VOEDSEL ALLERGIE
PSEUDO ALLERGIE

Ü Terug naar trefwoordenlijst

Prof Dr Wim STEVENS
Voordracht van Prof Dr Wim STEVENS
Allergie - Immuun reactie
Pseudo allergie
Voedsel reacties
Voedsel overgevoeligheid - Factoren met invloed op symptomen
Lokalisatie van de klachten
Ziektebeelden
Pseudo allergie - Uitlokkende factoren in de voeding
Voedsel allergenen
Vragen en Antwoorden

 

Prof Dr Wim STEVENS

 

Hij studeerde aan de Faculteit Geneeskunde van de Universiteit Gent. Zijn wetenschappelijke interesse ligt in het domein van de immunologie, speciaal op het terrein van de allergie.
Hij is diensthoofd van de Afdeling Immunologie Reumatologie en Allergologie van het UZA en hoofd van het Laboratorium Immunologie van de UIA. Hij doceert Immunologie aan de Faculteit Geneeskunde van de Universiteit Antwerpen. Hij publiceerde in Medische tijdschriften meer dan 230 wetenschappelijke artikelen merendeels over zijn werk in de verschillende domeinen van de immunologie. Zijn speciale interesse gaat op dit ogenblik naar de opheldering van de ziekte processen en naar efficiënte behandelingen in de allergie.

 

 

Voordracht Prof Dr Wim Stevens

22 mei 2002

 

In de voordracht van juni 2001 sprak ik in over ademhalings-allergenen en over het probleem van de kruisreactie. Vandaag zal ik spreken over voedsel allergie en ook over pseudo allergie, in het bijzonder over deze die verwekt wordt door uitlokkende factoren in de voeding.

 

ALLERGIE – IMMUUN REACTIE

- Immuun pathologische reactie
- Reactie waarbij het immuun systeem ons niet beschermt maar ziek maakt

Allergie is een verkeerde reactie van het immuun systeem zoals ik in de eerste voordracht gezegd heb.
Als een virus het lichaam binnendringt, wordt het opgegeten door macrofagen. "Macro" en "phage" zijn Griekse woorden die betekenen "groot" en "eten". Het zijn witte bloedcellen die vreemde stoffen (antigeen) kunnen opeten die groot zijn in verhouding tot hun eigen afmetingen. Ze hakken die in mootjes (<>) om ze aan te bieden aan andere witte bloedcellen (Th-cel) die gespecialiseerd zijn in het herkennen van dat virus.

Deze stimuleren dan weer andere witte bloedcellen (B-cel) die antistoffen (Ig of immunoglobulinen) aanmaken tegen dat virus. Van die antistoffen zijn er 5 soorten: IgG, IgA, IgM, IgD en IgE. Bij de eerste invasie van het virus nam het immuun systeem 3 weken om de gespecialiseerde witte bloedcellen (Th-cel, B-cel) te vinden en te vermenigvuldigen. Dat noemt men een vaccinatie. Deze blijven daarna in het lichaam om zich bij een nieuwe invasie onmiddellijk te vermenigvuldigen en antistoffen aan te maken om het virus te vernietigen. Zo krijgt het virus niet de tijd om zich te vermenigvuldigen, zodat men dan niet meer ziek wordt. Dat is de normale werking van het immuun systeem bij infecties van virussen, bacteriën…

Het woord allergie is samengesteld uit "allos" en "ergon" wat betekent "anders" en "werken" of anders werken dan verwacht wordt.

Allergie begint meestal bij een van de antistoffen namelijk IgE. Dat beschermt ons vooral tegen infecties van parasieten. Deze zijn omzeggens niet meer aanwezig in onze landen maar wel in de derde wereld landen, zodat de mensen daar nog zeer hoge spiegels IgE hebben. Bij ons is dat IgE bij veel mensen een beetje ontspoord en waar het bestemd was om ons te beschermen, maakt het ons nu ziek. Ze doet dat vanuit haar normale posities en daarin is ze gehecht aan twee types witte bloedcellen die we mastcellen en basofielen noemen.

In de bescherming tegen parasieten stellen de mastcellen zich op overal waar de parasieten proberen het lichaam binnen te komen: in de huid, in de slijmvliezen van de luchtwegen van neus tot longen, en in de spijsverteringskanalen. De basofielen circuleren in het bloed, zoekend naar eventueel toch binnengedrongen parasieten. Die twee types witte bloedcellen hebben op hun membraan (huid) een receptor (hechtpunt) voor IgE.

De eerste keer dat vb huisstofmijt op de slijmvliezen terechtkwam, heeft het immuun systeem daartegen specifieke IgE aangemaakt. Dat heeft zich aan de mastcellen en basofielen gehecht en is zo in het lichaam gebleven.
Komt nu opnieuw huisstofmijt op de slijmvliezen dan wordt het herkend door die specifieke IgE. Dat prikkelt dan de mastcellen die hun hele lading mediatoren uitstorten om het lichaam in optimale toestand te brengen voor de afweer. Bij een aantal mensen is er een overproductie aan IgE en dat geeft een teveel aan mediatoren en dat teveel maakt de mens ziek: wat een optimale toestand had moeten zijn, wordt een ziekelijke toestand.

De voornaamste van de mediatoren is histamine. Ze doet de bloedvaten opengaan en doet vocht sijpelen doorheen de wand van de bloedvaten zodat het weefsel opzwelt. Vandaar dat de neus verstopt. Men spreekt dan van hooikoorts. Ze prikkelt de zenuwuiteinden zodat men gaat niezen als ze in de neus vrijkomt en te hoesten als ze in de diepere luchtwegen vrijkomt. Daar doet ze de gladde spiervezels samentrekken en verwekt zo astma crisissen. Als ze in de huid vrijkomt, doet ze daar de bloedvaten opengaan en dan spreekt men van netelkoorts = urticaria.
Zo zijn er een hele reeks mediatoren, elk met een specifieke uitwerking. Worden ze uitgestort op een bepaalde plaats dan werken ze op die plaats. Ze stromen het lichaam rond als ze uitgestort worden in het bloed en dan geven ze: drastische verlaging van de bloeddruk (doordat ze alle aders doen opengaan), samentrekking van de bronchi …: anafylactische shock.

Op die manier komt men tot een hele reeks ziektebeelden waarvan er vele een naam hebben: astma, hooikoorts, netelkoorts, eczeem, allergische conjunctivitis, enz. Dat is nog een vereenvoudigde voorstelling want onder de mediatoren zijn er ook die andere witte bloedcellen stimuleren. De voornaamste van deze mediatoren en cellen zijn op onderstaande tekening samengebracht.

Deze cellen stellen weer andere stoffen vrij die andere reacties verwekken. Zo krijgt men een sneeuwbal effect van meer en meer stoffen en reacties. Behandelen betekent heel die lawine van stoffen en reacties tegenhouden.

PSEUDO ALLERGIE

Daarbij zijn de verschijnselen dezelfde als bij allergie. Men heeft dus dezelfde ziektebeelden: astma, hooikoorts, netelkoorts, shock…

Zoals bij allergie worden die verschijnselen verwekt door een stof, die ook hier van buiten het lichaam komt. Bij allergie noemen we dat een "allergeen" en zijn dat eiwitten van pollen, huisstofmijt… terwijl het hier een groep specifieke stoffen zijn, "uitlokkende factoren".

1. Gelijkaardige symptomen als allergie
2. Uitlokkende factor van buiten het lichaam

- Additieven:
< kleurstoffen
< bewaarmiddelen
- Geneesmiddelen:
< NSAIG
< lokale anesthetica
- Radiologische ContrastMedia (RCM)
- Natuurlijke stoffen in de voeding
< tyramine, phenylethylamine
< crustaceeën, tomaten, aardbeien…
3. Geen immunologisch mechanisme

De kleurstoffen zijn niet de eenvoudige gewone kleurstoffen zoals ijzer-oxide, caroteen… , maar wel de aromatisch zoals tartrazine bijvoorbeeld die in geneesmiddelen en voeding gebruikt worden.
Een van de belangrijkste bewaarmiddelen is benzoëzuur die men in de voeding tegenkomt.
De geneesmiddelen zijn vooral de aspirine-achtige middelen genoemd de NSAIG = Niet Steroidale Anti Inflammatoire Geneesmiddelen of ontstekingwerende middelen zonder cortisone, die we allen gebruiken tegen pijn, koorts, ontsteking.
De lokale anesthetica zijn deze die bij de tandarts gebruikt worden of bij een wondhechting.
Het gaat om die contraststoffen die ingespoten worden bij röntgenopname van organen als nieren…
Ik zal vandaag voedsel allergie bespreken en dat deel van de pseudo allergieën dat verwekt wordt door stoffen in de voeding als kleurstoffen en bewaarmiddelen, en door afbraakproducten van eiwitten als tyramine… In elk eiwit, als het oud genoeg is, vindt men tyramine.

Het mechanisme van pseudo allergie is verschillend van dat van allergie: hier zijn de mediatoren er ook maar ze zijn niet geproduceerd door een IgE of ander immuun mechanisme. Men vermoedt dat er verschillende mechanismen zijn maar geen enkel is volledig opgehelderd. Het valt ook regelmatig voor dat iemand een allergie heeft en daarnaast nog een pseudo allergie.

