Dagboek uit La Noria

 

december 2001 - februari 2002
22 december - Asamblea in Sesori

Vandaag hebben we een grote bijeenkomst van het noodfonds uit Jiquilisco, Ereguayquin en Sesori; 3 gemeenten die elk werken met een solidariteitsfonds met bijdragen van honderden families en strijd leveren tegen de privatisering van de gezondheidszorg. Eerst hebben we een kleine optocht gehouden. We waren met wel 350 man. Nadien hebben we ervaringen uitgewisseld en hebben we gezocht waar er gemeenschappelijk kan worden samengewerkt. Er was een zeer goede sfeer, de mensen zongen zelfgemaakte liedjes en er kwamen concrete voorstellen uit de bus. Het noodfonds van de arme boeren, de strijd tegen de privatisering werpt zijn vruchten af: er bestaan nu al 3 noodfondsen, met in totaal 3200 families. Er is interesse vanuit alle hoeken van het land: San Salvador, Suchitoto, Nueva Granada. De boeren hebben ieder jaar minder toegang tot de gezondheidszorg en de mensen zoeken hoe ze zich kunnen organiseren, hoe ze een alternatief kunnen uitbouwen, hoe ze zich kunnen verzetten tegen het feit dat er geen openbare gezondheidszorg is voor de 60% armen in het land. Het mooie, het waardevolle en hoopgevende is dat heel deze beweging groeit van onderuit. Eindbalans van het jaar: meer dan 200 zwaar zieken hebben steun gekregen van het noodfonds, sinds 1995 zijn in totaal al meer dan 1000 zieken geholpen. Het solidariteitsfonds heeft dit jaar de zieken geholpen met € 5200 (ongeveer 210.000 BEF), er zijn 25 rolstoelen uitgeleend, er zijn 211 patiënten met hoge bloeddruk of suikerziekte opgevolgd, er zijn 3650 eenheden geneesmiddelen op basis van planten klaargemaakt en verdeeld in de dorpen, er is meer dan 3000 kg soja verdeeld aan de ondervoede kinderen en de zwaar zieken, er zijn 170 zieken vervoerd naar de ziekenhuizen in de hoofdstad met de bus van het noodfonds. Er is weer heel wat gewerkt het afgelopen jaar, allemaal op vrijwillige basis, en ondanks twee grote aardbevingen.
Het einde van het jaar 2001: de recessie

