende overheidsapparaat: corruptie, politieke benoemingen, gebrek aan visie en creatieve vernieuwing, een falende justitie... Het gaat niet op om deze volwassenproblemen af te schuiven op de kinderschoudertjes. In de eerste plaats moeten hieruit lessen worden getrokken voor de organisatie van de overheid. Bijkomend moeten we nog meer investeren in de brede ontwikkeling van kinderen. Daarom plaats ik tegenover het concept van de weerloze kinderen dat van de veerkrachtige kinderen. Dit laatste betekent dat kinderen van jongs af aan zoveel mogelijk mentale "ruggengraat" meekrijgen. Hierbij verdedig ik het pedagogische model dat vertrekt van de gedachte dat elk kind bij zijn geboorte een heel gamma van mogelijkheden en kansen meekrijgt. Een minder gunstige omgeving, gebrekkige ontwikkelingskansen doen deze mogelijkheden afnemen. Ons traditionele onderwijssysteem investeert slechts vanaf 6 jaar in de ontwikkeling en ontplooiïng van het kind. Spijtig, want de leeftijd tussen 0 en 6 jaar is een zeer belangrijke leeftijd voor de mentale ontwikkeling van het kind. Het is de periode die we in de toekomst zo creatief mogelijk willen benutten. top

Door kleuters vanaf 3 jaar verplicht naar de kleuterschool te sturen?

Ja, hoewel ik dit standpunt toch even wil nuanceren. Ik denk dat je de ouders hier toch enige speelruimte moet bieden in de zin dat je die "schoolplicht" dan beperkt tot een aantal voormiddagen per week. Het voorstel dat u aanhaalt heeft trouwens een sociologische grondslag. Zo blijkt dat haast enkel kinderen uit een zeer arm of onstabiel milieu meestal tot hun 6 jaar van school wegblijven en dus vaak dan al een achterstand oplopen. Deze sociale onrechtvaardigheid wil ik juist bestrijden. Ik vind deze begeleiding "van bij de bron" werkelijk essentieel. Uit gesprekken met sociaal assistenten en hulpverleners uit de psychiatrie heb ik immers geleerd dat vele psychologische problemen en afwijkingen vaak terug te voeren zijn op de omstandigheden waarin men in deze prille jaren is opgegroeid. top

Deze gedachte is sterk verbonden met uw sociale gezinsopvatting. U verlaat hierbij de traditionele hoeksteengedachte en pleit voor een cirkelmodel. Wat mogen we ons hierbij voorstellen?

Een uitgebreide kinderopvang betekent niet dat ouders hun verantwoordelijkheid niet zouden moeten opnemen. Integendeel, de interactie tussen het gezin en de kinderopvang of later het onderwijs is van essentieel belang. De CVP is er altijd prat op gegaan dat zij het monopolie had van het gezinsbeleid. Deze partij verdedigt hierbij de zogenaamde hoeksteengedachte. Deze materie is echter zo belangrijk dat elke partij hierbij haar verantwoordelijkheid moet opnemen. In het cirkelmodel dat ik verdedig staat het vrije individu centraal. Hier rond situeert zich de eerste cirkel, met name die van het gezin. Deze kern is op zijn beurt omgeven door andere sociale sferen zoals het verenigingsleven, het onderwijs, de familie, de jeugdbeweging ... De interactie en samenhang van al deze sferen is sociaal heel belangrijk. top

Deze interactie vergroot inderdaad de maatschappelijke verbondenheid. Een ethisch model lijkt me echter steeds een moeilijke opdracht. Deze verbondenheid mag je inderdaad niet forceren met algemene verplichtingen. Een dergelijk beleid verdient een mentaliteitswijziging waarvoor de politiek enkel een algemeen kader kan creëren. In het verleden hebben we echter te vaak eenzijdig de nadruk gelegd op het materiële aspect. Het wordt hoog tijd dat we ook focussen op de immateriële waarden. In sommige politieke zwartwitredeneringen worden welvaart en welzijn echter vaak voorgesteld als communicerende vaten. Meer of minder welvaart betekent in die theorieën respectievelijk meer of minder welzijn. Naar mijn mening zijn materiele en immateriele waarden complementair. We hebben dus beide nodig en moeten ze beide cultiveren. Maar zo werkt dat niet. Het subtiele evenwicht tussen welvaart en welzijn is een nieuwe en uitdagende zoektocht die voor de westerse samenleving nog maar net is begonnen. We organiseren met het Liberaal Vlaams Verbond in november hierover een studiedag waarbij we graag de dialoog zullen aangaan met allen. Vooral jongeren kunnen een fundamentele bijdrage leveren aan dit debat. top

De politiek en de politici liggen onder vuur. Deze situatie bereikt nu wel een culminatiepunt maar is al een tijdje aan de gang. Wat is de drijvende kracht achter uw engagement?

Je krijgt zoveel terug! In ruil daarvoor neem ik er de blutsen en builen graag bij. Je leert constant ongelooflijk veel bij over onze samenleving. Dagelijks word ik geconfronteerd met heel uiteenlopende mensen en ideeën waardoor je enkel toleranter kan worden. Ik heb constant het gevoel dat alles nog maar net gaat beginnen. Natuurlijk krijg je, zeker vandaag, niet altijd loon naar werk maar toch helt de kosten-batenanalyse positief door. top

Toch stel je vast dat de voorzitter van het Vlaams Parlement, Norbert de Batselier, openlijk zegt dat hij beter nooit in de politiek was gestapt, meer nog, hij raadt het zelfs iedereen af.

Een dergelijke houding vind ik onverantwoord. De fout van die generatie politici bestaat erin dat ze alles op alles hebben gezet om "er te geraken". Ze zijn als het ware het slachtoffer van hun eigen ambitie èn vooral van hun onuitblusbare drang naar macht.
Om hun persoonlijke macht op te bouwen hebben ze heel veel moeten slikken en heel wat idealen moeten opgeven. Daarom vind ik het juist belangrijk om je op velerlei terreinen te engageren. Zo word je tenminste geen inspiratieloze vakidioot die wordt opgeslorpt en verteerd door het systeem. top

Onlangs liet u zich opmerken door een heel nieuw project, met name de Digitale Coalitie.
Wat is de bedoeling van dit project?

De Digitale Coalitie is eigenlijk gegroeid uit de vaststelling van verschillende mensen dat de overgang naar de informatie-samenleving niet bepaald van een leien dakje loopt in Vlaanderen. Men kibbelt over bevoegdheden, enkele grote projecten liepen al op de klippen en het aantal Internet-aansluitingen blijft stagneren. top

Het is de bedoeling van de Digitale Coalitie om met niet-specialisten te overleggen zodat iedereen in Vlaanderen mee kan met deze veranderingen . Anders lopen we het risico verzeild te geraken in een duale samenleving waar er mensen zijn die vlot kunnen omgaan met en toegang hebben tot de nieuwe technologieën en een tweede groep mensen die achterblijft. Wij willen ervoor zorgen dat iedereen erbij betrokken wordt! top

De Digitale Coalitie wil een platform en ontmoetingsplaats zijn van burgers, politici en mensen die met de digitale samenleving bezig zijn om na te denken over de plaats van Vlaanderen binnen zo'n structuur en ervoor te zorgen dat Vlaanderen een koploper binnen Europa wordt op dat gebied. Uiteindelijk zou dit alles moeten uitmonden in een Digitaal Actieplan Vlaanderen. We hebben dus genoeg ambities met de Digitale Coalitie! top

Philip Goddevriendt
Johan Theys

terug - home

e-mail