Als iemand histamine produceert door een allergie, zal de histamine die komt van zijn pseudo allergie zich daaraan toevoegen en zal hij heftiger reageren. Als hij daarenboven een histamine intoxicatie oploopt, bijvoorbeeld door het eten van oude vis, zal hij nog heftiger reageren. Dat zelfde verschijnsel geldt voor alle mediatoren. Men moet het zien als een emmer gevuld met de mediator: als ze vol is, loopt ze over vanwaar ook de mediator moge komen.

VOEDSEL REACTIES

Daaronder klasseert men alle verkeerde reacties die voorkomen na het eten van een of ander voedsel. Men onderscheidt hier toxische en niet toxische reacties.

Een toxische reactie wordt verwekt door een gifstof die bijvoorbeeld voorkomt in bedorven voedsel waarin zich kiemen als stafylokokken ontwikkeld hebben. Deze scheiden enterotoxinen af die op de darmwand werken, acute diarree en braken geven.

Onder de niet toxische reacties heeft men de voedsel overgevoeligheden:
- de allergieën, immunologisch gemedieerd, die meestal volgens het IgE mechanisme verlopen
- de pseudo allergieën die door specifieke stoffen verwekt worden en die verlopen volgens slechts gedeeltelijk gekende, niet immunologische mechanismen.

Tenslotte zijn er een reeks voedsel reacties die niet kunnen geklasseerd worden onder een van voorgaande types.
Melk verwekt bij veel mensen voedsel allergie maar niet elke verkeerde reactie op melk is een allergie. Krijgt iemand van melk diarree, darmkrampen, lucht in de darmen dan kan dat voortkomen van een gebrek aan het enzyme "lactase". Melk bevat het suiker lactose en om dat af te breken moet er in de darmen lactase zijn. Mensen die dat enzyme niet geërfd hebben, krijgen klachten na het drinken van melk. Dat is dan een voedsel intolerantie.
Sommige stoffen als bijvoorbeeld pilipili geven pijn en krampen en die worden niet veroorzaakt door een mechanisme met mediatoren.
Niets is zo psychosomatisch als voeding. Ook een aversie tegen een bepaald voedsel wordt niet geklasseerd als voedsel overgevoeligheid.
Noteer dat men ook allergische klachten van histamine bevattend voedsel, als oudere vis, niet klasseert onder voedsel allergieën, maar dat hier deze histamine geklasseerd wordt onder toxische stoffen.

VOEDSEL OVERGEVOELIGHEID
FACTOREN met INVLOED op SYMPTOMEN

Vertering en opname

De klachten zijn er meestal een 10-tal minuten na de inname. Maar dat is niet altijd.
Een aantal stoffen die allergie veroorzaken, komen slechts te voorschijn als het voedsel verteerd en opgenomen is. Het gebeurt dus dat men het voedsel inneemt en slechts 6 tot 8 uur later een reactie doet als het voedsel in zoverre afgebroken is dat de stof vrijkomt die de allergie veroorzaakt. Dat maakt het moeilijker om de oorzaak te vinden.

Alcohol

Het drinken van alcohol bij het eten, kan die tijd wijzigen. Alcohol doet de bloedvaten uitzetten. Dat versnelt de opname van het voedsel en dan krijgt men sneller symptomen.

Vet

Vet daarentegen vertraagt de vertering en de opname van voedsel en vertraagt dus de reacties.

Bereiding en bewaring

De stoffen in het voedsel die allergie kunnen verwekken, zijn dikwijls eiwitten. Deze kunnen veranderen van structuur door opwarmen en koken. Denk aan het wit van ei, dat oorspronkelijk doorschijnend was en wit wordt in het koken. De structuur is veranderd en sommige mensen die allergisch zijn tegen rauw ei, verdragen heel goed gekookt ei.

Kruisreacties

Deze vergroten in de laatste jaren meer en meer de problemen. Mensen die allergische rhinitis hebben (hooikoorts), verwekt door graspollen, kunnen hooikoortsaanvallen krijgen na inname van een bepaald groente of fruit. Zo kunnen ook mensen met astma, netelkoorts… tegen pollen een crisis krijgen na inname van bepaalde plantaardige voedingsstoffen. Pollen zijn de mannelijke vruchtbeginselen van de plant. Hun eiwitten vindt men deels terug in de vruchten van de plant en ook soms van andere planten. Eiwitten zijn genetisch bepaald en dus soms bewaard in de evolutie van de planten. Dat verklaart kruisreacties die op het eerste zicht niet evident zijn, bijvoorbeeld tussen graspollen en appelen.

LOKALISATIE van de KLACHTEN

Bindvliezen van het oog = conjunctiva: conjunctivitis.

Slijmvliezen: -itis of ontsteking
- neus = rhinus: rhinitis of hooikoorts
- bijholten van de neus = sinussen: allergische sinusitis, die meestal niet opgemerkt wordt zodat de mens zelf niet eens weet dat hij sinusitis heeft (een ontsteking van de sinussen die hoofdpijn, koorts en gele slijm geeft, is een bacteriële ontsteking van de sinussen)
- longen: astma is ook een ontsteking zodat het misschien beter zou zijn van astmitis te schrijven.

Huid:
- eczeem
- netelkoorts = urticaria van urtica = brandnetel: hier zijn de oppervlakkige bloedvaten uitgezet (de letsels lijken op deze die men verkrijgt wanneer men met brandnetels over de huid strijkt).

Diepere bloedvaten:
angio-oedeem: opzwelling door uitzetting van de diepere bloedvaten, die ook verstikking kan geven als het in de keel voorkomt.

Bloedbaan:
allergische shock: een bijen- of wespensteek komt rechtstreeks in de bloedbaan en als dat voorkomt bij een allergisch persoon doet de histamine alle aders opengaan zodat de bloeddruk drastisch daalt en hij allergische shock krijgt.

ZIEKTE-BEELDEN

Conjunctivitis

De ogen zijn ontstoken en jeuken. De kinderen wrijven steeds in de ogen. Die zien rood en zijn doorlopen met bloedvaatjes. Soms is er een bruine verkleuring rond de ogen, die ook wel eens bij andere ziekten voorkomt.

Rhinitis

De neus is verstopt en in een poging om die open te wringen, maken de kinderen met de handpalm een beweging die men wel eens de allergische groet zou kunnen noemen. Als dat jaren duurt, komt er een kenmerkend streepje dwars over de neus.

Sinusitis

Lucht fotografeert zwart: alle holtes van de maxillaire sinussen en alle luchtdoorgangen zijn dus normaal zwart. Op de CT-scan is de linker holte van de maxillaire sinus zwart en dus open, de rechter is grijs wat betekent dat ze opgevuld is met ontstoken slijmvlies. Dat komt heel veel voor bij mensen met langdurige sinusitis, zonder dat zij zich daar zelf bewust van zijn.

Astma

In een ver stadium gaat astma over naar emfyseem: de longblaasjes gaan verloren. Er komt kortademigheid door het tekort aan longblaasjes. Astma dient dus vroegtijdig en goed behandeld te worden zodat de longblaasjes gaaf blijven want eenmaal ze verloren gegaan zijn, is daaraan niets meer te doen.

Netelkoorts - Urticaria

Dat kan veel vormen aannemen.

Wat altijd voorkomt zijn de rode verhevenheden en de jeuk.
Deze kunnen groter of kleiner zijn en omgeven zijn door een rode vlek, kleiner of groter. Die letsels zijn totaal omkeerbaar en kunnen op alle plaatsen van het lichaam voorkomen. Ze verschuiven van de ene plaats naar de andere, binnen het uur.

Angio-oedeem

Deze man heeft nu dikke gezwollen lippen.

Daarbij zijn het de diepere bloedvaten die uitzetten. Deze laten dan vocht door in het omringend weefsel dat daardoor opzwelt. Dat gelijkt aan het oedeem dat in de benen zit als de werking van het hart te zwak is om het vocht naar omhoog te trekken.
Als dat in de keel aan de luchtpijp gebeurt dan wordt de ademhaling afgesloten en dan is dat levensbedreigend.
Ook die zwellingen verplaatsen zich en zijn volledig omkeerbaar zoals bij netelkoorts. Ze kunnen bijvoorbeeld ook voorkomen op een oog, de buikwand… en zelfs in de buik. Zo kwam het voor dat iemand dringend naar het ziekenhuis gebracht werd met een vermoedde appendicitis die dadelijk geopereerd werd, en dat de chirurg absoluut niets vond omdat het oedeem verdwenen was zonder enig spoor na te laten.

Atopisch Eczeem

Deze begint heel vaak op kinderleeftijd. Meestal is er heel erge jeuk. Het is geen eenvoudige ziekte. De letsels verdwijnen niet op een paar uur en de huid blijft niet gaaf. Ze blijven dagen lang en gaan open. Er exsudeert serum en dat vormt bruine korstjes. De wondjes gaan infecteren.