De terroristenaanval op de VS en de wraakactie in Afganistan heeft zijn gevolgen in alle landen, en is vooral voelbaar in het zuiden. El Salvador ontsnapt ook niet aan de recessie in de VS: meer dan 7000 vrouwen verliezen van vandaag op morgen hun werk in de maquila’s (nvdr: textielfabriekjes)en komen op straat terecht zonder enige vorm van sociale voorziening. De eigenaar van de maquila is zelfs nog lonen verschuldigd aan de vrouwen. De koffiemarkt zakt volledig in elkaar: het is zelfs te duur de koffie te oogsten, de rijken laten de koffie liever rotten. Honderdduizenden arme gezinnen die leven van de koffiepluk verliezen zo hun enige vorm van inkomen. De regering is volop bezig met een moderniseringsproces: duizenden mensen uit de ministeries (vooral het onderhoudspersoneel) worden bedankt en ontslagen. Heel wat diensten worden verkocht aan privé-firma’s (waarvan de kleine groep rijken hier toevallig eigenaar zijn). Al die ontslagen brengen heel wat onrust met zich mee, vooral bij de middenklasse. Er zijn betogingen en protesten. Ondertussen heeft de Salvadoraan die voor 150 dollar onwetend zijn handtekening geleend heeft aan een van de terroristen, 35 jaar gevangenisstraf gekregen.
Kerstdag in La Noria
De kinderen uit de buurt zijn zich komen vermaken met een piñata, een papieren pop waar de kinderen geblinddoekt op slaan en waar snoep uit valt. Jeroen en Jonas waren in vorm. Verder was het een rustige dag. ’s Avonds hebben we vernomen dat een meisje van 6 jaar dat in La Noria bij haar grootouders woont ten gevolge van een auto-ongeval in kritieke toestand in het ziekenhuis opgenomen is. Het meisje werd met spoed geopereerd. Ze namen een stuk van de lever en van de nier weg, de dokters zeggen dat de prognose er niet goed uitziet. De moeder van het kind woont al 8 maanden illegaal in de Verenigde Staten. Haar familie raadt haar aan niet terug te keren, omdat ze nog schulden heeft bij de coyote (de persoon die de illegale mensentrafiek organiseert) en ook omdat ze bij een tweede oversteek bijna geen kansen meer maakt.
27 december 2001
Deze dagen zijn we eens ontsnapt aan het stof, de warmte, de drukte. We zijn erop uitgetrokken naar een klein bergdorpje in Chalatenango (een provincie aan de grens met Honduras). We hebben er enkele mooie wandelingen gemaakt, wat gerust aan een fris riviertje. Op zulke momenten besef je nog maar eens in wat voor een zwaar klimaat we leven (steeds rond de 37 graden). We hebben ervan genoten nog eens een dekentje over ons te kunnen trekken tegen de kou.
3 januari 2002
Terug in La Noria. Toen we aankwamen was er reeds 5 dagen geen elektriciteit in huis. Een van de vrachtwagens die rietsuiker vervoeren en die hier via de aardeweg voorbijkomen, heeft de elektriciteitskabel meegetrokken. Geen elektriciteit, dus ook geen druppel water want dan werkt de pomp niet. De koelkast verspreidde een geur om je neus dicht te knijpen en we zaten vanaf 6 uur in het donker. Koen heeft dan met de hand enkele emmers water uit de waterput getrokken .
5 januari 2002
Andreina, het meisje dat op Kerstmis gewond raakte bij een ongeval, is voor de derde keer geopereerd . Haar toestand is nog steeds kritiek. De moeder is nog in de Verenigde Staten, wil daar werken om de kosten van het kind in het ziekenhuis te betalen i.p.v. terug te keren. Het lokaal fonds in La Noria en het noodfonds dragen ook bij in de kosten.
7 januari 2002

Vorig jaar hebben we samen met de Salvadorenen die in Cuba geneeskunde studeren een klein onderzoek gedaan in 3 gemeenschappen rond het grote nierprobleem in de kustzone.

Van alle mannen tussen de 45 en 75 jaar heeft 28% eiwitten in de urine: het eerste teken van nierinsufficiëntie. Vandaag hebben we alle mannen die positief waren op eiwitten verder laten onderzoeken met bloed- en urinetesten. De resultaten zijn fataal: alle mannen lijden aan nierinsufficiëntie. Van de 16 mannen die we hebben laten onderzoeken, hebben er 16 nierinsufficiëntie. De epidemie wordt blootgelegd! Volgende maand gaan we bij een zestal mannen een nierbiopsie laten afnemen en worden de stalen opgestuurd naar Spanje. Uit dit onderzoek moet de oorzaak naar voren komen. We zijn er bijna zeker van dat de oorzaak bij de katoenteelt lag ten tijde van de grootgrondbezitters. Ondertussen heerst er veel onrust onder de mensen, en terecht! Alleen al in La Noria lijden 16 mannen aan nierinsufficiëntie. We hebben de patiënten doorverwezen naar het openbaar ziekenhuis waar ze er niet gerust op zijn, want terwijl nierinsufficiëntie de eerste doodsoorzaak is bij de mannen, wordt dat in de verslagen van het ministerie van Volksgezondheid weggestoken. Alleen al in het ziekenhuis Rosales in San Salvador sterven er ieder jaar 400 patiënten aan nierinsufficiëntie en doen zich iedere maand 40 nieuwe gevallen voor. Met dit onderzoek hopen we dat er een einde komt aan deze stille epidemie die jaarlijks duizenden doden eist. Via de solidaire steun vanuit België via de steungroep gaan we in La Noria een nieuwe opslagruimte voor de pesticiden helpen bouwen buiten het dorp. Momenteel heeft de coöperatief zijn opslagruimte immers in het midden van het dorp waardoor de gezondheid van 170 gezinnen in gevaar komt.