- Immunologisch mechanisme: IgE en andere
- Multifactoriële oorzaak:

  • voedsel allergie: bv eieren, melk
  • voedsel pseudo allergie: bv chocolade
  • infecties van de huid
  • stress
  • onbekende factoren
  • Atopisch eczeem heeft veel zaken waarvoor nog geen verklaring is. Het heeft een ingewikkeld mechanisme waarnaar nog heel veel onderzoek moet gebeuren. Voor een deel komt IgE hierin tussen.

    Bij mensen met atopisch eczeem vindt men heel dikwijls een voedsel allergie en ook wel pseudo allergie bijvoorbeeld tegen chocolade.

    Heel vaak is de huid geïnfecteerd bijvoorbeeld door banale stafylokokken, die veel mensen in de neus dragen zonder daar last van te hebben. Die infectie stimuleert het immuun systeem wat de allergische reactie dan weer verergert.

    Ook hier verergeren psychologische factoren de ziekte. Kinderen die een examen moeten doen, kunnen een opstoot krijgen.

    De oorzaak is wat we noemen multifactorieel. Men komt er meestal niet met alleen de voedsel allergie te behandelen, of alleen de stress, de infectie…

    Soms kan de factor "voedsel allergie" wel zeer belangrijk zijn.
    Voeding speelt een rol bij 1 op 4 mensen met atopisch eczeem zodat men zich is gaan afvragen of er een verband is tussen voedsel allergie en atopisch eczeem.

    Hier ziet men de prevalentie, dat is het aantal atopisch eczeem patiënten in een groep mensen. Bij jonge kinderen is atopisch eczeem tamelijk frequent aanwezig en dat vermindert bij het ouder worden zonder volledig te verdwijnen. Volwassenen kunnen ook atopisch eczeem hebben maar het komt bij hen minder voor.
    Daarnaast zien we dat voedsel allergie vanaf jonge leeftijd voorkomt en zelfs wat toeneemt tot 3 jaar. Kinderen tot 3 jaar krijgen borstvoeding. Van zodra ze koemelk krijgen, gaan de klachten toenemen. Vanaf 3 jaar nemen de voedsel allergie klachten wat af. De eerste levensjaren is de darm meer doorgankelijk (permeabel) dan daarna. Eiwitten van koemelk worden gemakkelijker opgenomen, wat allergie geeft. Boven 3 jaar worden de darmen minder doorgankelijk, en gaat de allergie afnemen zonder echter volledig te verdwijnen.
    Prevalentie van atopisch eczeem en voedsel allergie zijn dus gelijklopend: men zoekt het verband.

    Noot: Atopisch eczeem is dikwijls het eerste verschijnsel en het duurt 3 tot 4 jaar vooraleer het kind symptomen krijgt van astma, rhinitis… omdat de allergenen die dat verwekken, huisstofmijt… veel minder krachtig zijn. Soms hoort men zeggen: "Mijn kind had eczeem en na de behandeling ervan kreeg het astma". Het is verkeerd te denken dat het weglaten van een bepaalde voeding astma zou verwekken. Verder vermindert de medicatie alleen de symptomen en kan ze geen eczeem genezen.

    Een jonge man had heel uitgesproken letsels die exsuderen – waar vocht uitkomt. Praktisch zeker zaten daarin stafylokokken. Het ganse lichaam stond vol letsels, ook in de plooien van de rug, de armen en de knieën. Men zag ook de krabletsels want dat jeukt enorm. Door het langdurig krabben is de huid op die plaatsen verdikt.
    We hebben hem opgenomen en een totale voedingseliminatie gedaan. Daarbij begint men met astronauten voeding, wat bijna volledig voorverteert is en weinig resten geeft. Na drie dagen reeds zag men de letsels verbeteren. De verdikkingen zijn er nog en die weg krijgen vraagt meer tijd.
    We bekomen niet altijd dergelijk goed resultaat omdat niet bij elk atopisch eczeem de factor voeding zo belangrijk is. Maar toch kan men bij 50% van de kinderen en 30% van de volwassenen met atopisch eczeem en voedsel allergie samen, het atopisch eczeem verbeteren door bepaalde voedingsstoffen te mijden.

    PSEUDO ALLERGIE
    UITLOKKENDE FACTOREN in de VOEDING

    Bij pseudo allergie heeft men dezelfde symptomen als bij allergie, komen de uitlokkende factoren ook van buiten het lichaam maar worden de mediatoren aangemaakt door een niet immunologisch mechanisme.

    Een reeks van uitlokkende factoren komt dikwijls terug.

    Additieven

  • kleurstoffen: tartrazine, amarant…
  • bewaarmiddelen: benzoëzuur, sulfieten
  • smaakversterkers: glutaminezuur

  • Afbraakproducten van eiwitten in vlees of vis
  • histaminerijke voedingsstoffen: makreel, tonijn
  • tyramine: kaas, wijn, brouwersgist, pekelharing

  • Histamineliberatoren:
  • crustaceeën: krab, kreeft, garnaal…
  • aardbeien
  • Kleurstoffen worden gebruikt in snoep, voedingswaren en geneesmiddelen.

    Bewaarmiddelen en smaakversterkers zijn in kant en klare voedingswaren.
    Benzoëzuur is het bewaarmiddel in heel veel voedingswaren: alle siropen ook medische siropen, limonades…
    Sulfieten worden gebruikt om vlees rood te houden. Metasulfieten vindt men in geneesmiddelen, rode wijn…

    De smaakversterkers glutaminezuur en glutamaten zijn in bouillon blokjes als OXO en in alle gerechten als men chinees of indisch gaat eten.

    De natuurlijke afbraakproducten van eiwitten die voorkomen in vlees en vis als dat oud wordt, histamine en tyramine, zijn sterk uitlokkende factoren.
    Makreel en tonijn bijvoorbeeld, als ze wat ouder zijn, bevatten zoveel histamine dat ook mensen die helemaal geen allergie hebben, door zuivere histamine-intoxicatie, verschijnselen kunnen krijgen als urticaria, hoofdpijn…
    Krab en kreeft kunnen dezelfde symptomen geven bij verschillende mensen, bij de ene op basis van een IgE mechanisme, bij de andere op basis van een pseudo allergie. Als iemand klachten krijgt na het eten van krab of kreeft moet men eerst zoeken of het gaat om allergie of pseudo allergie.
    Er is een aanwijzer die, op een wat overdreven manier beschreven, als volgt gevonden wordt. Als een persoon reageert na het eten van een stuk brood dat gestoken is in een saus waarin ooit eens een stukje kreeft geweest is dan gaat het om allergie. Is hij erin geslaagd de ganse kreeft op te eten vooraleer hij symptomen kreeg dan gaat het om pseudo allergie.
    Pseudo allergie vereist namelijk grotere hoeveelheden dan allergie.

    Histamine vindt men in heel veel voedingswaren: gegiste kazen, worsten, bepaalde conserven, wijnen…Het is dus telkens nodig uit te maken wat het aandeel in het ziekteproces is van allergie, pseudo allergie en histamine intoxicatie.

    HISTAMINERIJKE VOEDINGSSTOFFEN

    gegiste kaas
    wijn
    zuurkool
    rookworst
    varkenslever
    tonijnconserven
    anchovisconserven
    conserven
    vlees
    groenten
    tomaten
    spinazie
    diepvries vis
    crustaceeën
    vis:     tonijn
    sardienen
    zalm
    anchovis
    tamari saus

    1330 µg/g
    20 -
    160 -
    225 -
    25 -
    20 -
    33 -
    10-350 -
    < 10 -
    sporen
    22 -
    38 -
    1 -
    < 0.2 -
    5 -
    16 -
    7 -
    44 -
    2400 -

     

    HISTAMINE EFFECTEN

    - 20-50 mg histamine:                HOOFDPIJN
    - 100-150 mg histamine:            FLUSHING (rood oplopen)
    - >500 µg/g:bedorven voeding   GEVAARLIJK

  • misselijkheid, braken
  • diarree
  • branden in de mond
  • netelkoorts, jeuk
  • lage bloeddruk, shock
  • Veel voedingswaren bevatten tyramine.
    Aan kinderen met atopisch eczeem wordt heel dikwijls chocolade verboden dat phenylethylamine bevat, gelijkend op tyramine.
    Kaas kan ook een klassiek voedsel allergeen zijn. Als een persoon reageert op kaas moet men nagaan op wat hij reageert: het eiwit of histamine of tyramine.

    TYRAMINE HOUDEND VOEDSEL

    kaas Stilton blauw
    kaas Cheddar
    kaas Camembert
    kaas Brie
    kaas Roquefort
    kaas Parmesan
    bier
    wijn
    Chianti
    brouwersgist
    pekelharing

    446-2120 µg/g
    120-1500 -
    20-2000 -
    0-200 -
    27-430 -
    5-290 -
    2-11 -
    0-25 -
    25 -
    1500 -
    3000 -

    VOEDSEL ALLERGENEN

    - Melk en kaas
    - Eieren
    - Vis en vlees
    - Fruit en groente

    Kaas en vis vernoemden we reeds bij de uitlokkende factoren van pseudo allergie en toen vermeldden we ook hun rol als voedsel allergeen.

    Melk, koemelk, en ei zijn de eerste en belangrijkste voedsel allergenen bij jonge kinderen. Immers, als borstvoeding gestopt wordt of niet gegeven, is koemelk het eerste voedsel. Daarna komt de vaste voeding: groente en fruit, sinaasappel… en daarbij komen meestal ook eieren.

    Het allergeen in melk is meestal het eiwit beta-lactoglobuline of alfa-lactalbumine. Bij de diagnose beginnen we met antistoffen daartegen te zoeken en als we die niet vinden dan moeten we verder zoeken naar de andere eiwitten die als allergenen kunnen functioneren. Er zijn er in melk een hele waaier. De schuldige opzoeken is meestal niet eenvoudig

    Klachten zijn hier netelkoorts, braken en diarree. Atopisch eczeem wordt dikwijls zeer verergerd door melk. Die kinderen worden dan op melkvrij dieet gezet.
    Dat is een tweesnijdend zwaard. Melk is nodig als calciumbron voor de vorming van het bot. Bij melkvrij dieet kunnen problemen rijzen binnen 20-30 jaar. Om die te vermijden, moeten dan calcium supplementen gegeven worden.
    In dergelijke gevallen wordt sojamelk dikwijls gebruikt als vervangmiddel. Spijtig genoeg blijken een aantal kinderen die allergisch waren tegen koemelk ook allergisch tegen sojamelk. Men zou nochtans verwachten dat dit niet kan, omdat de plantaardige eiwitten van soja merkelijk verschillen van de dierlijke van koemelk.
    Als kinderen reageren op koemelk, doen ze dat bijna altijd ook op geitenmelk en paardenmelk, omdat de eiwitten in de evolutie van de natuur behouden zijn gebleven.

    Kaas is een afgeleide van melk. Caseïne is het eiwit dat in kaas in grotere hoeveelheid aanwezig is. Dat is het allergeen in de kaas.
    Veel kazen bevatten tyramine, die pseudo allergie kan verwekken. Die kunnen bij schimmelkazen ook verwekt worden door de schimmels. Reageert iemand op kaas dan dient onderzocht wat de schuldige is: caseïne, tyramine of eventueel de schimmels.

    In eieren zijn er ook enkele eiwitten die sterke allergenen zijn: ovomucoid dat thermoresistent is en ovalbumine dat thermolabiel is.
    Ovomucoid wordt dus niet vernietigd door verhitten en personen die allergisch zijn tegen het ovomucoid van een rauw ei zullen ook reageren tegen een gekookt ei. Ze kunnen zelfs een crisis krijgen door de reukstoffen die vrijkomen als ze verblijven in de keuken waarin een ei geklutst wordt.
    Personen die allergisch zijn tegen ovalbumine dat thermolabiel is, kunnen geen rauw ei verdragen maar heel goed een gekookt of gebakken ei.

    Wie op kippenei reageert zal ook op eendenei reageren: kruisreactie is hier algemeen. In zeldzame gevallen zal hij ook reageren op kippenvlees. Gezien het verwantschap tussen beide, gelijken hun eiwitten nogal op elkaar.
    Spijtig is wel dat sommige vaccins, zoals de levende vaccins van virussen die op kippenembryo’s gekweekt worden, kleine hoeveelheden van het eiwit bevatten. Deze kunnen bij inenting van kinderen die allergisch zijn tegen ei, plots een crisis veroorzaken.

    Meelproducten geven alleen in zeldzame gevallen problemen. De voornaamste zijn tarwe en maïs. Als er problemen zijn, kunnen die wel ernstig zijn omdat dit het basisvoedsel is in onze maatschappij. We hebben een aantal mensen die allergisch zijn tegen brood en die bij het eten van brood zelfs in shock gaan. Zij moeten een alternatief voedsel zoeken dat genetisch niets met granen te maken heeft.

    Noot: Bakkers-astma wordt veroorzaakt door het inademen van het rondstuivend meel dat een albumine bevat die vrijkomt door het malen. Mensen die reageren bij het eten van brood, zijn allergisch tegen een ander eiwit, een globuline. Als we mensen met hooikoorts testen die allergisch zijn tegen graspollen, van de familie der gramineeën waartoe ook de graansoorten behoren, blijken hun antistoffen ook te reageren tegen de albumine in de granen. Gelukkig bezorgt het eten van brood geen enkele last, niet aan hen en ook niet aan de bakkers met bakkersallergie.

    Het eiwit in vis dat allergie verwekt, is een heel krachtig allergeen. De geur ervan, bij het binnenkomen in een keuken waarin vis bereid wordt of bij het passeren voorbij een viswinkel, is al voldoende om een crisis te verwekken. De kruisreactie is algemeen: wie allergisch is tegen een vissoort, is dat tegen alle andere en ook tegen vislijm, een kleefstof die van vis gemaakt wordt.
    Poedermelk wordt deels van vis gemaakt en we hebben een patiënt die allergisch is tegen vis en die op verlof in Oostenrijk een koffie met poedermelk ging drinken en enkele minuten later in shock in het ziekenhuis opgenomen werd.

    Schaaldieren kunnen allergie verwekken en ook pseudo allergie.
    We zagen dat men het onderscheid kan maken door na te gaan of men een crisis krijgt na het eten van een stukje brood gedoopt in de vissaus (allergie) of eerst na het opeten van het ganse gerecht (pseudo allergie).
    Daarnaast zal men met garnalen speciaal opletten omdat ze van alle voedingsmiddelen het meeste bewaarmiddel bevatten: benzoaten. Bij pseudo allergie door garnalen zal men dus eerst nagaan of deze niet te wijten is aan de benzoaten.

    Op vlees zijn er weinig allergische reacties. Er zijn wel enkele kruisreacties. Iemand die allergisch is tegen ei, is in enkele gevallen ook allergisch tegen kippenvlees en ook tegen ander gevogelte. Wie allergisch is tegen koemelk, is in zeldzame gevallen ook allergisch tegen rundvlees.
    Als een persoon reageert na het eten van vlees dient me eerst na te gaan of hij misschien niet reageert op het bewaarmiddel. Dat is dikwijle sulfiet in rundvlees en nitriet in varkensvlees en charcuterie.

    Groente en fruit kunnen zowel allergie als pseudo allergie verwekken.
    Fruit geeft het prototype van de kruisreacties.
    30% van de mensen met astma of hooikoorts is allergisch tegen berkenpollen. Van hen krijgt 30 tot 50% bij het eten van appel of peer, klachten van jeuk, zwelling van de lippen… wat het oraal allergie syndroom noemt. De eiwitten van de pollen vindt men terug in de vruchten en die eiwitten zijn in een aantal andere vruchten behouden gebleven in de evolutie.
    Mensen die allergisch zijn tegen graspollen reageren ook op het schillen van aardappelen of het eten van tomaten, maar niet op het eten van aardappelen.
    Mensen met allergie tegen pollen van onkruiden, bijvoorbeeld het zeer verspreide bijvoet, zullen eerder op groenten reageren. Dat geeft de meer ernstige symptomen als netelkoorts en eventueel shock. Een stukje selder kan ze in shock brengen.
    Het ziektebeeld met de ingewikkelde naam Exercise Induced Anaphylaxis (door inspanning verwekte shock) wordt verkregen als de persoon eerst de uitlokkende stof eet en daarna binnen een bepaalde tijdspanne een fysieke inspanning levert. Hij eet bijvoorbeeld een stukje selder, gaat een uur later tennissen en valt in shock. Eten van selder of tennissen alleen, zou bij die persoon geen problemen gegeven hebben.

    Latex allergie wordt een probleem. Uit de latexboom, Hevea brasiliensis, wordt rubber gewonnen oorspronkelijk vooral voor autobanden. De boom werd in Brazilië gekweekt en overgeplant naar Azië. In Brazilië is ze aangetast door een schimmel, in Azië niet. Als men de boom scantificeert, verdedigt ze zich door sap, latex, te laten lekken in de wonde. Dat vangt men op en gebruikt men als grondstof voor rubber, polyisopreen, een totaal inerte stof. Daarin vindt men kleine hoeveelheden onzuiverheden, verdedigingseiwitten, en het zijn deze die allergie verwekken. Kinderen komen al heel vroeg in contact ermee langs fopspenen, die men nu niet meer uit natuurlijke maar uit synthetische rubber maakt. Condooms hebben in de aids-epidemie van de jaren 80, latex allergie enorm doen toenemen. Ook rubber handschoenen werden toen meer en meer gebruikt. Om de productie van het benodigde rubber op te drijven, is men de boom steeds meer gaan scantificeren. De boom heeft daarop gereageerd met een grotere hoeveelheid verdedigings-eiwitten in latex te storten.
    Mensen die latex allergie hebben, dikwijls medici en paramedici door het gebruik van rubber handschoenen, zijn door kruisreactie ook allergisch tegen fruit vooral Banaan en Kiwi, die verwant zijn aan de Hevea.
    Noteer dat er ook een kruisreactie is tussen latex en ficus, een huiskamerplant.

    Een onderzoek op een groot aantal mensen met allergie tegen groente of fruit wees uit dat oraal allergie syndroom meest voorkomt: jeuk, zwelling.