 

10 januari 2002
Vandaag is het de begrafenis van Andreina. Ze verkeerde reeds een dag in comateuze toestand en is aan de gevolgen van een inwendige bloeding gestorven. Het was een heel triestig gebeuren . De moeder heeft via de telefoon (gsm) de viering gehoord. Ze heeft haar enig dochtertje niet meer gehoord of gezien, zelfs niet toen ze gestorven was. Achteraf waren er toch enkele mensen die zeiden dat ze beter nooit was vertrokken naar de Verenigde Staten, ze hadden het trouwens niet zo slecht zoals vele andere families hier. Anderen zeiden dat ze toch beter was teruggekeerd om op een menselijke manier afscheid te kunnen nemen van haar dochtertje.

12 januari 2002

Deze namiddag zijn we naar de twee bordelen in San Marcos geweest met de gezondheidspromotor en de promotora van profamilia. De overheid doet nauwelijks aan AIDS-preventie. De laatste 6 maanden hebben ze van de overheid in de bordelen geen condooms meer gekregen, “want”, zegt de promotor, “er zijn er geen”. Met deze bezoeken bouwen we stilletjesaan een vertrouwensrelatie op met de prostituees. Het is de bedoeling om vooral preventief te werken rond AIDS en de prostituees systematisch te testen. We zijn reeds twee maal langs geweest om met de meisjes te gaan praten, om hen informatie te geven over de ziekte en over hoe ze zich het best kunnen beschermen. Deze keer geven we een deel van onze workshop met video en uitleg via pamfletten aan de klanten en iedereen die in de bar aanwezig was. Er waren in totaal zo’n 35 mannen en vrouwen aanwezig. In ieder geval weten ze nu waarom het gebruik van het condoom zo belangrijk is en ook de huisbazin (de bordeelhoudster) ervan overtuigd dat dit een must is. Eind februari zullen ook alle meisjes terug getest worden met de aidstesten die Inès en Anita zullen meebrengen vanuit België. De resultaten gaan we dan voorleggen aan de lokale verantwoordelijken van de openbare gezondheidszorg.

 

15 januaria 2002 De nieuwe conquista .....

Latijns Amerika wordt voor de zoveelste keer leeggeroofd, deze keer zijn het geen gewapende mannen te paard, maar grote multinationals. Deze keer gaan ze meer verfijnd te werk, het land wordt stilletjesaan leeggezogen. De kleine groep van rijke families pikt zijn graantje mee van deze nieuwe conquista. De multinationals kopen de overheid op en misbruiken de goedkope werkkrachten. 2 jaar geleden werden de pensioenen van de middenklasse geprivatiseerd. De multinationals waren enkel bereid de pensioenen over te nemen van de jonge werkkrachten, de oudere werkkrachten bleven bij de INPEP, het instituut voor pensioenen van de overheid. Blijkt nu dat in maart de fondsen van de INPEP opgebruikt zijn en dat 160.000 gepensioneerden zonder inkomen vallen. Ondertussen investeren de multinationals pensioenfondsen in het buitenland. De overheid heeft ook de elektriciteitscentrales en het elektriciteitsnet verkocht, er komt een markt vrij van 6 miljoen Salvadoranen die elektriciteit verbruiken. De elektriciteit valt iedere twee dagen uit en de rekening stijgt iedere maand, maar klagen helpt niets. Hetzelfde verhaal met de telefoon, met de openbare werken. De subsidies op de elektriciteit, het water en het openbaar vervoer worden opgezegd. De rijken juichen dit alles toe, en de multinationals nemen het nieuwe goud mee naar het noorden.