    Shock komt ook wel een paar keer voor, en bijvoorbeeld ook het larynx oedeem dat levensbedreigend is.
    Naargelang de soort groente of fruit kan men enigszins voorspellen welke de allergische reactie zal zijn. Appel geeft praktisch altijd (82%) de meer onschuldige symptomen van het oraal allergie syndroom. Aardappel geeft in 92% van de gevallen meer gevaarlijke symptomen.
    Aardnoten (arachide of pinda) zijn in feite een groente (leguminea) en zijn een krachtig allergeen: men zal opletten voor pindakaas. Het is meermaals voorgekomen dat het vliegtuig een noodlanding moest maken omdat een passagier in het vliegtuig in shock ging door de pinda’s die er bedeeld werden. Ook in tafelolie van aardnoten (arachide olie), als die niet goed geraffineerd is, zijn de sporen achtergebleven eiwitten voldoende om een crisis te verwekken.

    Noten zijn een krachtig allergeen en extreem gevaarlijk. Het feit dat ze aan bomen groeien leert al dat hier kruisreacties zijn.
    Daarbij komt dat men er tegenwoordig in slaagt van bijvoorbeeld soja te kruisen met noten zodat men in die genetisch gemanipuleerde soja de allergische eiwitten van noten aantreft.

    Genetisch gemanipuleerde producten kunnen in de toekomst voor problemen zorgen. Men kan soja met noten kruisen en op dezelfde manier kan men viseiwitten in aardappelen inbrengen om ze op lage temperatuur te kunnen bewaren.
    Als iemand met allergie tegen noten, marsepein eet die bereid is in een ketel waarin vroeger hazelnoten verwerkt zijn, kan hij in shock gaan. Hoeveelheden eiwit niet groter dan fracties van procenten en soms van miljoensten zijn voldoende om een allergie crisis te verwekken.
    Elk voedsel op de markt moet duidelijk vermelden dat het genetisch gemanipuleerde producten bevat, ook al zijn het slechts sporen. Zoniet krijgt men onoverzichtelijke problemen met allergieën. Hoe anders kan iemand die allergisch is tegen noten weten dat hij in shock kan gaan door het eten van meelspijzen waarin soja verwerkt is. Als iemand allergisch is tegen vis zal hij nooit op het idee komen dat hij in shock kan gaan door het eten van aardappelen. Wat zal een persoon met allergie daarna nog wel mogen eten zonder gevaar te lopen op een crisis.
    Alleen een absolute etikettering stelt ons veilig.

    PATIENTEN VRAGEN
    Prof Dr Wim STEVENS ANTWOORDT

    Is er behandeling voor angio-oedeem?

    Ja zeker. Deze is wel wat moeilijker dan de behandeling voor netelkoorts, die klassiek behandeld wordt met antihistaminica. Het remmen van de werking van histamine is minder efficiënt bij angio-oedeem.
    Ik geef Exacyl (tranexamic acid), een wit poeder, dat in veel gevallen heel goed werkt tegen angio-oedeem. Dat is een remmer van de werking van bepaalde eiwitten die ook in de bloedstolling voorkomen. Het wordt normaal gebruikt bij bloedingen en menstruatie stoornissen en dat staat ook zo vermeld op de bijsluiter. Let er wel op dat de werking tegen angio-oedeem daar niet vermeld is.
    Meestal geeft men cortisone tegen angio-oedeem, maar de werking van Exacyl is zo efficiënt dat het meestal toelaat van geen cortisone te geven.
    Ik geef 8 gram van die stof in een infuus verdeeld over 24 uur en in enkele dagen heft dat het angio-oedeem op.

    Als Exacyl en cortisone geen verbetering brengen, kan men dan nog iets doen?

    Er zijn 10-tallen vormen van angio-oedeem. Bij die vormen waarop bovenstaande medicamenten geen of onvoldoende effect hebben, gebruikt men medicamenten die het immuun systeem onderdrukken. Dat is alleen nodig in zeer uitzonderlijke gevallen.

    Wat is het meest gebruikte medicament voor voedsel allergie, als dat alleen huidproblemen geeft?

    Antihistaminica zijn ook hier de eerste keus medicamenten, maar hier is hun werking dikwijls onvoldoende.

    Hoe kan de dokter bepalen tegen welk voedsel men allergie heeft?

    Hier moet men onderscheid maken tussen allergie en pseudo allergie.

    Voor allergie heeft men de huidtest en controleert men in een bloedonderzoek tegen welk allergeen men reageert.

    Bij pseudo allergie is er in deze huidtest en in de bloedproef geen reactie van het bloed tegen de uitlokkende stof. De patiënt moet de verdachte uitlokkende stof innemen en men moet zijn reactie waarnemen. Dat kan gevaarlijk zijn bijvoorbeeld bij angio-oedeem, en gezien de kans op shock vereist dat het gereed houden van de nodige voorzorgsmaatregelen. Daarenboven is niet te voorspellen wanneer de reactie komt. Ze kan op zich laten wachten zodat men slechts een stof per dag kan testen.
    Ook is de informatie van de patiënt bij pseudo allergie dikwijls niet voldoende uitgebreid. Allergische reactie kon door een zeer kleine hoeveelheid worden uitgelokt. Daarvan zijn er menige voorbeelden. Bij pseudo allergie echter moet men een bepaalde hoeveelheid van de uitlokkende stof innemen vooraleer men een reactie krijgt. Het gebeurt dikwijls dat die hoeveelheid meer is dan men in een enkel gerecht vindt. Dan is er een cumulatief effect nodig. Zo gebeurt het dat iemand zegt: "Mijn angio-oedeem kan niet veroorzaakt zijn door die kleurstof (of dat bewaarmiddel) want ik heb dat verleden week ook gegeten en toen had ik geen reactie". Het kan dat hij een reactie krijgt na het eten van gekleurd roomijs gevolgd door het drinken van limonade en dat hij geen verschijnselen heeft als hij roomijs of limonade alleen neemt.
    Dat cumulatief effect kan van verscheidene aard zijn. Iemand kan geen enkele reactie hebben na het nemen van een Aspirine tegen hoofdpijn en netelkoorts krijgen als hij Aspirine neemt tegen een verkoudheid. De mediatoren verwekt door de infectie voegen zich bij deze verwekt door de pseudo allergie tegen Aspirine en het is de totale hoeveelheid die de netelkoorts verwekt.

    Dat alles maakt van het vinden van de uitlokkende stof bij pseudo allergie een dikwijls onontwarbaar kluwen. Het vinden van de uitlokkende stof wordt dan ook heel vaak onuitvoerbaar.

    Als men bij allergie dat sneeuwbaleffect zijn gang laat gaan, krijgt men tenslotte een lawine aan symptomen. Mijn kind heeft astma met moeilijk ademen, hoesten… Daarvoor krijgt hij dan hoestsiroop… Is er geen medicament dat die aanvallen kan voorkomen of stoppen helemaal in het begin vooraleer de lawine er aan kom?

    Let er eerst even op dat hoestsiroop nu niet precies een aangewezen medicament is bij astma, daar het de uitlokkende factor benzoëzuur bevat.

    Inderdaad, bij de behandeling van allergie zoekt men eerst de oorzaak: dat zijn een of meerdere stoffen, allergenen. Zodra men die vindt, vermijdt men elk contact ermee en dat voorkomt allergie. Men kan ze echter niet altijd vermijden.
    Dan is de volgende stap het geven van inspuitingen van de betrokken stof volgens een bepaald schema. Dat doen we telkens het absoluut nodig is, bijvoorbeeld bij mensen met allergie tegen bijen- of wespensteken. Voor de andere allergieën als luchtwegen allergie doen we dat tegenwoordig minder frequent.
    Voor de mensen met allergie tegen graspollen bijvoorbeeld schrijven we dan voor van hun medicatie te nemen vanaf 1 mei, juist voor het graspollen seizoen begint. Dat voorkomt de klachten.

    We weten niet wat de oorzaak is. De astma aanvallen krijgt hij 4 of 5 keer per jaar. Als hij dan een verkoudheid krijgt dan is het hoesten in geen weken meer te stoppen. Is er iets waarmee we in het begin die aanvallen nog kunnen tegenhouden?

    Opdat iemand met luchtwegen allergie als rhinitis, astma…symptomen zou krijgen, is er omzeggens altijd een bijkomende factor nodig. Dat is een overprikkelbaar orgaan, ttz een orgaan dat onder invloed van een prikkel als mist, luchtpollutie bijvoorbeeld bij passief roken, of zelfs stress… overmatig mediatoren produceert. Deze voegen zich bij de mediatoren verwekt door de allergie.
    Een persoon zal normaal bij een verkoudheid eventjes ongesteld zijn en een paar dagen hoesten. Maar als hij overprikkelbare luchtwegen heeft, zal hij veel langer symptomen hebben en als hij in die tijd een astma aanval krijgt, kan dat hoesten tot 8 weken duren. Dan schrijven we medicamenten voor tegen deze luchtwegen allergie die hij moet nemen van zodra hij de eerste symptomen van de verkoudheid heeft en dat gedurende een 10-tal dagen.

    Moet ik voor mijn kind blijven inspanningen doen om de juiste oorzaak te vinden of volstaat het de voorgeschreven medicamenten te nemen?

    Men zal steeds zoeken naar het aandeel van de allergie en het aandeel van de overprikkelbaarheid. Het komt voor dat het aandeel van de allergie nihil is, ttz dat er geen sprake is van allergie en dan hebben medicamenten tegen allergie geen enkel effect. Dan zijn andere medicamenten nodig. Dat is zo bij 25 % van de kinderen en bij 50 % van de volwassenen met astma. Overprikkelbaarheid van een orgaan is er altijd. Er zijn testen waarmee men kan bepalen welke de graad van overprikkelbaarheid is van het orgaan. Dat zijn de sinussen bij sinusitis, de ogen bij conjunctivitis, de luchtwegen bij astma… De prikkels kunnen van zeer verscheidene aard zijn: mist chloorgas in een zwembad of luchtpollutie, emoties stress of inspanning, overgang van warm naar koud…
    Men tracht dus steeds de oorzaken (prikkels en eventueel allergeen) op te sporen om die zoveel mogelijk te kunnen mijden. Daarna is er geen medicament dat elke astma geneest. De medicatie is afhankelijk van het wel of niet aanwezig zijn van allergie, en van de aard van de overprikkelbaarheid.
    Twee factoren hebben een aandeel in de ziekte: de allergie en de overprikkelbaarheid. Het aandeel van de overprikkelbaarheid is zo belangrijk dat een allergische astma patiënt die in het chloorgas van een zwembad komt, een astma aanval kan krijgen door zijn overprikkelbaarheid, zonder dat zijn allergie er bij te pas gekomen is (geen allergeen, geen IgE). Anderzijds kan allergie alléén geen astma aanval verwekken: daarvoor is er altijd een bijdrage van de overprikkelbaarheid nodig. Overprikkelbaarheid is de belangrijkste factor, allergie de bijkomende factor.

    Is het zo dat er reeds een medicament is dat allergie voorkomt, maar nog geen medicament dat alle vormen van overprikkelbaarheid voorkomt?

    Ja, zo is het.

    Mijn kind heeft eczeem. Vanaf welke leeftijd kan men kinderen laten testen op allergie, met de huidtest bijvoorbeeld?

    Vanaf het ogenblik dat er klachten zijn.
    Als het eczeem begint vanaf de geboorte zal men geen allergie vinden op zeer jonge leeftijd. Die komt er slechts op 2, 3 of 4 jaar, maar toch dient ze regelmatig getest. Het is niet omdat het resultaat nu negatief is dat het altijd negatief zal blijven.
    Als het kind 2 jaar is, zal men slechts in zeldzame gevallen allergie vinden. Maar als het die dan al heeft, is dat betekenisvol voor het verder verloop en voor de behandeling. Als een kind atopisch eczeem heeft en men kan reeds op de leeftijd van enkele maanden allergie tegen melk vinden dan is dat enorm betekenisvol.
    Ook als het resultaat van de test telkens negatief is, zal men na verloop van tijd de test steeds opnieuw laten doen.

    Waar kan ik de allergie testen laten doen?

    Voor allergie testen bij eczeem kan men overal terecht, ook bij de huidarts.

    U hebt over verschillende ziektebeelden gesproken bij allergie: eczeem… maar daarbij diarree niet vermeld. Kan dit te wijten zijn aan allergie tegen een of andere voedingsstof? Hoe vindt men die voedingsstof?

    Allergie stelt men vast door het uitvoeren van huidtesten en bloedonderzoeken met het allergeen. Bij pseudo allergie geeft de uitlokkende factor geen enkele reactie in de huidtest en het bloedonderzoek. Hier doet men eliminatie testen en provocatie testen. Bij de eliminatie testen geeft men eerst een heel beperkt dieet tot de persoon diarree vrij komt. Daarna wordt dat stilaan uitgebreid tot een bepaalde voeding klachten geeft. Provocatie testen geven hier problemen: eerst zou men de persoon diarree vrij moeten krijgen om daarna te kunnen bepalen welke voeding de diarree geeft. Daarenboven brengt elke provocatie test een kans op anafylaxie.

    Vermoedelijk spelen hier verschillende factoren een rol. Eerst en vooral heeft de persoon waarschijnlijk een hypermobiliteit van de darmen. Als daar factoren bijkomen, krijgen die mensen gemakkelijk diarree. Er zijn heel wat verbanden tussen bepaalde voedingsstoffen en de spijsverteringsklachten: diarree, darmkrampen, braken…

    Ik meen dat bij mij alle voedingsstoffen waarvan gekend is dat ze diarree kunnen verwekken, al eens weggelaten zijn, zonder resultaat. Hoe kan men nu verder zoeken?

    Als iemand bij me komt met deze opdracht zou ik na het testen op allergie en pseudo allergie tegen de voeding, onderzoeken of er geen sprake is van overprikkelbaarheid tegen niet specifieke prikkels. Stress is een daarvan en het is gekend dat stress bij sommige mensen diarree geeft, maar er zijn er menige andere.
    Allergologie is mijn vakgebied, maar hier zou ik verder gaan en het hele domein van de differentiaal diagnose onderzoeken tot de volledige oorzaak gevonden is. Ik zou nagaan of er geen sprake is van voedsel-intolerantie tegen gluten, geen lactase deficiëntie… Daarna kan het ook dat de diarree niet te wijten is aan een voedingsstof of een mediator, maar aan een auto immune darmziekte: Crohn, colitis ulcerosa… Ook neurologische defecten kunnen een rol spelen: naast hypermobiliteit van de darmen is er spastische kolom… De hele lijst van de differentiaal diagnoses moet hier afgewerkt worden en in dit geval komt de dokter op verschillende vakgebieden. De patiënt komt met een klacht en vraagt de oorzaak en een behandeling. In zo’n geval hou ik eraan die op te helderen en een efficiënte behandeling te zoeken ook als ik daarbij zoals hier verder moet gaan dan mijn eigen vakgebied.

    Als men allergie heeft tegen een bepaalde voeding, bijvoorbeeld tegen wijn, verloopt er dan een bepaalde tijd tussen de inname en het verschijnen van de klachten, bijvoorbeeld een half uur waarin men dan eerst tekenen krijgt die de aanval voorspellen?

    Dat zou natuurlijk de behandeling vergemakkelijken. De klachten komen echter meestal plots en snel, onaangekondigd. Pseudo allergie geeft meestal al klachten na 10 minuten.
    Wijn kan in enkele gevallen allergie geven want het bevat sporen eiwitten. Daar hij kleurstoffen en bewaarmiddelen bevat, komt pseudo allergie meer voor. Tenslotte is alcohol een niet specifieke prikkel die klachten kan geven bij mensen met overprikkelbaarheid. Die tijd kan dus verschillend zijn en sommigen hebben al klachten na een kwartier.

    U zegde dat kinderen zwakkere en meer doorlaatbare darmen hebben. Is het goed hun darmflora te stimuleren?

    Door bepaalde industrieën wordt daarop gewezen. Die prijzen lactobacillen en dergelijke aan. Er zijn daarover studies gepubliceerd, gesponsord door die bedrijven, die gunstige resultaten opgeven. Men aanvaardt dat dergelijke producten een gunstige invloed kunnen hebben. Toch mogen ze niet zomaar gegeven worden want het zijn levende bacillen. Sommige kinderen hebben een immuun deficiëntie of hebben een immuun systeem dat nog niet voldoende rijp is en vormen dus niet voldoende afweerstoffen. De levende bacillen gaan door hun darmen in het bloed en zij kunnen die bacillen in het bloed moeilijk opruimen.
    Men zal dus altijd opletten als het kind diarree heeft en men zal vooraleer naar zoiets te grijpen eerst nagaan wat de oorzaak is en welk in zijn geval het efficiënte middel is. Ook diarree is niet één bepaald mechanisme dat te verhelpen is met één bepaald middel, ook al is dit middel een algemeen gezien gunstige voeding.

    Kan allergie een opstoot van een stofwisselingsziekte geven?

    Allergie is een overmatige aanmaak van histamine en andere mediatoren en een stofwisselingsziekte is een gebrek aan een van de enzymen die de stoffen in het lichaam omzetten. Normaal gezien is er geen verband tussen beide ziekten. Als men de kans dat iemand die allergie heeft, vermenigvuldigt met de kans dat iemand die stofwisselingsziekte heeft, bekomt men het aantal mensen die beide samen hebben. Dat is een zeer gering aantal.
    Overgevoeligheid beïnvloedt bijvoorbeeld niet de glucosespiegels. Alleen in zeer uitzonderlijke gevallen zou dat eens kunnen.

    Ik hoorde dat het allergeen in appel vernietigd wordt als het in contact komt met glucose. Wat betekent dat voor mensen met suikerziekte? Vergroot dat de klachten?

    Allergie tegen appel of peer gaat heel snel, 10-15 minuten, en is heel lokaal, oraal allergie syndroom. Het allergeen eiwit in appel is heel labiel: het wordt al vernietigd als het in contact komt met de glucose op de slijmvliezen van de mond. Verder geraakt het niet en het geeft dan ook nooit urticaria of shock. Bij het extraheren moet men uiterst voorzichtig te werk gaan om een gaaf eiwit te bekomen dat nog werkt als allergeen.
    Legt men de appel een paar minuten in de microgolfoven dan zal dat bij de meeste mensen met allergie tegen appel, geen reactie meer geven.