 

19 januari 2002

Vandaag hadden we opnieuw een algemene vergadering van het fonds. En we hadden bezoek van Karel Ceule die voor de KTRO in samenwerking met Volens een programma komt maken over de zin van de aanwezigheid van Vlamingen die aan “ontwikkelings-samenwerking” doen in een land in het zuiden. Er waren twee groepen muzikanten aanwezig die voor ambiance zorgden en het thema was terug het recht op gezondheid met de aanwezigheid van de procuradoria van de Derechos Humanos (een officieel erkende mensenrechtenorganisatie). De mensen voelden zich het eerste uur wel wat onwennig met een camera in de buurt. Het was een aangename dag en de mensen waren terug heel enthousiast. Toen Koen in de rij stond aan te schuiven om te eten, werd er volop gefilmd en toen Karel Ceule wilde gaan eten waren er geen vorken meer. Ik zei: “Je zult hier onmiddellijk leren hoe de Salvadoranen eten: met de tortilla (maïskoek) als vork.” En zonder er een probleem van te maken, begon hij met zijn handen te eten. Maar toen ik met een vork aankwam was het voor hem toch een opluchting.

 

Eind januari:

            Maandelijks verslag

Vanaf dit jaar zijn we gestart met het opmaken van een maandelijks verslag rond de kwaliteit van de zorg die de openbare ziekenhuizen verstrekken. Dat verslag wordt maandelijks voorgelegd aan de verantwoordelijken van de openbare gezondheidszorg. Alle zieken die opgevolgd worden door het noodfonds krijgen een dossier waarin nagegaan wordt of de rechten van de patiënt gerespecteerd worden :

·       Het recht op informatie: heel wat patiënten kennen de naam van de dokter niet, kennen hun ziekte of behandeling niet.

·       Het recht op een kwalitatieve zorg: de mensen moeten uren wachten op de consultatie, voor een afspraak moeten de zieken maanden wachten, er is geen medicatie, er kunnen geen onderzoeken uitgevoerd worden.

·       Het recht op een waardige behandeling: heel wat mensen worden vernederend behandeld.

·       Het recht op gratis gezondheidszorg: de mensen betalen maandlonen voor de verzorging.

Iedere maand leggen we een veertigtal gevallen voor: de directeur van de SIBASI (de plaatselijke verantwoordelijke van de openbare gezondheidszorg voor 3 gemeenten) vindt het allemaal heel interessant en zegt dat hij de gevallen bespreekt met de dokters en eventuele problemen oplost. Als we uit zijn bureau vertrekken, zegt hij waarschijnlijk wel andere dingen, maar het belangrijkste is dat ze weten dat het noodfonds een oogje in het zeil houdt, de zieken opvolgt en weet wat er in de ziekenhuizen gebeurt. De ziekenhuizen zijn het gewoon dat er nooit iemand opmerkingen maakt en met dit verslag zijn ze niet op hun gemak! De laatste maand worden sommige mensen die het noodfonds doorstuurt alvast beter behandeld.