    Men begint altijd met het meest frequente te onderzoeken en bekijkt eerst na eliminatie van deze al de uitzonderingen. Uw veronderstelling is het laatste waaraan ik zou denken als ik die klachten moest hebben.

    Kan allergische rhinitis jeuk achter de ogen en op de schedel veroorzaken?

    Achter de ogen is dat er heel dikwijls, op de schedel is dat veel minder.
    De slijmvliezen van de neus en het bindweefsel van de ogen zijn bij veel mensen samen aangetast: hooikoorts gaat dikwijls samen met rode, jeukende, tranende ogen.
    Als dat al eens voorkomt in associatie met jeuk op de schedel, wijst dat eerder op een vorm van eczeem. Rode jeukende ogen kunnen namelijk ook bij eczeem voorkomen.

    U sprak over voedsel allergie bij kinderen. Kunnen ouderen ook allergie of pseudo allergie krijgen?

    Neen, geen van beiden, in princiep toch niet.

    In de meeste gevallen begint allergie, als het een ernstige vorm is, op zeer jonge leeftijd en vermindert ze bij het ouder worden. Klassiek neemt men aan dat de symptomen verdwijnen op de leeftijd van 45 jaar of tenminste toch verminderen. Ook daarop zijn er enkele uitzonderingen.

    Pseudo allergie kan op eender welke leeftijd beginnen, maar begint meestal op middelbare leeftijd, minder in de kinderjaren en minder op hogere leeftijd.

    Kan allergie plots genezen?

    Allergie geneest als men voldoende lang elk contact met het allergeen vermijdt. Maar inderdaad, bij sommige mensen verdwijnt allergie of ook pseudo allergie plots, zonder enige aanwijsbare reden. We weten niet hoe dat dan werkt, maar het gebeurt.

    Ik ben allergisch tegen berkenpollen. Dat gaf kruisreactie met appel, de eerste keer, daarna met groenten. Al twee keer ben ik in shock gegaan. Is er geen ander middel dan de inspuitingen?

    Het allergeen vermijden is het eerste middel. Het volgend middel is inspuitingen.
    Ik heb echter bij voedsel allergie niet over inspuitingen gesproken. Bij berkenpollen allergie met klassieke oog, neus en diepere luchtwegen klachten geven inspuitingen met een goed extract, op een degelijke manier volgens een correct schema gegeven, 80 % kans op een verbetering. Bij een voedsel allergie is er slechts 50 % kans op verbetering. Dat is te weinig in verhouding tot het risico dat er bij die behandeling altijd is. Daarom geven we geen inspuitingen voor zuivere voedsel allergie.
    Bij luchtwegen allergie doen we dat wel, na een studie over de noodzaak.

    Als inspuitingen nodig zijn voor een andere vorm van allergie, is het mooi meegenomen dat er een kans is dat ze ook de voedsel allergie vermindert.

    Studies met 2 groepen waarvan men er ene behandelt, de andere niet, hebben aangetoond dat inspuitingen de uitbreiding van de kruisreactie bij voedsel allergie in veel gevallen stopt. Die uitbreiding van de kruisreactie komt nog al eens voor. Dat begint bijvoorbeeld met appel, gaat volgend jaar verder met sla, tomaten… en op de duur wordt dat de ganse groentekast. Contact met het allergeen vermijden is voor die mensen een moeilijke opdracht want ze mogen omzeggens niets meer eten, zeker niet rauw. Die uitbreiding wordt waarschijnlijk gestopt met inspuitingen.

    Het kan dat ik een jaar lang 2 appelen daags kan eten en dat ik daarna allergie krijg van één enkele appel.

    Dat is zo. Het gaat hier over allergie en dat wordt verwekt door zeer kleine hoeveelheden. Een stukje of een blaadje is al voldoende.
    Merk wel dat het allergeen soms kan vernietigd worden, zeker bij appel.

    Ik ben allergisch vanaf de ouderdom van 2 jaar. Nu heb ik niet meer zoveel last van allergie in mijn neus, maar wel van mijn speekselklieren en mond. Als ik bijvoorbeeld vlees eet met bouillonblokjes, is mijn mond precies verbrand. Daar loop ik al jaren mee. Vroeger had ik het ook wel eens van penicilline maar nu heb ik het van allerlei producten als kruiden… Nu heb ik het alle dagen, ook al let ik op mijn voeding. Ik heb ook suiker en cholesterol. Ik vraag mij af wat ik moet eten. Bestaat er een dieet dat voor mij past?

    Dat kan ik echt niet zeggen.
    Het is voor ons gemakkelijk van diëten voor te schrijven maar bepaalde stoffen zijn onmisbaar voor het lichaam: vitaminen, mineralen, essentiële vetten en aminozuren…

    Een passend dieet kan best gezocht worden met de eliminatie methode, waarbij men begint met een heel streng dieet, bijvoorbeeld een astronauten dieet. Als we na 4 weken geen beterschap vinden, stoppen we het dieet. Is er wel beterschap dan wordt het dieet stilaan uitgebreid naar appel, groente, fruit…
    Gezien er pseudo allergie is, zal ook die methode niet gemakkelijk zijn daar sommige klachten eerst zullen uitkomen na cumulatief effect en dat geeft telkens opnieuw testen van eerst onschuldig geachte producten.

    Als men dan zijn dieet kent, is het nog een probleem om zeker te maken dat geen enkele van de verboden producten in de gekochte voedingswaar zit. Soms moet men gaan tot het zelf bakken van brood en het zelf bereiden van alle spijzen. Een praktische tip is hier: "Ga altijd bij dezelfde bakker, beenhouwer… en koop altijd dezelfde merken".

    Let er vooral op het dieet niet lukraak en onverantwoord te beperken om zeker te zijn dat men alle essentiële voedingsstoffen eet.

    Is latex allergie een contact allergie of een ademhalingsallergie?

    Dat kan contact allergie zijn, bij het aantrekken van handschoenen.
    Dat is heel dikwijls een ademhalingsallergie. Op het zetmeel dat als glijmiddel in de handschoenen zit, kleeft het eiwit van de latex. Dat is het allergeen. In de medische wereld gebeurt het dus dat een collega handschoenen aantrekt en dat een verpleegkundige of een chirurg die 2 meter verder staat begint te niezen of te hoesten.

    Veel mensen slapen op een latex matras. Kunnen ze daarvan allergie krijgen?

    Het klinkt op het eerste zicht verwonderlijk maar dat is nog niet voorgekomen.
    Toen de allergie en de contact allergie aan het licht kwam, kregen we van de gealarmeerde latex matras fabrikanten menige telefoons met die vraag.
    We hebben dan ook voor een aantal bedrijven, latex matrassen getest: er is nooit een latex matras probleem gevonden, niet voor allergie en ook niet voor contact allergie. Het vulkaniseren van de latex voor matrassen, zetels, autobanden…gebeurt op hoge temperatuur en die latex geeft geen allergie. Het is de gemouleerde latex in condooms, handschoenen, fopspenen… die allergie kan geven.

    Problemen zijn er niet bij de gebruikers van matrassen, zetels… maar wel bij de mensen die in de productie werken. Daar zijn er dan nog andere problemen: in de schuimrubbers zitten er producten als isocyanaten die als ze verwarmd worden, reacties kunnen geven bij mensen met overprikkelbaarheid.

    In de jaren 80 was er ook al een contact allergie tegen de stoffen die men toevoegde aan de latex om ze te kleuren of te verharden. Datzelfde kan men ook hebben met de synthetische rubbers. Dat bestaat nu nog maar dat is niet de latex overgevoeligheid.

    Ik heb overgevoeligheid van de luchtwegen, maar volgens de dokters heb ik geen allergie en alleen maar overprikkelbaarheid. Is er een medicament daartegen? Kan ik dat voorkomen?

    Er bestaan medicamenten die de overprikkelbaarheid verminderen.
    Hier ook geldt dat het beste princiep is: geen medicamenten nemen tenzij men die nodig heeft. Astma bijvoorbeeld is iets waarvoor behandeling nodig is. De longblaasjes gaan bij astma nog wel open maar sluiten moeizaam of helemaal niet. Het is alsof men een ballon opgeblazen houdt: bij het aflaten na een jaar houdt men een vormeloze zak over zonder elasticiteit. Astma onbehandeld laten, geeft ook dat resultaat. Dat noemt men emfyseem en dat is het verlies van alle elasticiteit in de longblaasjes. Dat is een eindstadium dat niet meer herstelbaar is en het is onverantwoord dat zo maar te laten gebeuren.
    Behandeling gebeurt met puffers en indien nodig met locale cortisone preparaten. Cortisone oraal geven of inspuiten, zou hetzelfde effect hebben, maar dat zou hier een beroepsfout kunnen genoemd worden gezien de welbekende ernstige bijwerkingen, terwijl er puffers en locale cortisone preparaten bestaan die minimale bijwerkingen hebben in vergelijking met het bereikte effect. Gezien het bestaan van deze medicamenten wordt ook het niet behandelen ermee van ernstige astma een beroepsfout genoemd, wereldwijd. Publicaties van wereldorganisaties voor de behandeling van astma vermelden dat astma vanaf een zeker niveau met deze preparaten moet behandeld worden.

    Heb ik goed begrepen: het erger worden van allergie heeft niets te maken met de hedendaagse luchtvervuiling.

    Luchtvervuiling is inderdaad niet de verwekker van allergie. Maar iemand met ademhalingsallergie zal bij luchtvervuiling wel ergere klachten hebben.
    Een voorbeeld is iemand die chloorgas, ammoniak dampen, rook… inademt: hij zal daarvan geen astma krijgen maar als hij astma heeft, zal hij wel erge klachten krijgen.

    Die dampen kunnen geen allergie geven, maar geven ze ook geen overprikkelbaarheid?

    In de beroepswereld kan dat wel, maar dan moet men wel grote lekken hebben gehad. Mensen die in de productie van chloor, ammoniak, isocyanaten… werken, kunnen na het inademen van massieve hoeveelheden damp die bij grote lekken vrijkomen, een overprikkelbaarheid van de luchtwegen krijgen die vele jaren duurt: Reactive Airway Dysfunction Syndrome. Dat kan ook eens voorkomen bij brandweerlieden die bij bluswerken agressieve gassen van bepaalde brandende plastieken inademen. De discussies over het verwekken van dit RADS zijn nog niet ten einde, maar er zijn meer en meer publicaties die bevestigen dat het kan.
    De hoeveelheden die bij huishoudelijk gebruik worden ingeademd zijn zo gering dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat ze overprikkelbaarheid van de luchtwegen kunnen veroorzaken.

    Ik heb geen allergie: dat bleek uit de testen op gra spollen, huisstofmijt… Maar het bindvlies van mijn ogen is altijd zodanig ontstoken dat het bijna verdwenen is. Is het waar dat zoiets kan veroorzaakt worden door het inademen van iets?

    Zeker, de slijmvliezen van de neus, de bijholtes en de luchtwegen, en het bindvlies van de ogen vormen één geheel en dat geeft samen problemen. Er zijn mensen die uit het gechloreerd water van een zwembad komen met rode prikkelende ogen, een verstopte neus en die beginnen te hoesten.

    Ik vermoed dat U overprikkelbaarheid hebt van de luchtwegen. Overprikkelbaarheid alléén is al voldoende om de klachten te verwekken. Dat betekent dat men kan reageren op producten die men inademt, maar ook op een hele rij andere prikkels als inspanning, stress…

    Vroeger zegde men: ik heb allergie, wel of niet. Dat is een onvolledige verklaring. Men zal steeds het ziektebeeld vermelden, onthouden dat er steeds overprikkelbaarheid is en vermelden of daar ook allergie bij is of niet.

    Ik kreeg pseudo allergie tegen een bewaarmiddel. Ik vond het en ik vermeed het. Een paar maand was ik beter en toen kreeg ik pseudo allergie tegen een andere stof. Na zoeken en mijden was ik weer een paar maand beter. Dan kreeg ik weer een nieuwe pseudo allergie. Breidt pseudo allergie zich uit met steeds andere factoren?

    Dat verschilt van geval tot geval.
    Mensen met pseudo allergie tegen NSAIG hebben 30 % kans van ook pseudo allergie te hebben tegen kleurstoffen en bewaarmiddelen. Dat laatste is er dan meestal vanaf het begin maar dat kan soms later komen.
    In de meeste gevallen is de pseudo allergie gericht tegen de gehele groep van de NSAIG maar er zijn enkele gevallen waarin er alleen pseudo allergie is tegen Aspirine, andere gevallen alleen tegen Aspirine en Indocid, andere gevallen alleen tegen acetylsalicylzuur, enz. We moeten dat dan bij hen telkens testen want dat kan zich uitbreiden. Die uitbreidingen zijn wel eerder de uitzonderingen.

    Dat is dan telkens weer een hele tijd klachten en gesukkel om de stof te vinden, door het afschaffen van de dingen die ik mocht eten en nu opnieuw moet proberen. Hoe kan ik dat vermijden?

    Dat gebeurt best in overleg met een behandelende arts.

    Bestaat de kans dat pseudo allergie plots vanzelf verdwijnt? Hoe zal ik merken dat het ergste voorbij is en dat ik aan de beterhand ben?

    Pseudo allergie kan volledig verdwijnen. De vermindering van de klachten is van dien aard dat men dat onmiddellijk merkt.
    Het aantal gevallen waarin het plots vanzelf helemaal verdwijnt is niet erg groot. Meestal gaat de verbetering langzaam.

    Wordt over pseudo allergie onderzoek gedaan?

    Ja inderdaad, men spoort de mediatoren op die bij elke pseudo allergie betrokken zijn en meet hun concentraties in het bloed. Elke bloedtest kost 25 Eur. Voor alle mediatoren bij een redelijk aantal patiënten komt men vlug aan enorme kapitalen. Die verzamelen, is het probleem. Daardoor is het onderzoek eerder beperkt maar voor enkele patiënten wordt het wel gedaan.

    Kunnen we ter vervanging van Aspirine en dergelijke nieuwe medicamenten verwachten, die geen pseudo allergie veroorzaken?

    Er zijn nu medicamenten, waarvan men beweert dat ze veilig zijn ttz geen reactie veroorzaken bij mensen met pseudo allergie tegen acetylsalicylzuur en aanverwanten.

    We weten nu reeds dat ze wel veilig zijn bij een aantal mensen maar bij anderen niet. Dus als we iemand hebben die we moeten behandelen met een van de nieuwe medicamenten, moeten we hem nog steeds testen met een provocatie van het nieuwe medicament, ook al zegt de farmaceutische nijverheid dat de Cox II inhibitoren veilig zijn.
    Er zijn reeds publicaties die melden dat hun veiligheid tegen pseudo allergie niet absoluut is.

    Arachidonzuur wordt door het enzyme "CycloOXygenase" = COX omgezet tot prostaglandine dat ontsteking en pijn veroorzaakt. Inhibeert men de ontsteking door het blokkeren van COX dan komt meer arachidonzuur ter beschikking voor de omzetting door het enzyme "lipoxygenase" dat stoffen aanmaakt die de gevoeligheid voor leukotriënen verhoogt en dat zo pseudo allergie kan veroorzaken in de cellen die COX bevatten.
    Acetylsalicylzuur verkrijgt zijn ontstekingwerende werking door het blokkeren van COX-1 dat een type van dat enzyme is dat in vele weefselcellen voorkomt.
    De nieuwe medicamenten Mesulid = nimesulide, Vioxx = rofecoxib… blokkeren het enzyme type COX-2 dat zich hoofdzakelijk in de cellen bevindt die de ontsteking veroorzaken (macrofagen…) en minder in de vele weefselcellen, bij de meeste mensen althans. Bij die mensen zijn de nieuwe medicamenten veilig. Maar er zijn enkele mensen waarbij niet COX-1 maar COX-2 overweegt in de weefselcellen. Bij die mensen kunnen de nieuwe medicamenten dus wel pseudo allergie veroorzaken.
    Dat geeft de noodzaak om ook met de nieuwe medicamenten een provocatie test te doen.

    Kan men van allergie koorts krijgen?

    Allergie, pseudo allergie en de vormen van overprikkelbaarheid, die ik tot nu toe gegeven heb, verwekken geen koorts. De woorden "netelkoorts" en "hooikoorts" zijn slecht gekozen want ze misleiden. Maar er zijn nog een reeks andere vormen van overgevoeligheid en daaronder zijn er die koorts verwekken.

    Als ik in een kerk vooraan zit en er wordt in de plechtigheid wierook gebruikt, dan heb ik ’s avonds 40° koorts. Mijn zoon krijgt dat ook als hij is gaan zwemmen in een zwembad en daarbij zijn dan zijn luchtwegen compleet ontstoken.

    Dat is zeker geen allergie met IgE. Welke van de koorts verwekkende vormen het dan wel is, moet door de dokter uitgemaakt worden. De verschijnselen wijzen in de richting van wat men in de volksmond duivenmelkers-allergie noemt.

    Om jeuk tegen te gaan, zijn er puffers. Zijn dat onschuldige middelen zonder bijwerkingen?

    Deze middelen bevatten geen cortisone. Het zijn antihistaminica van de eerste generatie. Ze gaan door de bloed-hersen barriere en dat geeft als nadeel dat ze slaap verwekkend zijn.
    Histamine gaat ook door de bloed-hersen barriere en heeft in de hersenen als functie de mens wakker te houden. Als de histamine door het antihistaminicum uit zijn functie verdreven wordt, wordt de mens suf en valt hij in slaap.
    Jeuk is een probleem dat zich voordoet in de hersenen. De behandeling vereist dus een medicament dat in de hersenen geraakt zoals een histaminicum van de eerste generatie. Dat het wat slaap geeft, moet men erbij nemen. De andere histaminica komen daar minder of niet en zijn dus minder efficiënt tegen jeuk.