28 januari 2002
Tijdens ons wekelijks bezoek aan de zieken, bezoeken we een vrouw van 30 jaar. Ze is 7 maanden zwanger en werd tijdens haar zwangerschap reeds 2 keer opgenomen in het ziekenhuis. Ze heeft gezwollen voeten en ziet er geel en bleek uit. Ze is zwaar anemisch. Ik overtuig haar om naar het ziekenhuis te gaan. Ze heeft bloed nodig en moet recupereren om genoeg krachten te hebben om haar kind dat ze in maart verwacht ter wereld te brengen. De laatste dagen voelt ze geen bewegingen meer van het kind: In hoeverre heeft haar ondervoeding het leven van haar kind in gevaar gebracht? In het ziekenhuis aangekomen vragen ze eerst € 18,6 (750 BEF) voor een echografie. Want in het ziekenhuis dat bestemd is voor een bevolking van 70.000 mensen hebben ze geen echotoestel. Ze zeggen ook dat de patiënt bloed nodig heeft maar in het ziekenhuis ontbreekt het materiaal om het bloed te kunnen onderzoeken en dus moet de familie zelf maar zien hoe ze via het Rode Kruis aan bloed kunnen geraken. Ofwel moet de familie naar een ander hospitaal gaan, 30 km verderop, om bloed te kunnen geven en het daarna te transporteren. De vrouw krijgt een paar vernederende opmerkingen dat ze maar op controle had moeten komen en dat ze nu maar op de blaren moet zitten. Je moet weten dat ze in een ver afgelegen dorp woont en dat ze de wandeling te voet niet aankan, dat ze niet de mogelijkheid heeft om een auto betalen om haar te brengen. Ze werd trouwens twee maal opgenomen in hetzelfde ziekenhuis en toen is haar nooit gezegd dat ze anemie had. Ik voel me gefrustreerd, de handen afgesneden, de openbare ziekenhuizen zijn soms een echte pest! Ik sprak met de dokter en probeerde op een vriendelijke manier te vragen of ze niet doorgestuurd kan worden naar de materniteit in San Salvador, want dat ze daar wel bloed zouden geven. Hij antwoordde dat hij er zou over nadenken. Zulke toestanden, die hier dagelijkse kost zijn, motiveert het noodfonds en geeft het kracht om verder te doen met de aanklacht tegen het ministerie van volksgezondheid. We doen niet aan politiek, we zien het lijden van de mensen en hoe het leven hier hen elke dag meer onmogelijk gemaakt wordt door de privatisering van de overheidsdiensten. Het zal uiteindelijk nog 6 dagen duren vooraleer ze van de zwangere vrouw een echografie nemen, omdat de familie pas dan het geld bij elkaar gekregen heeft. Na 6 dagen wordt ze doorgestuurd naar de materniteit, het grote vrouwenziekenhuis in de hoofdstad.
The American dream....
Het leven wordt er hier niet gemakkelijker op, jonge mensen blijven pogingen doen om naar het noorden te vertrekken. Door de Bin Laden-manie, is de grens bijna hermetisch afgesloten, maar de wanhoop houdt de mensen niet tegen. Vandaag brengt het Rode Kruis 6 jonge mannen, Salvadoranen en ook enkele Hondurezen, terug naar huis, alle 6 met geamputeerde benen. Ze hebben geprobeerd om aan de Amerikaanse grens op een trein te springen maar kwamen onder de trein terecht. Het waren zielige beelden op de TV. Een jongeman van 24 jaar, verloor beide benen. Vertrekken naar het noorden wordt ieder jaar gevaarlijker, er sterven ieder jaar tientallen Salvadoranen in Mexico, anderen sterven een uitdrogingsdood in de woestijn tijdens de poging om over te steken.
10 februari 2002
Ondertussen zijn we volop aan het werken in het samenstellen van een verslag in samenwerking met de Procuraduria de los Derechos Humunas, een overheidsdienst die waakt over de mensenrechten. Een aantal advocaten en een tiental studenten die rechten studeren zijn in al onze gemeenschappen interviews aan het afnemen. We hopen aan 400 getuigenissen te geraken. De mensen weten alleszins wat verteld; in al de gemeenschappen hebben we een tiental patiënten die hun verhaal doen. Het is belangrijk dat de mensen voor zichzelf leren opkomen, een kwestie van waardigheid.
13 februari 2002
Het is vandaag één jaar geleden dat El Salvador voor de tweede maal getroffen werd door een zware aardbeving. Een jaar later is de zone niet meer te herkennen: er zijn honderden huizen gebouwd. Dankzij solidaire steun vanuit alle windrichtingen: Italië, Canada, België, Spanje, Duitsland, enz... Vanuit de vernietiging van de aardbeving zijn er toch al heel wat mooie dingen gegroeid: solidariteit onder de mensen, solidariteit onder de mensen hier en ginder. Deze maand kunnen we dankzij de steun van heel wat mensen uit België nog eens 10 huizen laten bijbouwen in Normandia: een totaal van 35 huizen dus, via de fondsen van de steungroep. Een mooie balans, een jaar na de aardbeving!

   naar "vroegere dagboeken"